Qulaq ağrısı (otalgiya) – qulaq boşluğunda ağrılılıq, ifadəli narahatlıqdır, bu infeksion-iltihabi xəstəliklərin, yad cisimlərin düşməsinin, travmaların və digər vəziyyətlərin nəticəsi ola bilər. Bu səhifədə qulaq ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Allerqoloq Cərrah İmmunoloq İnfeksionist Nevroloq Otolarinqoloq Surdoloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Qulaq ağrısı (otalgiya) – qulaq boşluğunda ağrılılıq, ifadəli narahatlıqdır, bu infeksion-iltihabi xəstəliklərin, yad cisimlərin düşməsinin, travmaların və digər vəziyyətlərin nəticəsi ola bilər. Hisslər qulağın tutulması, uğultu və səs-küy, qulaqlarda cingilti, baş gicəllənməsi və digər əlamətlərlə müşayiət oluna bilər. Qulaq ağrısının səbəbini aydınlaşdırmaq, diaqnoz qoymaq və müalicə təyin etmək yalnız ixtisaslı mütəxəssisin gücü çatan işdir.
Növləri
Xarakterinə görə qulaq ağrısı sıxıcı, dartıcı, atəş kimi, sızıldayıcı, kəsici, sancıcı, küt ola bilər. Digər meyarlara görə aşağıdakı ağrı növləri fərqləndirilir:
- Ifadə dərəcəsinə görə zəif, orta, güclü;
- Yerləşməsinə görə səthi və dərin;
- Yaranma vaxtına görə daimi və ya dövri;
- Xarakterinə görə qəfil və ya tədricən artan.
Başqa əlamətlərin olub-olmamasından asılı olaraq qulaq ağrısı təcrid olunmuş (tək) və ya digər əlamətlərlə birgə ola bilər.
Səbəbləri
Qulaqdakı ağrını ən çox aşağıdakılar yaradır:
- Infeksion və iltihabi xəstəliklər (otit, mirinqit, tubootit);
- Qulaq boşluğuna yad cisimlərin, o cümlədən həşəratların düşməsi;
- Törəmələr (şişlər, kistalar);
- Irinli abseslər;
- Nevroloji pozğunluqlar.
Bəzən qulaq ağrısının səbəbi başın, gicgah nahiyəsinin zədələnməsi nəticəsində alınan travma olur. Bəzi hallarda narahatlıq və ağrı gigiyenik manipulyasiyalardan sonra yaranır — insan eşitmə keçəcəyini uyğun olmayan əşyalarla təmizlədikdə, pambıq çubuğu həddən artıq dərinə saldıqda və s. Nəticədə eşitmə keçəcəyinin divarları zədələnir, qan, seroz ifrazat, tutulma hissi yarana bilər.
Qulaq ağrısının səbəbi qonşu struktur və orqanların xəstəlikləri də ola bilər:
- Xroniki tonzillit;
- Geniş diş çürüməsi (karies);
- Sialoadenit – tüpürcək vəzilərinin iltihabı;
- Stomatit;
- Sinusit;
- Boyun onurğasının deformasiyası.
Tez-tez qulaqdakı ağrı sindromu keçirilmiş kəskin infeksion xəstəliklərdən sonra, patoloji proses orta və ya daxili qulağa yayıldıqda yaranır. Bunlara kəskin respirator virus infeksiyaları, angina, pnevmoniya, limfa vəzilərinin iltihabı (limfadenit) aiddir.
Risk amillərinə aiddir:
- Müntəzəm soyuqlama;
- Xroniki sistem xəstəlikləri;
- Soyuq suya dalma;
- Eşitmə keçəcəyinə maye düşməsi;
- Atmosfer təzyiqinin tez-tez dəyişməsi, məsələn, dərinliyə dalarkən, uzunmüddətli təyyarə uçuşları zamanı.
Otalgiya (qulaq ağrısı) epidemik parotitin (donuz qulağı xəstəliyinin), beyin zədələnməsinin, burun-udlaq xərçənginin, parodontitin qeyri-spesifik əlaməti kimi də ortaya çıxa bilər.
Diaqnostika
İlk növbədə mütəxəssislər xəstəni şikayətlər və xəstəliyin digər əlamətləri barədə sorğu-sual edir, anamnez toplayır, burun və ağız boşluğunun selikli qişasının vəziyyətini qiymətləndirir, bədən temperaturunu və arterial təzyiqi ölçür. Sonra vizual müayinə məlumatları əsasında sonrakı diaqnostika planı tərtib edilir.
Əlavə müayinələr
Mütləq qaydada aşağıdakı müayinələr aparılır.
- Otoskopiya: işıqlandırma ilə təchiz olunmuş xüsusi alət vasitəsilə qulağın müayinəsidir, iltihabi prosesin əlamətlərini, yenitörəmələrin və yad cisimlərin olub-olmadığını tez aşkar etməyə imkan verir.
- Audiometriya: eşitmə qavrayışının keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi və eşitmə pozğunluqlarının axtarılmasıdır.
- Gicgah sümüklərinin KT müayinəsi: orta və daxili qulağın strukturlarını vizuallaşdırmağa kömək edir.
- Ümumi qan analizi: orqanizmdə iltihabi prosesin olub-olmadığını və intensivliyini göstərir, xəstənin sağlamlıq vəziyyətini ümumi qiymətləndirir.
