Uroloji əməliyyatlar

Uroloji əməliyyat çox vaxt dərmanlar və ya digər üsullar kifayət etmədikdə, orqanın funksiyası təhlükə altında olduqda və ya şişin müalicəsi lazım gəldikdə planlaşdırılır. Əməliyyat siyahısı geniş olsa da, hər hal fərdi qiymətləndirilir:

• böyrək — böyrək kistasının çıxarılması, böyrəyin laparoskopik rezeksiyası, nefrektomiya, nefrostomanın qoyulması və dəyişdirilməsi;
• sidik axarları — strikturanın (daralmanın) müalicəsi;
• sidik kisəsi — sidik kisəsinin rezeksiyası;
• uretra — uretranın plastikası, uretra şişinin TUR-u;
• sidik saxlaya bilməmə — kişilərdə lazım olduqda süni sfinkterin qoyulması.

Bu istiqamətlərin bəzisi şişlə, bəzisi daralma və ya funksiya pozuntusu ilə bağlıdır. Müdaxilənin növü diaqnoza görə seçilir.

Əməliyyat qərarından öncə həkim müayinə nəticələrini sizinlə birlikdə nəzərdən keçirir, əməliyyatın məqsədini və gözlənilən nəticəni izah edir. Əməliyyatsız seçimlər varsa, onlar da müzakirə olunur.

Bütün bu qərarlar müayinə nəticələrinə əsaslanır, tələsik verilmir.

Cərrah üsulu xəstəliyin xarakterinə, ölçüsünə, yerləşməsinə və sizin ümumi vəziyyətinizə görə seçir.

• Laparoskopik üsul — qarın nahiyəsində kiçik kəsiklər vasitəsilə aparılır. Çox vaxt yara kiçik olur və sağalma daha tez gedir;
• Endoskopik üsul — sidik yolları vasitəsilə, kəsiksiz və ya çox kiçik kəsiklə daxil olunur. TUR bu qrupa aid edilir;
• Açıq əməliyyat — mürəkkəb, geniş yayılmış və ya anatomik cəhətdən çətin hallarda lazım ola bilər. Bu, üsulun pis olması demək deyil, bəzən ən təhlükəsiz seçimdir.

Mümkün olduqda həkim orqansaxlayıcı yanaşmanı üstün tutur. Məsələn, böyrəyin yalnız xəstə hissəsinin götürülməsi (rezeksiya) tam çıxarılmadan (nefrektomiya) daha uyğun ola bilər. Lakin bəzi hallarda orqanın tam çıxarılması xəstəliyin tələbidir, bu barədə sizə açıq deyilir.

Bəzən müdaxilə mərhələli aparılır: əvvəlcə orqanın boşalmasını təmin edən müvəqqəti həll, sonra isə əsas əməliyyat. Bu da xəstənin təhlükəsizliyi üçün nəzərdə tutulur.

Əməliyyatdan öncə sizin təhlükəsizliyiniz üçün müayinələr toplusu aparılır. Uroloji əməliyyatönü paket vəziyyətə görə dəyişə bilər, lakin adətən aşağıdakıları əhatə edir:

• qanın və sidiyin ümumi analizləri, laxtalanma göstəriciləri;
• böyrək funksiyasını qiymətləndirən testlər;
• EKQ və lazım olduqda digər mütəxəssislərin rəyi;
• USM, KT və ya MRT kimi şəkil müayinələri;
• anestezioloqun müayinəsi və anesteziya seçiminin müzakirəsi.

Həkim sizə qəbul etdiyiniz dərmanlar, allergiyalar və keçirdiyiniz əməliyyatlar barədə soruşur. Qan durulaşdıran dərmanlar barədə qərarı yalnız həkim verir, özbaşına dayandırmayın. Əməliyyat günü ərəfəsində yeməkdən və içməkdən çəkinmə qaydaları izah edilir.

Paketin məzmunu hər xəstə üçün eyni olmur. Məsələn, ürək-damar xəstəliyi və ya şəkərli diabet varsa, əlavə müayinələr və digər mütəxəssislərin rəyi tələb oluna bilər. Əvvəlcədən hazırlıq əməliyyatın təxirə düşməsi ehtimalını azaldır. Bütün nəticələr əməliyyatdan öncə həkim tərəfindən yoxlanılır və lazım olarsa, plan dəqiqləşdirilir.

Sağalma müddəti əməliyyatın növündən, yaşdan və ümumi sağlamlıqdan asılıdır. Endoskopik müdaxilədən sonra tez evə buraxılmaq mümkündür, laparoskopik və açıq əməliyyatdan sonra isə stasionarda daha uzun müşahidə lazım ola bilər.

• əməliyyatdan sonra kateter, drenaj və ya nefrostoma ola bilər, onlara qulluq qaydaları öyrədilir;
• sidikdə qanın yüngül olması bir müddət normal ola bilər, lakin güclənməsi həkimə bildirilməlidir;
• ağır yükqaldırma və intensiv idman həkimin icazəsinə qədər məhdudlaşdırılır;
• çıxarılmış toxumanın cavabı gəldikdən sonra həkim nəticələri sizinlə müzakirə edir;
• nəzarət müayinələri və analizlər plan üzrə aparılır.

Kateter və ya nefrostoma ilə bağlı sualınız yaranarsa, əlaqə qaydası sizə əvvəlcədən deyilir.

Evə buraxıldıqdan sonra da həkimlə əlaqə qalır. Maye qəbulu, qidalanma və gündəlik aktivlik barədə tövsiyələr fərdi olaraq verilir. Gərəkli olduqda reabilitasiya və ya çanaq dibi məşqləri də təklif edilir.

Əməliyyatdan sonra və ya xəstəliyin gedişində aşağıdakı vəziyyətlər dərhal yardım tələb edir. 103 nömrəsinə zəng edin:

• sidik ifrazının tam dayanması və ya kateterin tıxanması, ağrının güclənməsi;
• yüksək hərarət, titrəmə, bel ağrısı;
• sidikdə çoxlu qan və laxtalar;
• nefrostomadan sidiyin ifraz edilməməsi, boruçuğun çıxması;
• ürək döyüntüsü, nəfəs darlığı, sinə ağrısı.

Daha yüngül narahatlıqlar üçün əməliyyatı aparan komandaya müraciət edin.

Əməliyyatdan sonra böyrək funksiyasının pisləşməsi, ayaqlarda şişkinlik və ya sidik həcminin azalması da həkimə bildirilməlidir. Kateter və ya nefrostoma olan xəstələr boruçuğun yerini və sidiyin rəngini hər gün izləməlidir. Qanaxma və infeksiya riski nadirdir, lakin vaxtında müdaxilə vacibdir. Yaşlı və xroniki xəstəliyi olan şəxslərdə əlamətlər gizli ola bilər, buna görə yaxınlarınız da bu siyahı ilə tanış olmalıdır.

Bu siyahı bütün halları əhatə etmir, şübhə olarsa həkimdən soruşmaq daha təhlükəsizdir.