Əzilmə — zərbə və ya yıxılma nəticəsində dəri bütöv qalmaqla yumşaq toxumaların, xırda damarların zədələnməsidir. Əksər əzilmələr evdə soyuq və istirahətlə sağalır, amma güclü ağrı, deformasiya və ya hərəkətin pozulması sınığı istisna etmək üçün həkim müayinəsi tələb edir.
Əlamətlər
- Zərbə yerində ağrı və həssaslıq
- Şişkinlik
- Göyərmə — əvvəlcə qırmızı-bənövşəyi, sonra yaşılımtıl-sarı rəngə çevrilir
- Toxunanda və hərəkətdə ağrının artması
- Bəzən dərinin altında yumşaq qabarıqlıq — qansızma (hematoma)
Nə etməli
-
Zədələnmiş yeri rahat saxlayın
Zərərçəkəni oturdun və ya uzandırın, zədələnmiş hissəni yükləməyin. Ağrı verən hərəkətlərdən çəkinin.
-
Soyuq qoyun
Nazik parçaya bükülmüş buz, dondurulmuş məhsul və ya soyuq kompresi 20 dəqiqəyə qədər qoyun. Lazım olsa, fasilə verib bir neçə saat ərzində təkrarlayın.
-
Zədələnmiş hissəni qaldırın
Mümkünsə, əzilmiş qolu və ya ayağı ürək səviyyəsindən bir qədər yuxarıda saxlayın — bu, şişkinliyi azaldır.
-
Vəziyyəti izləyin
Ağrı, şişkinlik və hərəkət imkanını bir neçə gün ərzində müşahidə edin. Ağrıkəsici lazımdırsa, təlimata uyğun qəbul edin və ya həkimlə məsləhətləşin.
-
Sonrakı günlər
Kəskin ağrı keçdikdən sonra yüngül hərəkətlərə tədricən qayıdın. Göyərmə adətən bir-iki həftəyə sovuşur.
Nə etmək olmaz
- Buzu birbaşa dəriyə qoymayın — soyuq yanığı yarana bilər
- İlk günlərdə zədə yerini qızdırmayın, isti vanna qəbul etməyin
- Əzilmiş yeri güclə ovuşdurmayın və masaj etməyin
- Güclü ağrıya baxmayaraq zədələnmiş ayağa tam yüklənməyin
- Sarğını sıx bağlamayın — qan dövranı pozula bilər
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Aşağıdakı hallarda 103-ə zəng edin və ya təcili tibbi yardıma müraciət edin:
- zərbə başa, döş qəfəsinə, qarına və ya belə dəyib və zərərçəkənin vəziyyəti pisləşir;
- ətraf deformasiya olub, hərəkət etmir və ya üzərinə yüklənmək mümkün deyil — sınıq şübhəsi;
- şişkinlik sürətlə artır, ətraf soyuyur, keyiyir, rəngi dəyişir;
- zərərçəkən qanı duruldan dərmanlar qəbul edir və geniş qansızma əmələ gəlir.
Uşaqlarda
Uşaqlarda əzilmə çox tez-tez olur və adətən soyuq qoymaqla keçir. Uşaq zədələnmiş qol və ya ayağı istifadə etmirsə, axsayırsa, ağrı bir neçə saatdan sonra azalmırsa — travmatoloqa göstərin: uşaqlarda sümük sınıqları bəzən yalnız ağrı və şişkinliklə özünü göstərir. Səbəbsiz və tez-tez yaranan göyərmələr, diş ətinin qanaması olarsa, pediatra müraciət edin.
Əzilmə, yoxsa sınıq?
| Əlamət | Əzilmə | Sınıq şübhəsi |
|---|---|---|
| Ağrı | Mülayim, tədricən azalır | Güclü, hərəkətdə kəskin artır |
| Forma | Dəyişməyib | Deformasiya, qeyri-təbii vəziyyət |
| Funksiya | Hərəkət mümkündür | Ətrafı istifadə etmək olmur |
| Nə etməli | Soyuq, istirahət | Hərəkətsizləşdirmə, həkim, rentgen |
Şübhə olduqda zədəni sınıq kimi qəbul edin və rentgen müayinəsindən keçin.
Tez-tez verilən suallar
İlk sutkada soyuq qoymaq və zədələnmiş hissəni qaldırmaq qansızmanın ölçüsünü azaldır. Sonra göyərmə təbii yolla, adətən bir-iki həftəyə sovuşur.
Kəskin dövr — şişkinlik və güclü ağrı — keçdikdən sonra, adətən bir neçə gün sonra. İlk günlərdə istilik şişkinliyi artıra bilər.
Bu mövzuda məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
