Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?

Mioma uşaqlığın əzələ toxumasından inkişaf edən xoşxassəli törəmədir. Tək düyün və ya bir neçə düyün şəklində ola bilər. Mioma xərçəng deyil və demək olar ki, heç vaxt xərçəngə çevrilmir. Buna baxmayaraq, yeni yaranmış və ya dəyişən şikayətləri avtomatik olaraq miomaya bağlamaq düzgün deyil: onların başqa səbəbləri də araşdırılmalıdır.

Düyün uşaqlığın əzələ qatında, boşluğa doğru və ya xarici səth istiqamətində yerləşə bilər. Ona görə yalnız “neçə santimetrdir?” sualı kifayət etmir. Yerləşmə, düyünlərin sayı və uşaqlıq boşluğuna təsir də əhəmiyyət daşıyır. USM nəticəsindəki terminləri həkimlə birlikdə aydınlaşdırmaq, ölçünü şikayətlər və müayinə ilə əlaqələndirmək daha faydalıdır.

Mioma uşaqlıq divarının hansı qatında yerləşməsinə görə üç əsas qrupa bölünür. Hər qrupun şikayətlərə və müalicə seçiminə təsiri fərqlidir.

• Subserozal mioma uşaqlığın xarici səthində böyüyür. Ətraf orqanlara təzyiq edə bilər, lakin aybaşı qanaxmasına az təsir göstərir.
• İntramural mioma əzələ qatının içində yerləşir və ən çox rast gəlinən növlərdəndir.
• Submukozal mioma uşaqlıq boşluğuna doğru çıxır. Ölçüsü kiçik olsa belə, bol qanaxma və hamilə qalmaqda çətinlik yarada bilər.

Bəzi düyünlər nazik saplaqla uşaqlığa birləşir. USM cavabında bu terminlərdən biri yazılıbsa, həkimdən düyünün hansı qrupa aid olduğunu və bunun sizin şikayətlərinizlə əlaqəsini soruşun.

Bol və ya ağrılı aybaşı, qarnın aşağı hissəsində təzyiq, bel ağrısı, tez-tez sidiyə getmə və qəbizlik mioma ilə əlaqəli ola bilər. Bəzi qadınlarda cinsi əlaqə zamanı narahatlıq yaranır. Uzunmüddətli bol qanaxma anemiyaya səbəb ola bilər; davamlı halsızlıq və yorğunluq da diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Qəbulda yalnız “qanaxmam çoxdur” demək əvəzinə onun neçə gün davam etdiyini, əvvəlki aylardan necə fərqləndiyini və işinizə, yuxunuza təsirini izah edin. Aybaşılar arasında qanaxma varsa, bunu ayrıca vurğulayın. Şikayətlərin qeyd edilməsi həkimə vəziyyətin gündəlik həyatınıza təsirini anlamağa kömək edən praktik hazırlıqdır.

Qəfil başlayan kəskin çanaq ağrısı və ya güclü vaginal qanaxma zamanı planlı qəbul gününü gözləməyin, təcili tibbi yardım alın.

Həkim şikayətlərinizi, əvvəlki müalicələri və hamiləlik planınızı soruşur. Ginekoloji müayinə və USM əsas qiymətləndirmənin bir hissəsi ola bilər. Ultrasəs düyünlərin ölçüsünü, sayını və yerini göstərir. Bol qanaxma zamanı qan analizi ilə anemiya araşdırıla bilər.

Bəzi hallarda uşaqlıq boşluğunun və ya düyünlərin daha ətraflı qiymətləndirilməsi üçün əlavə müayinələr seçilir. Məsələn, histeroskopiya və ya MRT müəyyən suallara cavab vermək üçün lazım ola bilər. Bu müayinələr hər mioma diaqnozunda avtomatik tələb olunmur. Hansı testin nəyi aydınlaşdıracağını soruşmaq lazımsız müayinə gözləntisinin qarşısını alır.

Mioma şikayət yaratmırsa və müayinədə müdaxilə tələb edən başqa səbəb aşkarlanmırsa, həkim izləmə seçə bilər. Bu, problemi unutmaq deyil: şikayətlərin dəyişib-dəyişmədiyi yenidən qiymətləndirilir. Nəzarətin vaxtı fərdi müəyyənləşdirilir; bütün qadınlar üçün eyni USM cədvəli vermək düzgün olmaz.

İzləmə planını qəbuldan çıxmazdan əvvəl dəqiqləşdirin: növbəti görüş nə vaxtdır, hansı dəyişiklikdə daha tez müraciət etməlisiniz və əvvəlki nəticələri necə saxlamalısınız? Köhnə USM cavablarını gətirmək müqayisəni asanlaşdırır. “Heç nə etmək lazım deyil” ifadəsi əvəzinə konkret nəzarət planı istəmək daha aydın və praktik yanaşmadır.

Müalicə qanaxmanı və ağrını azaltmağa, bəzi hallarda isə miomanın ölçüsünə təsir etməyə yönələ bilər. Dərmanların hamısı düyünü aradan qaldırmır. Şikayətin azalması ilə miomanın yox olması eyni nəticə deyil. Preparat seçimi sağlamlıq vəziyyətinə və hamiləlik planına uyğun aparılır.

