Varikoz haqqında miflər və faktlar

Varikoz xəstəliyi ayaq venalarının genişlənməsi, uzanması və qapaq aparatının çatışmazlığı ilə xarakterizə olunur. Ayaq venaları qanı cazibə qüvvəsinə qarşı ürəyə qaldırır, qapaqlar isə qanın geri axmasının qarşısını alır. Qapaqlar yaxşı işləmədikdə qan venalarda durğunlaşır, vena divarı dartılır, ayaqda ağırlıq, ödem, yorğunluq və gecə kramplar yarana bilər.

• ayaqlarda ağırlıq və yorğunluq hissi, axşamlar ödem;
• dəri altında genişlənmiş, əyri-üyrü venalar;
• gecə əzələ qıcolmaları, qaşınma;
• dəri rənginin dəyişməsi, uzunmüddətli yaraların yaranması (ağır hallarda).

Müasir preparatlar xəstəliyin simptomlarını aradan qaldırmağa kömək edir, lakin xəstəliyin özündən xilas olmağa yönəlmir. Varikozdan zədələnmiş venalar yox olmur, əksinə, zamanla daha da böyüyür və nəzərəçarpan olur. Üstəlik, varikoz venaları olduqda venanın trombozu riski artır.

Gellər və məlhəmlərlə varikoz xəstəliyini necə müalicə etmək olar – bu, tamamilə anlaşılmazdır. Televiziya reklamında qadın varikoz venasına məlhəm çəkir və möcüzəvi şəkildə vena gözlə görünə-görünə əriyir! Belə möcüzəli məlhəm üçün bir çox pasiyent hər şeyini verərdi! Lakin bütün «möcüzəli» məlhəm və gellərin sürtülməsi xəstə ayaqlara yalnız yüngül masaj təsiri göstərir, onların tərkibindəki mentol isə sərinlədici effekt verir.

Təbabətdə zəlilərlə müalicə hirudoterapiya adlanır. Doğrudan da, zəlilərlə müalicə bir çox vəziyyətdə kömək edə bilər, lakin varikoz xəstəliyi buna aid deyil. Zəlinin ağız suyunun əsasını qanı duruldan maddə olan hirudin təşkil edir. Bəs varikoz zamanı qanı nə üçün duruldaq? Onun qatı olduğunu dəqiq bilirsinizmi? Üstəlik, varikoz venasının hirudoterapiyası tromboflebitin inkişafı riski ilə təhlükəlidir.

Əslində, venalarda qan durğunluğu yalnız venanın özünün çıxarılması ilə aradan qalxır. Kurortda olarkən daha yumşaq iqlim, piyada gəzintilər və təmiz hava hesabına ümumi özünühissetmənin yaxşılaşması mümkündür. Bütün bunların hesabına ayaqlarda ödemin və yorğunluğun aradan qalxması müşahidə oluna bilər. Lakin unutmayın — varikoz olduqda palçıqla müalicə hətta təhlükəli ola bilər, çünki kəskin tromboflebit törədə bilər.

Hazırda varikozun müalicəsi doğrudan da kompression trikotajın geyinilməsi ilə bağlıdır. Aşağı ətrafların dərin venalarının trombozu zamanı isə bu, ümumiyyətlə əsas həkim tövsiyələrindən biridir. Varikoz genişlənmiş venalar çıxarıldıqdan sonra xüsusi trikotajın geyinilməsi zəruridir, lakin bu, yenə də müalicənin əsas tərkib hissəsi deyil. Elastik trikotajın geyinilməsi varikozun ödem, ayaqlarda yorğunluq və ağırlıq hissi kimi əlamətlərini aradan qaldıra bilər. Bundan başqa, kompressiyanın tətbiqi mövcud varikozun inkişafını ləngidə bilər.

İnsan orqanizmində fizioloji prosesləri aktivləşdirməyə qadir olan arı zəhərinin şəfaverici xüsusiyyətləri çoxdan məlumdur. Bəzi tərəfdarlar iddia edirlər ki, arı zəhərinin komponentləri venalardakı trombları əridə, ağrıdan və venoz torlardan xilas edə bilər. Əslində isə varikoz düyünlərinin yerləşdiyi yerlərə arı sancması nəticəsində venaların divarlarını asanlıqla zədələmək və tromboflebit qazanmaq olar. Ona görə də apiterapiya ilə müalicə olunmaq qərarına gəldikdə yeddi dəfə ölçün!

