Hiperaktiv sidik kisəsi (HSK) – tez-tez sidiyə getmə istəyi və çox vaxt sidik saxlamama ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir. Patologiyanın əsasında innervasiya pozğunluqları və/və ya əzələ fəaliyyətinin pozulması dayanır, nəticədə orqan onun daxilindəki cüzi maye toplanmasına belə reaksiya göstərməyə başlayır.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında

HSK — geniş yayılmış sindromdur. Sidiyi saxlama üzrə Beynəlxalq Cəmiyyətin məlumatlarına görə, onun simptomları Avropanın yetkin əhalisinin 17 %-ində mövcuddur. Qeyd etmək lazımdır ki, sidik saxlamama olmadan HSK («quru HSK») qadınların 7,6 %-ində, HSK-nın təcili sidik saxlamama ilə birgə forması isə 9,3 %-ində müşahidə olunur. Hazırda qadınlarda sidik saxlamalı HSK hallarının 60 yaşadək dövrdə 12 %-dən 65 yaş və daha yuxarı yaşda 20 %-ə qədər artması meyli müşahidə olunur. Ümumilikdə bu, 44 yaşdan sonra qadınlarda, kişilərdə isə 64 yaşdan sonra daha aydın ifadə olunur. Xəstələrin ən böyük sayı 40 yaşdan yuxarı dövrdə qeydə alınır. 60 yaşdan yuxarı kişilərdə xəstələnmənin artması meyli aydın şəkildə müşahidə olunur. Beləliklə, HSK müxtəlif yaş qruplarında rast gəlinən və fiziki və sosial dezadaptasiyaya gətirib çıxaran kifayət qədər geniş yayılmış klinik sindromdur.
Səbəbləri

Təcili və tez-tez sidiyə getmənin əsas səbəbi detruzorun (sidik kisəsinin əzələ qişası) xüsusi dəyişiklikləridir, bunlar onun qeyri-iradi yığılmalarına gətirib çıxarır. HSK-lı pasiyentlərdə sidik kisəsində yerləşən sinir ucları xroniki qıcıqlanma vəziyyətində olur, siqnalları baş beynə xaotik şəkildə ötürür. Bu, sidik kisəsinin sidiyi adekvat şəkildə toplamasına imkan vermir və dolma zamanı onun qeyri-iradi yığılmalarına səbəb olur ki, bu da təcili sidik saxlamama ilə özünü göstərir.
Bu, nevroloji xəstəliklər (çoxsaylı skleroz, diabetik və ya alkoqol neyropatiyası), onurğa beyninin zədələnmələri, bəzi dərman preparatlarının qəbulu, habelə ödemlərlə müşayiət olunan patologiyalar (xroniki ürək çatışmazlığı və s.) fonunda baş verə bilər. Risk faktorlarına həmçinin aşağıdakılar daxildir:
- Toxumaların cırılması ilə müşayiət olunan ağır doğuşlar;
- Sidik-ifrazat sisteminin və/və ya cinsiyyət orqanlarının üzərində əməliyyatlar;
- Depressiya;
- 75 yaşdan yuxarı yaş;
- Artıq bədən çəkisi;
- Alkoqol və ya kofein sui-istifadəsi.
Təsnifat
Sidiyə getmələrin tezliyindən, imperativ çağırışlardan və sidik saxlamama epizodlarından asılı olaraq, həkimlər hiperaktiv sidik kisəsinin üç dərəcəsini ayırırlar.
Həmçinin HSK-nın quru və yaş formaları da ayırd edilir. Birinci halda pasiyentdə sidik saxlamama epizodları olmur, ikinci halda isə mövcuddur.
Klinik mənzərə

Hiperaktiv sidik kisəsinin əsas əlamətləri bunlardır:
- Tez-tez sidiyə getmə çağırışları;
- Sidik kisəsini boşaltmaq üçün vaxtaşırı imperativ çağırışlar;
- Sidiyin az miqdarda ifraz olunması;
- Sidik kisəsinin həcminin azalması.
Pasiyentlərin əksəriyyətində həmçinin sidik saxlamama da inkişaf edir. Sidiyə getmə çağırışları və inkontinensiya tutmaları həm öz-özünə, həm də xarici qıcıqlandırıcılar fonunda yarana bilər. Çox vaxt təhrikedici amil axan suyun səsi və ya görünüşü olur. Bəzi pasiyentlərdə sidiyə getdikdən sonra uretrada narahatlıq hissi qalır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika

