Siyil virus təbiətli xoşxassəli dəri yenitörəməsidir. Filtrasiya olunan dermatotrop virus tərəfindən törədilir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Verrukalar
Xəstəlik haqqında
Siyillər papilomavirus-assosiasiyalı infeksiyanın tipik klinik təzahürlərinə aiddir. Histoloji baxımdan siyillər nə deməkdir? Bu patoloji törəmələrin toxuma quruluşu buynuzlaşma prosesinin disfunksiyası, hüceyrə strukturunun pozulması və dermanın məməcik qatının böyüməsi ilə epidermal (səthi) qatın böyüməsi ilə xarakterizə olunur.
Lakin papilomavirus infeksiyası olan bütün pasiyentlərdə siyillər yaranmır. Xəstəliyin inkişafına dərinin travmatizasiyası, dəri örtüklərinin quruluğu və vegetativ sinir sisteminin disfunksiyası kömək edir. Siyillərin bir neçə növü ayırd edilir: adi və ya vulqar, düz və ya yeniyetmə, taban, anogenital, saplıq şəkilli və sivri.
İnsan papilloma virusunun orqanizmdə uzunmüddətli mövcudluğu fonunda həm hüceyrə, həm də humoral həlqənin çatışmazlığı ilə əlaqəli immunçatışmazlıq vəziyyəti inkişaf edir. Buna görə çox vaxt kompleks müalicə proqramına immunomodulyatorlar daxil edilir. İmmunosupressiya hesabına siyillər onkoloji riskləri artıra bilər.
Dəri yenitörəmələrinin çıxarılması və müalicə taktikasının müəyyən edilməsi pasiyentlə işin ən vacib mərhələsidir, onun yerinə yetirilməsi həyat proqnozuna və xəstələrin sosial adaptasiyasına təsir göstərə bilər.
Səbəbləri
Siyillərin bilavasitə səbəbi papilloma virusudur. Bu patogenlə yoluxma dəridə və ya selikli qişalarda yaranan xoşxassəli epitel şişlərinə gətirib çıxarır. Tibbin müasir inkişaf mərhələsində 40-dan çox papillomavirus tipi identifikasiya olunub, onların hər biri ən çox növəspesifik siyil tipi törədir.
Papillomaviruslarn (İPV) əsas ötürülmə yolu insanlar arasında kontakt yoludur. Yoluxmuş kişi və qadınlar, həmçinin papillomavirus infeksiyalı heyvanlar təhlükə yaradır. Bəzi hallarda simptomsuz virus daşıyıcılığı mümkündür, bu zaman insan buna şübhələnmədən infeksiya daşıyıcısı olur. O, kifayət qədər geniş insan dairəsini yoluxdura bilər.
Autoinokulyasiya yolu ilə də yoluxma mümkündür. Məsələn, dırnaqçevrəsi zonanın siyilləri dırnaq gəmirən insanlarda tez-tez rast gəlinir. Yanaqlarda, çənədə və baldırlarda özözünə yoluxma saçları qırxarkən, epilyasiya və depilyasiya zamanı baş verə bilər. Bəzən yoluxma ictimai yerlərdə – hovuz, sauna və ya idman zalına gedərkən baş verir. Ət kəsimi ilə məşğul olan insanlar çox vaxt heyvanlardan yoluxur, siyillər isə adətən əllərdə və qollarda yaranır («qəssab siyilləri»).
Virus dermaya kiçik sıyrıqlar vasitəsilə nüfuz edir. Sonra dərinin səthi qatında çoxalır.
Təsnifat
Klinik baxımdan siyillərin aşağıdakı növləri müəyyən edilir:
- Vulqar (sadə). Siyillərin təxminən 70%-i onların payına düşür, ən yüksək tezlik məktəbli uşaqlar arasında qeydə alınıb.
- Düz (yeniyetmə). Bu variantın yayılması 4-6% arasında dəyişir, təcrübəli və qoca yaşda demək olar ki, rast gəlinmir.
- Ovuc-taban. Yetkin və gənc insanlar arasında nadir deyil, dəri siyillərinin üçdə biri onların payına düşür.