- Qulaq keçəcəyindən ayrılan maddənin bakterioloji əkilməsi: patogen mikroorqanizmləri aşkar etmək üçün lazımdır.
Zərurət olduqda əlavə prosedurlar təyin edilir: yenitörəmələrin biopsiyası, kəllənin KT və ya beynin MRT müayinəsi, vestibulometriya, rinoskopiya. Əlamətlərdən asılı olaraq konsultasiyalara müxtəlif mütəxəssislər cəlb edilir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Müalicə
Müalicə taktikası qoyulmuş diaqnozdan, klinik mənzərənin xüsusiyyətlərindən, xəstənin yaşından və ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Vəziyyət imkan verdikdə konservativ terapiya təyin edilir. İnfeksion-iltihabi xəstəliklərdə yerli ağrıkəsici, iltihabəleyhinə və antibakterial damcıların istifadəsi göstərişdir. Patoloji proses geniş yayıldıqda sistem preparatları tələb oluna bilər.
Kükürd tıxacında, qulaq boşluğuna kiçik dəyirmi əşyalar düşdükdə qulağın təmizlənməsi və yuyulması aparılır. Yad cismin iti kənarları, böyük ölçüsü olduqda və ya hərəkət etdikdə (həşərat, sürfə) cərrahi müalicə təyin edilir.
Nevroloji pozğunluqlarda sedativ, metabolik və xolinolitik vasitələr istifadə olunur, bəzən antikonvulsantlar da əlavə edilir.
Qulağın daxili strukturlarının irinli zədələnməsindən yaranan ağrının müalicəsində toxumalar patoloji ifrazatdan təmizlənir, boşluq antiseptik və dərman məhlulları ilə yuyulur. Abseslər, çibanlar, törəmələr cərrahi yolla çıxarılır. Qulağın anatomik strukturlarının bütövlüyü pozulduqda bərpaedici əməliyyatlar aparılır.
Ağırlaşmalar
Vaxtında diaqnostika və müalicə olmadıqda qulaq ağrısı tam eşitmə itkisinə qədər ciddi ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Hər şey əlamətlərin səbəbi olan xəstəlikdən asılıdır. İltihabi patologiyalarda infeksiyanın yayılması aşağıdakıları yarada bilər:
- Meningit;
- Beyin absesi;
- Ürək və damar zədələnmələri;
- Sepsis.
Bütün bu vəziyyətlər xəstənin sağlamlığı və həyatı üçün ciddi təhlükə yaradır. Qulağın və ona bitişik strukturların xəstəlikləri üz sinirinin parezinə, eşitmə zəifliyinə, böyrək və tənəffüs sisteminin işində pozğunluqlara gətirib çıxara bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Qulaq ağrısı, tutulma hissi, səs-küy effektləri ilə bağlı şikayətlərlə otolarinqoloqa (LOR-həkiminə) konsultasiya üçün yazılmaq lazımdır. Digər istiqamətlər üzrə həkimlərin baxışı da tələb oluna bilər.
- Otolarinqoloq (LOR)
- Terapevt
- Nevroloq
- Surdoloq
- İnfeksionist
- İmmunoloq
- Allerqoloq
- Cərrah
- Pediatr
İlkin müayinəni terapevt və ya pediatr apara bilər, sonra xəstəni lazımi ixtisas üzrə həkimə yönləndirər.
Yadda saxla!
Otalgiya diş ağrısı kimi çətin dözülən sindromlardandır. Döyünmə, iti sancılar, kəsici hisslər, güclü qaşınma — bütün bunlar xəstənin həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir. Yuxu pozulur, bəzən udma hərəkəti narahatlığı artırdığı üçün yemək-içmək çətinləşir, gündəlik rejim dəyişir, insanın iş vəzifələrini və məişət işlərini yerinə yetirməsi çətinləşir. Qulaq ağrısı mütləq diaqnostika və düzgün müalicə tələb edir. Əks halda geri dönməz pozğunluqlar yarana bilər ki, bu da eşitmə kəskinliyinin kəskin azalmasına və tam itirilməsinə gətirib çıxarar. Gecikmədən ixtisaslı mütəxəssisə müraciət etmək və heç bir halda özbaşına müalicə ilə məşğul olmamaq çox vacibdir. Bu, xüsusilə ağrıyan nahiyəyə isti qoymaq, eşitmə keçəcəyinə bitki dəmləməsi və ya digər maye damızdırmaq kimi üsullara aiddir. Bunlar vəziyyəti yalnız pisləşdirə və diaqnostikanı çətinləşdirə bilər.
Suallar və cavablar
Ağrı çox güclü olub dözülmürsə, ağrıkəsici preparat qəbul etmək olar. Son çarə kimi analgetikli damcı damızdırmaq mümkündür, lakin yalnız təbil pərdəsinin bütövlüyü pozulmayıbsa. Təəssüf ki, bunu yalnız həkim yoxlaya bilər.
Surdoloq eşitmə pozğunluğu olan xəstələrin reabilitasiyası və adaptasiyası ilə məşğul olan dar ixtisaslı mütəxəssisdir. Deyəsən, keçirilmiş otit eşitmə pozğunluqlarına səbəb olub və bu, əlavə konsultasiya tələb edir. LOR həkiminin təyinatını nəzərə almamaq düzgün deyil.
