Venaların varikoz genişlənməsi

Venaların varikoz genişlənməsi ən çox rast gəlinən damar xəstəliklərindən biridir. Adətən ayağın böyük və kiçik dərialtı venaları, onların qolları zədələnir. Venaların daxilindəki klapanlar tam bağlanmır, insan ayaq üstə olduqda qan aşağı geri axır (reflüks), venadaxili təzyiq artır və divar tədricən genişlənir. Müalicə olunmadıqda xəstəlik yavaş-yavaş irəliləyir və xroniki venoz çatışmazlığa keçə bilər.

Səbəblər və risk amilləri

• birləşdirici toxumanın və vena divarının irsi zəifliyi — varikoz tez-tez yaxın qohumlarda da olur;
• qadın cinsi, hamiləlik və doğuş, estrogen tərkibli dərmanların qəbulu;
• iş zamanı uzun müddət ayaq üstə durmaq və ya oturmaq, az hərəkətlilik;
• artıq bədən çəkisi, 40–50 yaşdan yuxarı yaş;
• keçirilmiş dərin venaların trombozu.

Simptomlar

Erkən mərhələdə axşamlar ayaqlarda ağırlıq, dolğunluq hissi və yorğunluq, gecə baldır əzələlərində qıcolmalar, topuq nahiyəsində yüngül ödem narahat edir. Sonra dəri altında görünən qıvrım düyünlər və damar “ulduzcuqları” əmələ gəlir. Uzunmüddətli gedişdə baldırın dərisi tündləşir, bərkiyir, qaşınma və ekzema, ağır hallarda isə trofik xora yaranır.

Diaqnostika

Fleboloq ayaqları ayaq üstə vəziyyətdə müayinə edir və venaların ultrasəs dupleks skanlamasını təyin edir. Bu müayinə hansı venaların və klapanların çatışmadığını, tromb olub-olmadığını və dərin venaların keçiriciliyini göstərir. Müalicə üsulu məhz bu məlumatlara əsasən seçilir.

Müalicə

• Kompression terapiya — xüsusi trikotaj və ya bintlər ödemi və şikayətləri azaldır, lakin artıq genişlənmiş venaları aradan qaldırmır.
• Az invaziv üsullar: endovenoz lazer koaqulyasiyası, radiotezlikli ablyasiya, skleroterapiya. Bu gün gövdə venalarında reflüks olduqda ilk seçim üsulları hesab olunur.
• Flebektomiya — dəyişmiş venaların çıxarılması, çox vaxt ablyasiya ilə birlikdə aparılır.
• Flebotrop dərmanlar şikayətləri yüngülləşdirə bilər; onları həkim təyin edir.

Profilaktika

Müntəzəm piyada gəzinti və üzgüçülük, çəkiyə nəzarət, uzun müddət ayaq üstə duranda və ya oturanda fasilələr, istirahət zamanı ayaqları yuxarı qaldırmaq faydalıdır. İrsi meyil olduqda fleboloqun nəzarətində olmaq məsləhətdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Vena boyunca ağrılı qızartı və bərk zolaq yaranarsa, bir ayaq qəfildən şişib ağrıyarsa, bu tromboflebit və ya tromboz ola bilər — təcili həkim müayinəsi lazımdır. Partlamış düyündən qanaxma olduqda ayağı yuxarı qaldırın, qanayan yeri möhkəm sıxın və yardım üçün müraciət edin. Qəfil təngnəfəslik və ya döş qəfəsində ağrı yaranarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.