- Saplaq şəkilli. Bunlar dəri səthindən yüksələn, əllə hiss etdikdə boş olan, çox vaxt saplağı olan kiçik prişik törəmələrdir. Rəngi dəri rəngindən tünd qəhvəyi rəngə qədər dəyişir.
- Sivri. Ən çox cinsiyyət orqanlarının selikli qişasında rast gəlinir və 6-11-ci tip papilomaviruslarla assosiasiya olunur. Son dərəcə nadir hallarda bədxassəli prosesin inkişafına gətirib çıxarır.
Klinik mənzərə
Siyillərin klinik təzahürləri və xüsusiyyətləri onların növündən asılıdır. Bu dəri artımları bədənin müxtəlif hissələrində lokalizə ola bilər. Siyili əhatə edən dəri dəyişməyib – o solğun-çəhrayı fizioloji rəngdədir.
Onlar diametri 1 mm-dən 5-6 mm-ə qədər ola bilən, dəri üzərində qabaran prişiklərdir. Siyilin səthi buynuzlaşmaya meyllidir. Törəmələrin rəngi bozumtul, sarımtıl-qəhvəyi və ya bədən rəngində ola bilər. Sadə siyillər qruplara birləşə bilər.
Sevimli lokalizasiya — əllər (əl barmaqları), lakin üzdə, gözdə, alında, ayaqlarda, belində, dodaqların qırmızı haşiyəsində və son dərəcə nadir hallarda — ağız boşluğunun selikli qişasında da yarana bilər. Səpgilər arasında 1 əsas siyil (ana) və bir neçə törəmə (uşaq) ayırd edilir. Çox vaxt əsas siyil öldükdən sonra qalanları (mozaik yerləşən) izsiz yox olur.
Bu, hamar səthli, dərinin səviyyəsindən cüzi qalxan kiçik diametrli artımlardır. Siyillərin rəngi dərinin fizioloji rənginə uyğundur, cüzi sarımtıl ola bilər. Forması dairəvi, çoxbucaqlı ola bilər. Düz siyillər bir qayda olaraq çoxsaylıdır. Onlar adətən əl və ayaqların arxa səthində, üzdə, ağız boşluğunun selikli qişasında yerləşir. Bu artımlar cinsiyyət üzvünün dərisini, servikal epitel və anal kanalı da zədələyə bilər.
Bunlar qruplaşmış buynuz pulcuqlar olan sıx dəri ocaqlarıdır. Bu artımların diaqnostikası onları sadə dəyənəklərdən fərqləndirməyin vacibliyi ilə çətinləşir. Ovuc-taban siyilləri çox vaxt ayaq dərisinin ən çox təzyiqə məruz qaldığı yerlərdə inkişaf edir. Ovuc-taban siyillərinin ölçüsünün artması çox vaxt gəzəndə ağrı sindromunun səbəbi olur. Əgər insanın ayaqları və əlləri güclü tərləyirsə, bu dərinin anatomiyasının bərpası prosesini pozur və patoloji prosesin proqressivləşməsinə kömək edir.
Onlar çox vaxt boyunda, göz qapağı dərisində, qoltuqaltı, qasıq zonasında və süd vəzi altı fəzada yerləşir. Nadir hallarda böyük ölçülərə çatır (adətən 1-4 mm hüdudunda). Bu siyillərdə çox vaxt təkrar özözünə yoluxma müşahidə olunur. Bəzi hallarda onlar orqanizmdə artıq yağ toxuması, karbohidrat mübadiləsinin pozulması, hamiləlik və klimakteri ilə tez-tez birləşməsini vurğulayan hormonal təbiətə malik ola bilər.
Sivri artımlar adətən sağrılar arasındakı dəri qatında, aralıqda və cinsiyyət orqanlarının xarici hissələrində yerləşir. Reproduktiv trakt patologiyasında iltihabi ifrazatlar sivri siyillərin əmələ gəlmə ehtimalını artırır. Bu artımların törədicisi adətən cinsi yolla ötürülür.