Seçilmiş hallarda miomanın çıxarılması — miomektomiya, uşaqlığın çıxarılması — histerektomiya və ya uşaqlıq arteriyalarının embolizasiyası kimi müdaxilələr nəzərdən keçirilir. Hər üsulun uyğunluğu və məhdudiyyətləri fərqlidir. Miomektomiya uşaqlığı saxlayır, lakin sonradan yeni düyünlər yarana bilər. Histerektomiyadan sonra hamiləlik mümkün olmur. Embolizasiyanın gələcək hamiləliyə təsiri ayrıca müzakirə edilməlidir.

Qərar zamanı yalnız üsulun adını deyil, məqsədini, alternativlərini, sağalma dövrünü və gələcək planlarınıza təsirini soruşun. Bu məqalədə sadalanan müdaxilələr ümumi məlumatdır; sizə hansının uyğun olduğunu həkiminizlə dəqiqləşdirin.

Miomanın olması avtomatik olaraq sonsuzluq demək deyil. Lakin bəzi düyünlər, xüsusən uşaqlıq boşluğuna təsir edənlər, hamilə qalmağa və hamiləliyin gedişinə mane ola bilər. Buna görə hamiləlik arzunuzu müalicə başlanmazdan əvvəl bildirin. Bütün miomaları əvvəlcədən çıxarmaq kimi ümumi qayda yoxdur.

Qəbul üçün əvvəlki əməliyyatların məlumatını, istifadə etdiyiniz dərmanların siyahısını və əvvəlki müayinə cavablarını hazırlayın. Həkimlə müzakirə üçün üç sual yaza bilərsiniz: “Şikayətimin mioma ilə əlaqəsi nə qədər aydındır?”, “Müalicə etməsək, nəyi izləyəcəyik?”, “Seçdiyimiz üsul hamiləlik planıma necə təsir edə bilər?”

İkinci rəy almaq istəyirsinizsə, yalnız diaqnozun adını deyil, USM təsvirini və əvvəlki nəticələri də təqdim edin. Təklif olunan əməliyyatın dəqiq adını yazılı istəyin: miomanın çıxarılması ilə uşaqlığın çıxarılması fərqli qərarlardır. Həkimdən müdaxilənin hansı şikayəti yaxşılaşdırmasının gözləndiyini soruşun. Qanaxma, ağrı və hamiləlik planı ilə bağlı məqsədlərinizin hamısını eyni görüşdə səsləndirin. Əsas məqsəd sizə təklif olunan seçimi, onun səbəbini və alternativlərini başa düşməkdir.

Mioma böyüməsi estrogen hormonunun təsiri ilə əlaqələndirilir. Menopauzadan sonra bu hormonun səviyyəsi azaldığı üçün düyünlər çox vaxt kiçilir və şikayətlər yüngülləşir. Lakin bu qayda hər qadında eyni işləmir; hormon əvəzedici müalicə qəbul edənlərdə vəziyyət fərqli ola bilər.

“Menopauza gələndə mioma özü keçər” düşüncəsi ilə yeni əlamətləri gözləmək düzgün deyil. Menopauzadan sonra qanaxma yaranarsa, yalnız mioma ilə izah etmək olmaz: uşaqlığın daxili qatı da müayinə edilməlidir.

• “Mioma böyüdükcə xərçəngə çevrilir.” Xoşxassəli mioma xərçəngə çevrilmir. Çox nadir hallarda uşaqlığın bədxassəli əzələ törəməsi mioma kimi görünə bilər; buna görə qısa müddətdə sürətlə böyüyən düyün həkim tərəfindən diqqətlə qiymətləndirilir.
• “Mioması olan qadın hamilə qala bilməz.” Bir çox qadın miomaya baxmayaraq hamilə qalır. Təsir düyünün yerindən və ölçüsündən asılıdır.
• “Mioma qidalanma və ya stress üzündən yaranır.” Dəqiq səbəb bilinmir, hormonal və irsi amillərin rolu müzakirə olunur. Özünüzü günahlandırmaq üçün əsas yoxdur.
• “Hər mioma bol qanaxma verir.” Çox sayda düyün heç bir şikayət yaratmır və təsadüfən aşkarlanır.

Uzun müddət bol aybaşı bədəndə dəmir ehtiyatını azalda bilər. Nəticədə dəmir çatışmazlığı anemiyası yaranır. Bu vəziyyət tədricən inkişaf etdiyi üçün qadınlar çox vaxt onu yorğunluğun adi səbəbi kimi qəbul edirlər.

• Davamlı halsızlıq və tez yorulma.
• Solğunluq, başgicəllənmə, ürək döyüntüsü.
• Pilləkənlə qalxarkən nəfəs darlığı.

Qan analizi hemoqlobin və dəmir ehtiyatını göstərir. Dəmir preparatını özbaşına almayın: lazım olub-olmadığını və hansı müddətə qəbul ediləcəyini həkim müəyyənləşdirir. Qanaxmanın səbəbinin müalicəsi də plana daxil olmalıdır.