Üzün keyiməsi də daxil olmaqla həssaslıq pozğunluqları kəskin və ya xroniki nevroloji pozğunluğun əlamətidir. Bu səhifədə üzün keyiməsinin səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Kardioloq Nevroloq Neyrocərrah Otolarinqoloq Stomatoloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Üzün keyiməsi də daxil olmaqla həssaslıq pozğunluqları kəskin və ya xroniki nevroloji pozğunluğun əlamətidir. Mimika vasitəsilə emosiyaları ifadə etmək qabiliyyəti saxlanılmaqla hisslərin azalması, ağrının olmaması xəstələrin diqqətini azaldır və həkimə müraciət vaxtını yubadır. Vəziyyət haqqında kifayət qədər məlumatlılığın olmaması iflicə və ölümə qədər ağırlaşmaların yaranmasına səbəb ola bilər.
Növləri
Üzün keyiməsinin müddətinə görə təsnifatı:
- Keçici, sinir lifinin müvəqqəti sıxılması ilə şərtlənən;
- Daimi.
Səbəbləri
Üzün keyiməsinə mərkəzi və ya periferik sinir liflərinin zədələnməsi səbəb ola bilər. Əlamətin yaranması üçün beyində və ya onurğa beynində üzvi pozğunluq zəruridir. Bu dəyişikliklərin səbəbləri aşağıdakılar ola bilər:
- Tibbi müdaxilələr zamanı alınanlar da daxil olmaqla travmalar;
- Boyun onurğasının degenerativ-distrofik dəyişiklikləri;
- Toksinlərin, dərmanların və vaksinasiya preparatlarının təsiri;
- Infeksion xəstəliklər;
- Hipotermiya (soyuqlama);
- Hipovitaminoz;
- Genetik amillər və anadangəlmə anomaliyalar;
- Şişlər və damar anevrizmaları da daxil olmaqla onurğa beyni və baş beyin nahiyəsində həcmli törəmələr.
Diaqnostika
Müraciət zamanı həkim xəstənin şikayətlərini öyrənir və üzün yarısının, yoxsa bütün səthinin nə vaxt keyidiyi barədə suallar verir. Əlamətin yaranma şəraiti, qəbul edilən dərmanlar, xroniki xəstəliklərin, digər nevroloji pozğunluqların olması barədə məlumatlar vacibdir.
Nevroloji statusu müəyyən etmək üçün testlər və sınaqlar aparılmaqla xəstə şaquli və üfüqi vəziyyətdə müayinə edilir, bura üçlü sinirin çıxış nöqtələrinin palpasiyası da daxildir. Xaricdən üzün simmetriyası, rəngi baxılır, çənə-üz nahiyəsindəki limfa düyünləri ağrılılığını və böyüməsini müəyyən etmək üçün əllə yoxlanılır. Zərurət olduqda laborator və instrumental diaqnostika aparılır.
Şəkərli diabetin klinik təzahürləri olduqda laborator müayinə üsulu kimi qanda qlükoza tədqiqi tətbiq edilir.
Bütün üzün və ya yarısının keyiməsi ilə müşayiət olunan xəstəliklərin differensial diaqnostikası üçün bir sıra instrumental müayinələr aparılır:
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası;
- Kompüter tomoqrafiyası;
- Elektroneyromioqrafiya;
- Boyun onurğasının rentgenoqrafiyası;
- Boyun damarlarının dupleks ultrasəs skanlanması;
- 2D və 3D rejimdə beyin damarlarının angioqrafiyası.
Üçlü sinir nevralgiyasında əlavə müayinə üsulları ortopantomoqrafiya, burun boşluğunun ətraf ciblərinin rentgenoqrafiyasıdır.
Müalicə
Böyükdə və ya uşaqda üzün sağ və ya sol hissəsi keyidikdə, bütün üzün həssaslığı pozulduqda, farmakoloji müalicə təyin edilir və vəziyyətə səbəb olan amil aradan qaldırılır. Dərman terapiyası üçün aşağıdakı preparat qrupları tətbiq olunur:
- Əksepileptik vasitələr;
- Nootroplar;
- Spazmolitiklər;
- B qrupu vitaminləri;
- Trankvilizatorlar;
- Antidepressantlar;
- Antiaqreqantlar;
- Antikoaqulyantlar;
- Yuxu dərmanları;
- Hipotenziv preparatlar;
- A tipli botulinik toksin (hədəf əzələlərə inyeksiya);
- Insulin terapiyası, qanda şəkəri azaldan preparatlar;
- Kortikosteroidlər;
- Antibiotiklər;
- Antihipoksantlar;
- Narkotik və qeyri-narkotik analgetiklər.
İnsultdan sonra neyroreabilitasiya kursları, yəni loqoped, psixoloq məşğələləri və müalicəvi bədən tərbiyəsi təyin edilir. Boyun nahiyəsində ifadəli ağrı sindromunda Şans yaxalığının taxılması göstərişdir. Bandaj əzələ-bağ aparatının, qan dövranının normallaşmasına kömək edir və sinir keçiriciliyinin pozulmasının qarşısını alır.
İrsi polineyropatiyalar bəzən ayaqların deformasiyası və kontrakturaların inkişafı səbəbindən cərrahi müdaxilə tələb edir.