Pasiyentlərə uroloji və digər xəstəlikləri istisna etmək üçün əsas müayinə lazımdır; bu xəstəliklər təcili və tez-tez sidiyə getməyə səbəb ola bilər. HSK-nın diaqnostikası ambulator şəraitdə uğurla aparıla bilər və əksər hallarda xüsusi müayinə metodları tələb etmir.
Bir qayda olaraq, tez-tez və təcili sidiyə getməsi olan pasiyentlərdə digər xəstəlikləri istisna etmək məqsədilə sidiyə getmə tezliyinin qiymətləndirilməsi, sidik analizləri, böyrəklərin, sidik kisəsinin, prostatın USM-i aparılır, qalıq sidiyin həcmi müəyyən edilir.
Sidiyə getmə gündəliyinin məlumatları da mühüm əhəmiyyət daşıyır və hiperaktiv sidik kisəsini tanımağa imkan verir.
Xidmətlər
Müalicə

Kişilərdə və qadınlarda hiperaktiv sidik kisəsinin müalicə metodunun seçimi onun səbəbindən, simptomların ifadəlilik dərəcəsindən, habelə pasiyentin orqanizminin fərdi xüsusiyyətlərindən asılıdır. Yüngül formalarda qeyri-dərman metodları ön plana çıxır.
HSK-nın müalicəsində davranış terapiyası yeni sidiyə getmə modelinin formalaşdırılmasına və ya əvvəlkinin bərpasına yönəlmişdir; bu zaman bu proses yenidən pasiyent üçün nəzarət edilə bilən olur.
Sidiyə getmə gündəliyinin məlumatlarını birlikdə təhlil edərkən həkim pasiyent ən uzun zaman intervalı olan epizodlara diqqət yetirməlidir müəyyən edir, sidiyə getmələr arasında riayət edilməli olan minimum zaman intervalını təyin edə bilirsiniz, məsələn, hər 2 saatdan bir, bundan tez olmayaraq. Bu rejim 2 həftə ərzində saxlanılır, daha sonra bu şərt uğurla yerinə yetirildikdə sidiyə getmələr arasındakı interval hər həftə 15 dəqiqə uzadılır, ta ki 3- və ya 4-saatlıq interval əldə olunana qədər.
İçmə rejiminin korreksiyası. Sidik saxlamama və/və ya tez-tez sidiyə getmədən əziyyət çəkən pasiyent çox vaxt qəbul etdiyi mayenin miqdarını məhdudlaşdırır, beləliklə sidiyin qeyri-iradi itirilməsini azaltmağa çalışır. Gecə vaxtı sidiyə getmələrin tezliyini azaltmaq üçün yatmazdan ən azı 4 saat əvvəl maye qəbulunu məhdudlaşdırmaq lazımdır. Qəbul edilən mayenin xarakteri təcili çağırışların intensivliyini və əmələ gələn sidiyin miqdarını artıran mühüm amildir. Belə ki, kofein tərkibli mayelər (qəhvə, çay, koka-kola və s.) yalnız zəif sidikqovucu təsir göstərmir, həm də sidiyə getməni tezləşdirir. Bu cür içkilərin qəbulu gündə 1–2 fincanla məhdudlaşdırılmalıdır.
Cüzi əzələlərin gücləndirilməsinə yönəlmiş məşqlərdən ibarət olan müalicəvi bədən tərbiyəsi də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu, ilk növbədə, çanaq dibi əzələlərinin gücləndirilməsinə yönəlmiş məşqlərdir. Onlar xüsusilə qadınlar üçün aktualdır. Kompleksin müntəzəm yerinə yetirilməsi zamanı 2/3 pasiyentdə 4-6 həftə ərzində yaxşılaşma müşahidə olunur. Adi gimnastikanın kifayət qədər effektiv olmaması hallarında çanaq dibi əzələlərinin elektrik stimulyasiyası təyin edilir.
Dərmansız terapiyanın kifayət qədər effektiv olmaması hallarında sidik kisəsinin əzələlərini boşaldan dərman preparatları istifadə olunur. Zərurət olduqda antidepressantlar təyin edilir.
Cərrahi müalicə konservativ terapiyadan effekt olmadıqda təyin edilir. Hazırda ön plana botulin toksini əsasında preparatların sidik kisəsinin detruzoruna yeridilməsini nəzərdə tutan minimal invaziv üsul çıxır.
Bundan əlavə, həkimlər sidik kisəsinin həddindən artıq fəaliyyətini provokasiya edən sinirləri kəsə və ya, əksinə, sinir kötüklərini elektrik impulsları ilə stimullaşdıra bilərlər. Sidik kisəsinin həcmi əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdırsa, onun plastikası və ya sidiyin çıxarılması üçün alternativ yolun müvəqqəti yaradılması (epi sistostomiya, pielostomiya) aparılır.
Reabilitasiya
HSK-nın cərrahi müalicəsindən sonrakı reabilitasiya dövrünün müddəti müdaxilənin növündən asılıdır. Toxumalar sağalanadək pasiyent fiziki yükü məhdudlaşdırmalı, soyumağa və ya həddindən artıq qızmaya yol verməməlidir. Qidalanmanın korreksiyası, maye qəbuluna nəzarət, həmçinin profilaktikanın bütün tədbirlərinə riayət edilməsi də vacibdir, çünki bunlar residivin qarşısını almağa imkan verir.
Profilaktika

