Uşaqlıq leyomioması miometriumun hamar əzələ hüceyrələrindən inkişaf edən xoşxassəli şişdir. Reproduktiv yaşda geniş yayılmışdır və qanaxma, təzyiq simptomları və reproduktiv problemlər yarada bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Fibromioma
Xəstəlik haqqında
Uşaqlığın leyomioması — mioma düyünlərinin saya əzələ hüceyrələrindən ibarət olduğu xoşxassəli şiş növüdür. Bununla o, sıx fibroz toxumadan təşkil olunmuş fibromadan fərqlənir.
Uşaqlıq cisminin leyomiomalarına halların 95 faizində rast gəlinir və yalnız 5 faiz halda şiş uşaqlıq boynunda yerləşir. Xəstəlik ağırlaşmaları ilə təhlükəlidir. Bol menstruasiyalar fonunda anemiya riski artır; bəzi qadınlarda o, ağır formada olur. Uşaqlığın deformasiyaları mayalanma imkanına mənfi təsir göstərə bilər.
Uşaqlığın leyomioması həmçinin kəskin vəziyyətlərin səbəbi ola bilər. Subseroz düyünlərin ayaqcıqları burula bilir; bu isə «kəskin qarın» klinikasına gətirib çıxarır. Belə halda qadını qarın boşluğunun aşağı şöbələrindəki intensiv ağrılar narahat edir; bu ağrılar ön divar əzələlərinin refleks gərginliyinə səbəb olur. Hətta bədən temperaturu da yüksələ bilər. Analoji mənzərə mioma düyününün işemiyası zamanı, onun qan təchizatı pozulduqda inkişaf edir. Selikaltı düyünlər «doğula» bilər; bu, qanlı ifrazat və qarnın aşağı hissəsində intensiv sancıvari ağrılarla təzahür edir.
Uşaqlığın leyomiomasında patoloji ocaqların bədxassəli çevrilmə riski çox aşağıdır — 1 faizi keçmir. Lakin bu şişdə yenə də onkoloji ehtiyatlılıq saxlanılır. Bu, ilk növbədə cinsi hormonların disbalansı ilə izah olunur. Həmin disbalans endometrinin atipik hiperplaziyasının, müvafiq olaraq endometri xərçənginin inkişaf riskini artırır.
Səbəbləri
Bu günə qədər bu xəstəliyin inkişaf ehtimalını artıran risk amilləri müəyyən edilib. Bunlara aiddir:
- menstruasiyanın erkən başlaması (9–10 yaşında);
- anamnezdə doğuşun olmaması;
- 40 yaşdan yuxarı olmaq;
- piylənmə;
- zənci irqinə mənsubluq;
- fitoestrogenlərin və menopauzal hormonoterapiya preparatlarının qəbulu;
- genetik nasazlıqlar;
- ağrılı menstruasiyalar.
Uzunmüddətli təcrübələr zamanı qoruyucu amil də aşkar edilib. Bu, uşaqlıq miomasının inkişaf riskini azaldan adekvat fiziki fəallıqdır.
Hesab olunur ki, uşaqlıq miomasında xoşxassəli hiperplaziya mexanizmi miometriumun cinsiyyət hormonlarına həddindən artıq həssaslığı ilə bağlıdır. Belə qadınlarda qanda həm estrogen fraksiyasının, həm də proqesteron fraksiyasının miqdarı yüksəlmiş olur. Eyni zamanda bu hormonlara reseptorların sayı da artır və testosteronun estrogenlərə sürətlənmiş çevrilməsi qeyd olunur.
Baş verən dəyişikliklər hüceyrə bölünməsinin fəallığını artırır və hüceyrələrdə mutasiya riskini yüksəldir. Proqesteron uşaqlığın əzələ qatının toxumalarını böyümə amillərinə daha həssas, proqramlaşdırılmış hüceyrə ölümü amillərinə isə daha az həssas edir. Nəticədə gec-tez miomatoz düyünlərin formalaşması baş verir.