Beyin damarlarının anevrizmalarında mikrocərrahi klipləmə (boşluğa metal klips qoyulması) və endovaskulyar emboliya (anevrizma kisəsində qan axınının bloklanması) aparılır.
Distoniyası olan xəstələrdə botulin terapiyası effektiv olmadıqda və istənilməyən əzələ yığılmaları yayıldıqda beynin dərin stimulyasiyası, yəni beynin müəyyən nahiyəsinə elektrik impulsları göndərən cihazın implantasiyası aparılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
İnsult kontraktura (oynaqda hərəkətlərin məhdudlaşması), depressiya, hərəkət funksiyasının tam itirilməsi, yaddaşın pozulması, təfəkkürün, nitqin başa düşülməsi və istehsalının, oxumaq və yazmaq qabiliyyətinin pozulması ilə təhdid edir.
Diabetik neyropatiya səbəbindən qəfləti ölüm baş verə bilər. Onun səbəbləri ürək ritminin pozulması, ağrısız miokard infarktı, yuxuda apnoe (tənəffüsün dayanması) ilə bağlıdır.
Baş beyin anevrizmasının ağırlaşması onun cırılması və hemorragik insultun baş verməsidir.
Üzün yarısı, dodaqlar keyiyir və baş ağrıyırsa, patologiyanın aydınlaşdırılmamış səbəbi osteoxondrozda olduğu kimi onurğa seqmentlərinin qeyri-sabitliyi kimi ağırlaşmaların formalaşmasına gətirib çıxara bilər. Nəticədə onurğa kanalının daralması və/və ya onların sıxılması ilə yırtıqların əmələ gəlməsi inkişaf edir. Arteriyanın sıxılması nəticəsində kəskin dönmələr, başın geri əyilməsi zamanı sinkopal vəziyyətlərin formalaşması ilə dissirkulyator pozğunluqlar yarana bilər. Şaquli vəziyyətdə olan xəstə qısamüddətli huşunu itirməklə yıxılır və sonradan yaddaş pozulur.
Osteoxondroz səbəbindən Dupley sindromu (çiyin-kürək periartrozu) inkişaf edə bilər, onun üçün çiyin oynağında və oynaqətrafı toxumalarda ağrı, çiyini gətirən və onun aparılmasını məhdudlaşdıran əzələlərin ifadəli gərginliyi xarakterikdir. Kəskin hallarda oynaqda hərəkət demək olar ki, mümkün olmur.
Ağırlaşmış boyun osteoxondrozunun nəticəsi dizesteziyalar – qıcıqlandırıcıya uyğun gəlməyən, lakin əllərin aktiv hərəkəti, onların ovuşdurulması zamanı keçən kəskin gecə ağrısının yaranması ola bilər. Onurğa beyni sinirinin qıcıqlanması zamanı sinir lifləri boyunca yayılan ağrı, tədricən artan əzələ hipotrofiyası yaranır.
Hansı həkimə müraciət etməli
Üzün sağ, sol tərəfi və ya bədənin digər hissələri keyidikdə, xəstə əvvəlcə terapevtin qəbuluna müraciət edir. İlkin diaqnoz qoyulduqdan sonra zərurət olduqda həkim məsləhət üçün digər həkimlərə göndəriş verir.
Yadda saxla!
Boyun onurğasının sağlamlığını qorumaq üçün mümkün qədər ergonomik vəziyyət seçilir, fiziki məşqlərlə boyun əzələləri möhkəmləndirilir. Təlimçi tərəfindən seçilmiş orta dərəcəli yüklər zalda və küçədə məşğul olarkən travma riskini azaldır. Boyun onurğasının xroniki xəstəlikləri olduqda belə hərəkətliliyin saxlanması vacibdir, çünki müalicəvi bədən tərbiyəsi yerli qan dövranını və beyin toxumasının oksigenləşməsini yaxşılaşdırır.
Əgər üzün keyiməsi qəflətən yaranıbsa və nitqin pozulması, üzün əyriliyi (asimmetriyası) və ya bir qolda zəiflik ilə müşayiət olunursa, bu, insultun əlaməti ola bilər: ÜZ – QOL – NİTQ – VAXT testini yoxlayın və əlamətlərin başladığı dəqiqəni yadda saxlayaraq dərhal təcili yardım çağırın – müalicənin effektivliyi ilk saatlardan (təxminən 4,5 saata qədər) asılıdır.
Həmçinin yeri hər hansı olsun, hər hansı keyimə zamanı vaxtında həkimə müraciət etmək vacibdir. Bəzən bu, müvəqqəti və təhlükəsiz vəziyyətdir, lakin bəzi hallarda həssaslığın pozulması daha ciddi, təcili korreksiya tələb edən patologiyalardan xəbər verir.
Suallar və cavablar
İstər əl ilə, istərsə də aparatla aparılan hər hansı masaj üsulunun tətbiqi mütləq həkimlə məsləhətləşdikdən sonra aparılmalıdır.
Xəstəyə özbaşına dərman vermək olmaz. Həkim gələnə qədər otağa təmiz hava axını təmin etmək, fiziki sakitlik yaratmaq kifayətdir.