İlkin mərhələdə sivri siyillər əllə toxunulduqda yumşaq, nisbətən iti ucu olan kiçik qabarıqlıqdır. Sonradan ayrı-ayrı artımlar bir-birinə qovuşub xoruz tacına bənzəyən konqlomerat əmələ gətirir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Siyillər dəri örtüyünün xoşxassəli xəstəliklərinə aiddir, «kiçik onkologiya» adlanan kateqoriyaya daxildir. Dərinin müxtəlif yenitörəmələri çox vaxt eyni klinik mənzərəyə malik olur, buna görə dəqiq diaqnoz qoymaq üçün ixtisaslı mütəxəssislərə müraciət etmək vacibdir. Bu, dəqiq diaqnoz qoymağa və şəxsiləşdirilmiş yardım proqramı hazırlamağa imkan verir.
Siyillər üzrə klinik tövsiyələrə əsasən, bu məlumatlar fərdi müalicə və pasiyent müşahidəsi proqramının hazırlanması üçün istifadə olunur.
Müalicə
Siyillərin müalicəsi patoloji ocaq zonasına təsirin müxtəlif üsulları ilə təmsil oluna bilər:
- Dəyişmiş hüceyrələrin mübadiləsini pozan sitotoksik preparatların lokal istifadəsi;
- Elektrokoaqulyasiya, lazer yandırılması, radiodalğa cərrahiyyəsi vasitəsilə həyata keçirilən fiziki destruksiya üsulları;
- Dərinin yoluxmuş hüceyrələrinin dağılmasına səbəb olan kimyəvi destruksiya üsulları;
- Orqanizmin daxili ehtiyatlarını papillomavirus infeksiyası ilə mübarizəyə səfərbər edən sistemli və lokal immunoterapiya.
Terapevtik effektivliyi artırmaq üçün çox vaxt kombinə edilmiş yanaşma tələb olunur. Optimal müalicə proqramını həkim orqanizmin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla tərtib edir.
Siyillərin kompleks konservativ terapiyası immunstimulyatorlar və viruslara qarşı vasitələrin istifadəsi ilə aparıla bilər. Lakin patoloji ocaqlara lokal təsir olmadan əhəmiyyətli terapevtik nəticəyə nail olmaq mümkün deyil. Konservativ müalicə yalnız destruktiv üsullara əlavə kimi çıxış edir və xroniki infeksiyanın residiv riskini azaltmağa imkan verir.
Düz siyillərin müalicəsi ümumi qəbul edilmiş kanonlardan fərqlənə bilər. Belə ki, terapiyada dərinin hiperkeratotik dəyişikliklərinin lizisinə səbəb olan lokal retinoidlər istifadə olunur. Bəzi hallarda retinoidin immunomodulyatorlarla kombinasiyası tələb olunur.
Papillomavirus infeksiyasının dəri təzahürləri olan pasiyentlərin müalicə taktikası fərdi qaydada seçilir. İmmun status, müşayiətedici somatik patologiya, patoloji prosesin lokalizasiyası və xarakteri, həmçinin əvvəllər aparılmış viruseleyhinə terapiyanın effektivliyi nəzərə alınır.
Siyillərin və papillomavirus infeksiyasının terapiyası dəyişmiş epitel sahələrinin viruslarla birlikdə çıxarılmasına yönəlmiş müalicəyə gətirilir.
Siyillərin ənənəvi cərrahi müalicəsi aparılmır. Pasiyentlərə hədəfli təsirli ambulator az invaziv müdaxilələr göstərişdir:
- Lazer terapiyası (karbon qazı lazeri ilə aparılır);
- Elektrokoaqulyasiya;
- Kimyəvi maddələrlə yandırma;
- Fotodinamik terapiya;
- Maye azotla lokal ocaqların krioddestruktiv dağıdılması.
Təqdim olunan destruksiya üsullarından istənilən biri orta dərəcədə ifadə olunmuş ağrılı hislərlə müşayiət olunur. Buna görə aşağı ağrı astanəsi olan pasiyentlərə lokal ağrısızlaşdırma aparıla bilər. Analgetik effekt adətən lokal anestetikin inyeksion yeridilməsindən 10 dəqiqə sonra başlayır.