Təsnifat
Uşaqlıq leyomiomaları miomatoz düyünün böyümə xarakterinə görə aşağıdakı növlərə bölünür:
- interstisial – patoloji zona əzələlərarası qatda yerləşir;
- subseroz – düyün qarın boşluğu istiqamətində böyüyür, bu zaman geniş əsasda və ya nazik ayaqcıqda yerləşə bilər;
- submukoz – patoloji zona uşaqlıq boşluğunu deformasiyaya uğradır;
- intraliqamentar – düyünlər uşaqlığın bağ aparatının vərəqləri arasında böyüyür.
Bu təsnifat düyünlərin böyümə xarakterini ümumi cizgilərlə təsvir edir və həmişə xəstə üçün hansı idarəetmə taktikasının göstəriş olduğuna dair tam məlumat vermir. Buna görə də beynəlxalq FIGO təşkilatı onu xeyli tamamlayaraq uşaqlıq leyomiomasının 8 tipini ayırmışdır.
Miomatoz düyünlər xırda və ya iri ola bilər. Diametri 5 sm-dən çox olduqda sonuncu variantdan danışılır.
Klinik mənzərə
Uzun müddət uşaqlıq leyomioması özünü heç bir şəkildə büruzə verməyə bilər və qadın, bir qayda olaraq, xəstəliyin mövcudluğu barədə ilk dəfə planlı ginekoloji müayinə zamanı öyrənir.
Bununla belə, xəstələrin 1/3 hissəsində simptomlar demək olar ki, lap əvvəldən mövcuddur. Xəstəliyin əsas təzahürləri bunlardır:
- menstrual dövrün pozulmaları – bol və uzunmüddətli menstruasiyalar;
- menstruasiyalar arası günlərdə qanaxmalar;
- qarnın aşağı hissələrində ağrılar;
- çanaq orqanlarının funksiyasının pozulmaları (sidik kisəsi, düz bağırsaq) – tez-tez sidiyə getmə, sidik ləngiməsi, defekasiya aktının çətinləşməsi;
- uşaqlıq boşluğunu deformasiyaya uğradan düyünlərin rol oynadığı sonsuzluq.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Uşaqlıq leyomiomasının diaqnostikası böyük çətinlik yaratmır. Bu xoşxassəli şişin mövcudluğu barədə ilkin fikir həkimdə bimanual müayinə mərhələsində, uşaqlığın ölçülərinin böyüməsi və/və ya onun xarici konturunun deformasiyası aşkar edildikdə yaranır.
Diaqnozu təsdiqləmək üçün kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs müayinəsi aparılır. Həm transabdominal, həm də transvaginal yanaşma ilə. Bəzi hallarda uşaqlıq boşluğunun vizuallaşdırılması üçün servikal kanal vasitəsilə maye yeridilə bilər (exohisterosonoqrafiya). Bu üsul submukoz düyünləri endometrium poliplərindən fərqləndirməyə kömək edir.
Göstərişlərə əsasən müayinə histeroskopiya ilə tamamlana bilər. Bu, servikal kanal vasitəsilə uşaqlıq boşluğuna yeridilən endoskopik avadanlıqla uşaqlıq boşluğunun müayinəsidir. Diaqnostik histeroskopiya, submukoz miomatoz düyünlər və ya poliplər aşkar edildikdə müalicəvi histeroskopiyaya keçə bilər. Uşaqlıq boşluğunun qazınması endometrium patologiyasından şübhələnildikdə aparılır, çünki yalnız morfoloji tədqiqat hüceyrələrin atipik və bədxassəli transformasiyasını qəti şəkildə istisna etməyə kömək edir.
Müalicə
Uşaqlıq leyomiomalı xəstələrdə müalicə taktikasının seçimi bir neçə amildən asılıdır. Birincisi, simptomların xarakteri. İkincisi, şişin ölçüsü. Üçüncüsü, reproduktiv planlar. Kiçik yenitörəmələrin simptomsuz gedişi zamanı gözləmə taktikası seçilir. Menopauza başlandıqdan sonra patoloji sahənin reqressiyası müşahidə olunur, bu da yumurtalıqların funksiyasının davamlı dayanmasının ilk 5–7 ilində ən çox ifadə olunur.
Anormal uşaqlıq qanaxmalarına, çanaq orqanlarının funksiyasının pozulmasına, xroniki ağrıya və ya sonsuzluğa səbəb olan, həmçinin böyük ölçülü olan miomalar müalicəyə tabedir.
Medikamentoz terapiya simptomatik və patogenetik ola bilər. Birinci variant ağrının aradan qaldırılmasına (qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr tətbiq olunur), uşaqlıq qanaxmasının dayandırılmasına (traneksam turşusu və analoqları) yönəlib. İkinci variant hormon səviyyəsinin sabitləşdirilməsi hesabına miomatoz düyünlərin ölçülərini azaldır və bol menstruasiyaların, menstruasiyalar arası qanlı ifrazatın meydana çıxmasının qarşısını alır.
Patogenetik terapiya çərçivəsində aşağıdakı preparat qrupları istifadə oluna bilər:
- Proqestagenlər. Bunlara təsiredici maddəsi levonorgestrel olan uşaqlıqdaxili kontraseptivlər aiddir. Spiral bir neçə il müddətinə qoyulur, daim proqestagenin ayrılması baş verir. Zaman keçdikcə endometriumun atrofiyasına səbəb olur, nəticədə menstruasiyalar azalır, bəzən ancaq zəif ləkələnmə şəklində olur. Eyni zamanda düyünlərin ölçüləri də azalır.
- Kombinələşdirilmiş hormonal kontraseptivlər. Bu preparatlar yalnız menstrual funksiyaya təsir edir (itirilən qanın həcmini azaldır), lakin mioma üzərinə təsir etmir. Bu sinifin bəzi nümayəndələri hətta düyünün patoloji böyüməsini stimullaşdıra da bilər.
- Qonadotrop hormonların antaqonistləri. Süni menopauza vəziyyəti yaradır. Bir tərəfdən, bu mioma üçün müsbətdir (onun böyüməsini bloklayır), digər tərəfdən isə klimakterik təzahürlərin və estrogen çatışmazlığı vəziyyətlərinin inkişafına gətirib çıxara bilər. Sonuncu hal bu sinif maddələrin aktiv istifadəsini məhdudlaşdırır. Müalicə kursu 6 aydan çox davam edə bilməz.
- Proqesteron reseptorlarının selektiv modulyatorları. Menstruasiyanın medikamentoz dayanması vəziyyətini yaradır və düyünlərin ölçülərini azaldır. Lakin dayandırıldıqdan sonra patoloji böyümənin bərpası istisna olunmur.
Hazırda uşaqlıq arteriyalarının embolizasiyası geniş yayılmışdır. Üsulun mahiyyəti ondan ibarətdir ki, radioloji nəzarət altında uşaqlığın leyomiomasını qidalandıran damara embol hissəcikləri yeridilir. Onlar patoloji sahəyə gedən arteriyalarda qan axınını kəsir. Qan təchizatı olmadıqda mioma düyünü «məhv olur», əmələ gələn parçalanma məhsulları isə immun sistemi və ifrazat sistemləri vasitəsilə orqanizmdən çıxarılır. Bu dövrdə intoksikasiya sindromunun cüzi təzahürləri (zəiflik, temperaturun az yüksəlməsi, ürəkbulanma və s.) ola bilər.
Cərrahi müalicə
Hazırda uşaqlıq arteriyalarının embolizasiyası geniş yayılıb. Metodun mahiyyəti ondan ibarətdir ki, radioloji nəzarət altında uşaqlıq leyomiomasını qidalandıran damara embol-hissəciklər yeridilir. Onlar patoloji sahəyə gedən arteriyalarda qan axınını tıxayır. Qan təchizatı olmadıqda miomatoz düyün “ölür”, əmələ gələn parçalanma məhsulları isə immun sistem və ifrazat sistemlərinin iştirakı ilə utilizasiya olunur. Bu zaman intoksikasiya sindromunun az əhəmiyyətli təzahürləri (zəiflik, temperaturun az yüksəlməsi, ürəkbulanma və s.) ola bilər.
Reabilitasiya
Cərrahi müdaxilədən sonra bərpa dövrü əməliyyatın texnikasından və həcmindən asılı olaraq 2-4 həftə davam edir. Toxumaların tam sağalmasına qədər bir sıra məhdudiyyətlərə əməl edilməlidir:
- 5 kq-dan artıq ağırlıq qaldırmamaq;
- cinsi əlaqələri istisna etmək;
- isti vanna qəbul etməmək və sauna ziyarət etməmək.
Məhdudiyyətlərin götürülməsi və adət olunmuş həyat tərzinə qayıtma imkanı barədə xəstəni müalicə edən mama-ginekoloq məlumatlandıracaq.
Profilaktika
Spesifik profilaktika tədbirləri işlənib hazırlanmayıb. Risk amillərini nəzərə alaraq, miomanın inkişaf ehtimalını azaltmaq üçün aşağıdakılar tövsiyə olunur:
- ilk uşağın 30 yaşa qədər dünyaya gəlməsi;
- abortlardan imtina;
- hormonal kontraseptivlərin qəbulu;
- bədən çəkisinə nəzarət;
- kifayət qədər fiziki aktivlik səviyyəsi.
Yadda saxla!
Uşaqlıq leyomioması uzun müddət simptomsuz gedə bilən, lakin bu zaman orqanizmdə patoloji dəyişikliklərin inkişaf etdiyi məkrli ginekoloji xəstəliklərdən biridir.
Bu şişi vaxtında aşkar etmək üçün ildə ən azı 1 dəfə ginekoloqun profilaktik müayinəsindən keçmək tövsiyə olunur. Bu xəstəliyin bütün tiplərinin aktiv müdaxilə tələb etməməsinə baxmayaraq, vaxtında diaqnostika müəyyən mərhələdə, məsələn, şişin sürətli böyüməsi zamanı terapevtik və ya cərrahi tədbirlərin zəruriliyini müəyyən etməyə imkan verən başlanğıc nöqtədir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Bu, düyünlərin ölçüsündən, sayından və uşaqlıqdakı yerləşməsindən asılıdır. Kiçik, uşaqlıq boşluğunu deformasiya etməyən düyünlər çox vaxt hamiləliyə mane olmur, boşluğu dəyişdirən və ya böyük düyünlər isə konsepsiyanı və hamiləliyin gedişini çətinləşdirə bilər. Hamiləliyi planlaşdırarkən ginekoloq düyünlərin xüsusiyyətlərini qiymətləndirib, zərurət olduqda əvvəlcədən müalicəni müzakirə edir.
Genetik meyillilik leyomiomanın tanınmış risk amillərindən biridir, yaxın qohumda olması şəxsi riski bir qədər artıra bilər. Bununla belə, xəstəliyin inkişafında hormonal fon, doğuşların sayı, çəki və digər amillər də rol oynayır, buna görə irsi meyillilik xəstəliyin mütləq yaranacağı demək deyil. Risk qrupuna aid qadınlara müntəzəm ginekoloji müayinə tövsiyə olunur.
Leyomioma xoşxassəli şişdir və bədxassəli çevrilmə son dərəcə nadir hadisədir. Bununla belə, düyünün qısa müddətdə sürətlə böyüməsi və ya qeyri-adi dəyişikliklər müşahidə olunarsa, digər vəziyyətləri istisna etmək üçün əlavə müayinə tələb oluna bilər. Əksər xəstələr təcili müdaxilədən çox mütəmadi müşahidə altında izlənilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