Hiperaktiv sidik kisəsinin inkişafının profilaktika metodlarına aşağıdakılar daxildir:
- Düzgün qidalanma;
- Kifayət qədər fiziki aktivlik;
- Artıq olduqda bədən kütləsinin azaldılması;
- Spirtli içkilərdən, nikotindən imtina;
- HSK-ya səbəb ola bilən xəstəliklərin vaxtında aşkarlanması və müalicəsi;
- Dərmanların yalnız həkim təyinatı ilə qəbulu.
Bundan əlavə, hiperaktiv sidik kisəsinin ilk simptomları meydana çıxdıqda mütəxəssisə müraciət etmək və pozuntunun aradan qaldırılması üçün tədbirlər görmək çox vacibdir.
Yadda saxla!
HSK probleminin əhəmiyyəti pasiyentlərin həyat keyfiyyətinə ifadəli mənfi təsirindədir. HSK sosial dezadaptasiyaya və ciddi psixoloji problemlərə səbəb olur, vərdiş olunmuş həyat tərzindən imtinaya gətirib çıxarır, məsələn, peşə fəaliyyətinə əhəmiyyətli təsirinə görə.
HSK-nın tamhəcmli kompleks müalicəsi pasiyentə sidiyə getmənin tezliyi və ya sidik saxlamama ilə bağlı məhdudiyyətlər olmadan adi həyata qayıtmaq imkanı verir. Əsas odur ki, vaxtında yardım üçün müraciət edilsin və mütəxəssisin tövsiyələri diqqətlə yerinə yetirilsin.
Suallar və cavablar
Aşağıdakı suallara cavab verin.
- Sizdə tez-tez sidiyə getmə halları müşahidə olunurmu (gündüz >8 dəfə, gecə >1 dəfə)?
- Sizdə saxlamaq çətin olan imperativ (qəfil) sidiyə çağırışlar olurmu?
- Sizdə qeyri-iradi sidik ifrazı müşahidə olunurmu?
- Siz uroloji uşaq bezlərindən istifadə edirsinizmi?
- Sizdə sidik kisəsinin funksiyasına təsir göstərə bilən nevroloji və ya digər xəstəliklər varmı (insultun nəticələri, şəkərli diabet fonunda neyropatiyalar, osteoxondroz, fəqərəarası disklərin yırtıqları)?
- Sizdə baş/bel beyni üzərində və ya çanaq orqanları üzərində əməliyyatlar olubmu?
- Sizdə antibiotiklərlə müalicəyə zəif tabe olan sidik-cinsiyyət sferasının iltihabi xəstəlikləri varmı?
- Sidik kisəsi, cinsiyyət orqanları, aralıq nahiyəsində xoşagəlməz hisslər və ya ağrılar varmı?
Əgər siz 2 və ya daha çox suala müsbət cavab verdinizsə, mütəxəssisə müraciət etməlisiniz.
Hiperaktiv sidik kisəsinin müalicəsi üçün xalq vasitələrindən istifadə məqsədəuyğun deyil. Optimal vasitəni seçməyə çalışarkən siz qiymətli vaxt itirəcəksiniz. Nəticədə xəstəlik daha ağır formaya keçə bilər.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Hamiləlik alınmır: cütlük müayinəyə haradan başlamalıdır?
Hamiləlik çətinliyinin qiymətləndirilməsi yalnız qadının analizlərindən ibarət deyil. Hər iki tərəfin tarixçəsi və məqsədli testlər bir plan daxilində…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:

