Süd vəzisində ağrı: hansı dəyişikliklərə diqqət etməli?

Aybaşından əvvəl hər iki süd vəzisində dolğunluq və həssaslıq yaranıb sonra azala bilər. Ağrı bəzən qoltuqaltına yayıla bilər. Bu cür dövri dəyişikliklər geniş rast gəlinir, lakin yeni və əvvəlkindən fərqli şikayəti avtomatik eyni səbəbə bağlamayın.

Dövrlə əlaqəsiz ağrı bir sahədə davam edə, hərəkətlə dəyişə və ya süd vəzisindən kənar əzələ və döş qəfəsi strukturlarından qaynaqlana bilər. Dərmanlar, hamiləlik və südvermə də qiymətləndirilir. Ağrının yerini əllə göstərmək və nə vaxt artdığını danışmaq “sinəm ağrıyır” ifadəsindən daha aydın məlumat verir.

Ağrı aybaşı ilə dəyişmirsə və ya yalnız bir nöqtədə hiss olunursa, səbəb süd vəzisinin özündən kənarda da ola bilər. Bunlar mümkün istiqamətlərdir:

• sinə qəfəsi əzələlərinin və qabırğa qığırdaqlarının gərginliyi, zədə və ya məşqdən sonra yaranan ağrı;
• iri süd vəzisi və uyğun olmayan büstqalter nəticəsində çiyin və kürək gərginliyi;
• kista, iltihab və ya törəmə;
• bəzi dərmanların yan təsiri;
• boyun və ya kürək fəqərələrindən yayılan ağrı.

Ağrının dəqiq yerini barmaqla göstərmək, hərəkət və ya dərin nəfəslə güclənib-güclənmədiyini qeyd etmək diaqnostika üçün faydalıdır. Əzələ mənşəli ağrıda süd vəzisinə toxunduqda deyil, qolu hərəkət etdirdikdə ağrı artır.

Yeni düyün, qanlı və ya öz-özünə gələn məmə ucu ifrazatı, dəridə çökəklik, görünüş dəyişməsi və məmə ucunun yeni içəri çəkilməsi yoxlanmalıdır. Davam edən birnöqtəli ağrı da həkimlə müzakirə olunmalıdır. Əvvəlki normal görüntü yeni şikayəti avtomatik istisna etmir.

Qızarmış, isti və şişmiş süd vəzi ilə hərarət varsa, xüsusilə südvermə zamanı, tez tibbi yardım alın. Ağrı döş qəfəsində sıxılma, təngnəfəslik və ya özünü ciddi pis hiss etmə ilə birlikdədirsə, bunu süd vəzi ağrısı sayıb gözləməyin; təcili qiymətləndirmə lazımdır.

İltihab əmizdirən qadınlarda daha çox rast gəlinir, lakin əmizdirməyənlərdə də ola bilər. Mastit zamanı süd vəzisinin bir sahəsi qızarır, istiləşir, şişir və ağrıyır, bəzən hərarət, titrətmə və halsızlıq da əlavə olunur. Müalicə edilməzsə, irinlə dolu boşluq (abses) yarana bilər.

Əmizdirən qadın süd vəzisini boşaltmağı necə davam etdirməyi həkimdən soruşmalıdır, çünki tövsiyə vəziyyətdən asılıdır. Əmizdirməni özbaşına kəsmək həmişə düzgün qərar deyil.

Həkim şikayətin tarixçəsini və süd vəzilərini qiymətləndirir. Yaşa, əlamətlərə və müayinə nəticəsinə uyğun USM, mammoqrafiya və ya seçilmiş hallarda başqa testlər təyin edilə bilər. Təkcə ağrının olması hər qadında eyni görüntüləmə paketini tələb etmir. Şübhəli dəyişiklik varsa, əlavə qiymətləndirmə aparılır.

Qəbul üçün ağrının başlanmasını, aybaşı ilə əlaqəsini, dərmanları və əvvəlki görüntüləri hazırlayın. Hamiləlik ehtimalı, südvermə, implant və əməliyyat barədə deyin. Ağrının nə qədər güclü olduğunu və yuxu, idman və yaxınlığa təsirini də qeyd edin.

Müayinənin məqsədi ağrının səbəbini anlamaq və ciddi səbəbləri istisna etməkdir. Adətən bu ardıcıllıq izlənir:

1. Sorğu. Ağrının başlama vaxtı, xarakteri, aybaşı ilə əlaqəsi, dərmanlar, hamiləlik və ailə tarixçəsi soruşulur.
2. Baxış. Süd vəziləri, məmə ucları və dəri vəziyyəti ayaq üstə və uzanmış vəziyyətdə qiymətləndirilir.
3. Palpasiya. Süd vəzisi və qoltuqaltı limfa düyünləri əllə yoxlanılır.
4. Görüntüləmə. Yaşa və tapıntıya görə USM, mammoqrafiya və ya digər müayinə seçilir.
5. Plan. Nəticələr izah olunur, lazım gəlsə, nəzarət tarixi verilir.

Fiziki müayinənin normal olması çox vaxt arxayınedici nəticədir, lakin yeni əlamət yarananda yenidən müraciət etməyiniz vacibdir.

Uyğun ölçülü və dəstəkləyici büstqalter bəzi qadınlarda rahatlıq yaradır. Ağrı gündəliyi dövrlə əlaqəni görməyə kömək edə bilər. Ağrıkəsici və ya yerli vasitənin sizin üçün uyğunluğunu həkim və əczaçı ilə dəqiqləşdirin. Dərmanı yalnız ağrını örtmək üçün uzun müddət nəzarətsiz istifadə etməyin.

Vitamin və bitki məhsullarının faydası barədə sübutlar məhduddur. “Təbii olduğu üçün zərərsizdir” düşüncəsi ilə əlavə qəbul etməyin. Yeni məhsula başlamazdan əvvəl istifadə etdiyiniz dərmanlarla qarşılıqlı təsirini soruşun. Əsas məqsəd əvvəlcə ağrının qiymətləndirilməsi, sonra uyğun rahatlaşdırıcı seçimdir.

Ağrı zamanı kofeini, yağı və ya müxtəlif qida əlavələrini azaltmaq və ya artırmaq məsləhəti tez-tez eşidilir. Sübutlar məhduddur və nəticə hər kəs üçün eyni deyil. Bəzi qadınlar kofeini azaltdıqda yüngülləşmə hiss edir, bəziləri isə fərq görmür.

Əlavələr bəzi dərmanlarla qarşılıqlı təsir edə bilər. İstifadə etmək istədiyiniz məhsulu həkim və ya əczaçı ilə yoxlayın.

Menopauzadan sonra dövri hormonal ağrı azalır, amma süd vəzisində ağrı tamamilə yox olmaya bilər. Hormon müalicəsi qəbul edənlərdə həssaslıq ola bilər. Sinə qəfəsi, boyun və ya çiyin problemləri də ağrını süd vəzisi ağrısı kimi göstərə bilər.

Bu yaşda yeni ağrı yeni düyün, dəri dəyişikliyi və ya məmə ucu ifrazatı ilə birlikdə yaranırsa, daha diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Skrininq mammoqrafiyası vaxtı çatıbsa, ağrıya görə onu təxirə salmayın, əksinə, şikayətinizi radioloqa deyin.

Aybaşı gününü, ağrının hansı tərəfdə olduğunu və nə qədər davam etdiyini yazın. Fiziki hərəkət, toxunma və ya dərmanla dəyişib-dəyişmədiyini əlavə edin. Gündəlik özünüzə diaqnoz qoymaq üçün deyil, qəbulda dəqiq məlumat vermək üçündür. Yeni düyün və ya dəri dəyişməsi varsa, bir neçə dövr məlumat toplamaq üçün müraciəti təxirə salmayın. Qəbulun sonunda ağrı keçməzsə nə vaxt qayıtmalı olduğunuzu soruşun. Bu, yalnız bir dəfə normal nəticə alıb şikayəti uzun müddət diqqətsiz saxlamağın qarşısını alır.

Məqsəd hər gün düyün axtarmaq deyil, süd vəzilərinizin sizin üçün adi görünüşünü və hissini bilməkdir. Beləcə yeni dəyişikliyi daha tez fərq edə bilərsiniz. Müntəzəm olaraq, mümkünsə aybaşıdan sonra süd vəzilərinə baxın və toxunun.

• Güzgüdə ölçü, forma və dəri rəngi dəyişikliyinə baxın.
• Dərinin çökməsi, qırışması və ya qabıq kimi görünüşünü yoxlayın.
• Məmə ucunun yeni içəri çəkilməsi və ya ifrazatı olub-olmadığına diqqət edin.
• Qoltuqaltı və körpücükətrafı nahiyəni də yoxlayın.
• Düyün və ya fərqli sərt sahə hiss edirsinizsə, qeydə alın.

Özünüzü yoxlamaq klinik müayinəni və yaşa uyğun skrininqi əvəz etmir. Narahat edən dəyişiklik görsəniz, növbəti müayinəni gözləməyin.