Əsas profilaktika vasitələrindən istifadə etsəniz belə, varikozdan bütün ömrü boyu sığortalanmaq mümkün deyil. Ayaq venalarının üzərinə çox böyük vəzifə düşür — qanı cazibə qüvvəsinə qarşı ürəyə çatdırmaq, buna görə də əsasən məhz onlar genişlənir. Vena divarında zülal çatışmazlığı onun dartılmasına gətirib çıxarır. Xəstə venanın çıxarılması problemdən və mümkün ağırlaşmalardan xilas edəcək, lakin heç bir fleboloq həyatınız boyu yeni varikoz genişlənmiş venaların yaranmayacağına zəmanət verməyəcək.

Əgər varikoz venaları çıxarıldıqdan sonra pasiyent uzun illər fleboloq həkimin müşahidəsində olmayıbsa, başqa yerlərdə doğrudan da yenidən varikoz inkişaf edə bilər. Bunun səbəbi yalnız xroniki varikoz xəstəliyinin sonrakı inkişafıdır. Lakin ildə heç olmasa bir dəfə fleboloqa müntəzəm müraciət etdikdə və onun bütün tövsiyələrini yerinə yetirdikdə xəstəliyin inkişaf prosesini əhəmiyyətli dərəcədə ləngitmək olar.

Radiotezlikli obliterasiya, lazer koaqulyasiyası və mikroköpüklü skleroterapiya kimi varikozdan xilasolma metodlarının meydana çıxması ilə müalicə çox vaxt qısa prosedurla aparılır və adətən ağrılı hisslər yaşatmır. Bu müdaxilələr adətən qısa çəkir və uzunmüddətli reabilitasiya tələb etmir.

• radiotezlikli obliterasiya;
• lazer koaqulyasiyası;
• köpükli skleroterapiya.

Əvvəllər venalar doğrudan da kəsiklər vasitəsilə çıxarılırdı. Nəticədə ayaqda bir neçə çapıq qala bilərdi. Hazırda varikozun cərrahi müalicəsi estetik cərrahiyyənin prinsipləri nəzərə alınmaqla, minimal kəsiklərlə, çox vaxt nəzərə çarpan izsiz aparılır.

Xəstəliyin uzunmüddətli gedişi zamanı varikoz genişlənmiş venalar qan dövranında iştirak etməyi dayandırır, onların funksiyası venoz qanın ürəyə doğru axınını əla şəkildə yerinə yetirən dərin venoz sistemə keçir.

Xəstə venalar çıxarıldıqdan sonra sağlam venalarda qan dövranı hətta yaxşılaşır, çünki qanın geri atılması və genişlənmiş venalarda durğunluq aradan qaldırılır.

Əslində, hazırda varikozun müalicəsi birgünlük və ya ambulator cərrahiyyə nəzərdə tutur. Müdaxilələr regionar və ya yerli anesteziya altında yerinə yetirilir, buna görə də klinikada uzun müddət qalmaq məqsədəuyğun deyil. Əksər hallarda pasiyent qısa müşahidədən sonra evə buraxıla bilər.

Nədənsə məhz yay dövründə müalicə olunmağın lazım olmadığı fikri yayılıb. İsti ölkələrdə isə belə hesab edirlər ki, əgər problem yaranıbsa, onun müalicəsini uzatmaq lazım deyil.

Doğrudan da, kimsə daha rahat, sərin dövrdə əməliyyat olunmağı qərara alır. Lakin burada hər kəs seçimini özü edir — mümkün ağırlaşmalarla təhlükəli olan problemin həllini təxirə salmaq, yoxsa bir neçə gün ərzində xəstəlikdən xilas olub yayı varikozsuz keçirmək. Əslində, müasir flebologiya ilin fəsillərindən asılı deyil.

Bir çox insan varikoz və idmanla məşğul olmağın bir araya sığmayan şeylər olduğunu düşünür. Əslində isə varikoz xəstəliyi olduqda belə, ayaqlara dozalanmış yüklənmələr çox arzuolunandır. Sadəcə kompression trikotajdan istifadə etmək və yüklənmənin həcminə ciddi nəzarət etmək lazımdır. Düzgün idman məşğələləri varikozdan zədələnmiş venalarda qan dövranını yaxşılaşdıra bilər. Venalar çıxarıldıqdan sonra, bir qayda olaraq, fiziki hərəkətlərə minimal yüklənmələrlə başlayır və onları tədricən artırırlar.

Əslində varikoz cavanlaşır. İrsi amillə yanaşı, piylənmə, azhərəkətli həyat tərzi, narahat ayaqqabı və dabanlar, tez-tez baş verən stresslər — bütün bunlar gənclərdə varikoz əlamətlərinin getdikcə daha çox aşkar edilməsinə gətirib çıxarır. Buna görə də varikoz məsələsində də ayaqları gənclikdən qorumaq lazımdır!

Varikoz xəstəliyinin müalicəsi və profilaktikası ilə bağlı sualınız varsa, fleboloqa müraciət edin: o, vəziyyətinizi qiymətləndirib uyğun müalicəni təyin edəcək.