Reabilitasiya
Siyilin destruktiv üsullarla çıxarılmasından sonra reabilitasiya sadə qaydalara əməl edilməsini nəzərdə tutur:
- Qabığı qopartmamaq (sağalma qabıq altında birincili gərginləmə ilə baş verməlidir);
- Ətraf dərini həkimin tövsiyə etdiyi vasitə ilə müntəzəm işləmək;
- Toxumaların tam sağalmasına qədər destruksiya sahəsini islatmamaq.
Dərinin regenerasiyasından sonra görünən dəyişikliklər qalmır, düzgün aparılmış sitodestruksiyadan sonra mənfi nəticələr olmur.
Profilaktika
Siyillərin əsas profilaktika üsulu papillomaviruslarla yoluxmadan qorunmadır. Buna görə təsadüfi intim əlaqələr zamanı prezervativdən istifadə etmək lazımdır. Məişət yoluxmasının qarşısını almaq üçün fərdi gigiyena vasitələrinə malik olmaq zəruridir.
Yadda saxla!
Papillomavirus infeksiyasının tez-tez rast gəlinən təzahürləri kimi siyillərin təhlükəsi ondan ibarətdir ki, bu xəstəlik yüksək kontagiozluq (yoluxma dərəcəsi) ilə fərqlənir, həmçinin onkoloji ağırlaşma riskini artırır. Buna görə optimal idarəetmə planını seçməyə imkan verəcək dəqiq etioloji diaqnostika aparmaq vacibdir. Belə ki, əgər siyillər aşağı onkogen riskli ştammlar tərəfindən törədilibsə və pasiyentə əhəmiyyətli diskomfort yaratmırsa, müşahidə taktikası mümkündür. Əgər xəstəlik yüksək onkogen riskli papillomaviruslar tərəfindən provokasiya edilibsə, mütləq sitodestruktiv çıxarma aparılır, göstəriş üzrə immunstimulyasiya edici terapiya təyin olunur.
Suallar və cavablar
Adətən zöhrəvi xəstəliklərin diaqnostikası və müalicəsi ilə dermatoveneroloq məşğul olur. Lakin dərinin bu patoloji artımlarının anogenital lokalizasiyasında çox vaxt müalicəni ginekoloq və ya proktoloq aparır.
Bu, təsiredici maddəsi keratolitiklər olan müasir çoxkomponentli preparatlardan biridir. Onlar dəyişmiş epiteliositlər arasındakı əlaqələri dağıdır və onların rədd edilməsinə kömək edir.
Bu, dərinin lokal qalınlaşmasına gətirib çıxaran artmış buynuzlaşma ocaqlarıdır. Qoca siyillərinin yaranması çox vaxt yaşla inkişaf edən normal hüceyrə bölünməsinin pozulması ilə əlaqədardır.
Mövzu üzrə məqalələr
Kəmərəbənzər dəmrov: səbəbləri, necə görünür və necə ötürülür
Kəmərəbənzər dəmrov, həmçinin kəmərəbənzər herpes kimi tanınır, – su çiçəyi virusunun (Varicella Zoster Virus) törətdiyi virus xəstəliyidir. Bu…
İstiqamət: Dermatologiya
İnsan niyə çox tərləyir: səbəblər və bununla mübarizə üsulları
Tərləmə – insan orqanizmində bədən hərarətinin normal tənzimlənməsini təmin edən, həmçinin orqanizmdən artıq maye və duzları xaric edən…
İstiqamət: Dermatologiya
“RW” cavabını necə anlamalı: sifilis testləri niyə fərqlənir?
“RW” adı bəzən ümumi işlədilsə də, sifilis testlərinin üsulları fərqlidir. Diaqnoz və nəzarət üçün testin adı, əvvəlki müalicə…
İstiqamət: Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Cinsi infeksiyalar üçün analiz: hansı nümunə nəyi yoxlayır?
Cinsi yolla keçən bütün infeksiyaları tək bir analiz yoxlamır. Testlər təmasın növünə, vaxtına, əlamətlərə və fərdi riskə uyğun…
İstiqamət: Ginekologiya / Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
