Ayaqlarda ağırlıq hissi — geniş yayılmış simptomdur, bu zaman ayaqlar yüklənmiş kimi hiss olunur, adətdən tez yorulur, xüsusilə aşağı hissədə təzyiq və ya doluluq hissi yaranır. Bu səhifədə ayaqlarda ağırlığın səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Endokrinoloq Fleboloq Kardioloq Nevroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Ayaqlarda ağırlıq hissi — geniş yayılmış simptomdur, bu zaman ayaqlar yüklənmiş kimi hiss olunur, adətdən tez yorulur, xüsusilə aşağı hissədə təzyiq və ya doluluq hissi yaranır. Bu vəziyyət axşam saatlarında və ya ayaq üstə uzun müddət qaldıqdan sonra tez-tez güclənir. O, yorğunluğun nəticəsi kimi müvəqqəti ola bilər, lakin damar və ya dayaq-hərəkət sistemində nasazlıqlardan da xəbər verə bilər. Qadınlarda baldırlarda ağırlıq çox vaxt hamiləlik zamanı və ya hormonal dəyişikliklər fonunda müşahidə olunur. Bu simptom həm gənclərdə, həm də yaşlı insanlarda rast gəlinir. Onu, xüsusilə müntəzəm olaraq yarandıqda, nəzərdən qaçırmamaq vacibdir. Bu, orqanizmdəki mümkün pozğunluqları vaxtında aşkar etməyə imkan verəcək.
Növləri
Ayaqlarda ağırlığın təsnifatı onun xarakterini və mümkün səbəblərini daha dəqiq anlamağa kömək edir.
Əsas növləri:
- Situasion (yüklənmədən sonra)
- Daimi (fəallıqdan asılı olmayaraq)
- Birtərəfli
- Ikitərəfli
- Diz oynağından yuxarıda
- Dizdən aşağıda
- Baldır nahiyəsində yerləşən
- Ağrı ilə müşayiət olunan
- Ödemlə müşayiət olunan
- Axşam saatlarında güclənən.
Səbəbləri
Ayaqlarda ağırlığa səbəb olan amillər çoxdur. Qadınlarda bu vəziyyət daha çox fizioloji xüsusiyyətlər, hormonal dəyişikliklər və ya hamiləliklə bağlıdır. Kişilərdə isə fiziki yüklənmə və ya damar problemləri ilə bağlıdır. Əlamət həmçinin müəyyən həyat tərzi və ya xroniki vəziyyətlər səbəbindən yarana bilər.
Əsas səbəbləri:
- Varikoz — venaların genişlənməsi zamanı qanın axını pisləşir, bu da ödemlərə, ağrıya və xüsusən baldır nahiyəsində ayaqlarda ağırlıq hissinə səbəb olur.
- Venoz qapaqların işinin pozulması — qan durğunlaşır, bu da ağrıya, ödemə və ayaqlarda yorğunluq hissinə gətirib çıxarır.
- Hipodinamiya — hərəkət çatışmazlığı zamanı qan dövranı pisləşir, əzələlər zəifləyir, yorğunluq hissi yaranır.
- Artıq çəki — ayaqlara olan təzyiqi artırır və qan dövranını pozur.
- Onurğa xəstəlikləri — aşağı ətraflara sinir keçiriciliyini poza, diskomfort yarada bilər.
- Hormonal dəyişikliklər — xüsusən yeniyetməlik dövründə, hamiləlikdə və ya menopauzada.
- Uyğun olmayan ayaqqabı — qanın axınını çətinləşdirir, ödem və yorğunluq yarada bilər.
- Uzun müddət ayaq üstə durmaq və ya oturmaq — xüsusən hərəkətsizlik şəraitində qan dövranını pisləşdirir.
- Su-duz balansının pozulması — əzələlərin və damarların vəziyyətinə təsir edir.
- Böyrək xəstəlikləri — ayaqlarda ödem və sıxılma hissi yarada bilər.
Diaqnostika
Qadınlarda və kişilərdə ayaqlarda ağırlığın səbəbini dəqiq müəyyənləşdirmək üçün kompleks müayinə tələb olunur. Həkim xəstəlik tarixçəsini, şikayətləri və ödem, ağrı və ya həssaslığın pozulması kimi müşayiətedici simptomların olub-olmadığını qiymətləndirir. Müxtəlif vizuallaşdırma üsulları və analizlər tətbiq olunur.
Venaların USM-i durğunluğun olub-olmadığını və qapaqcıqların işini müəyyənləşdirməyə imkan verir. Biokimyəvi analiz iltihabi və ya mübadilə pozğunluqlarını aşkar edir. Onurğa patologiyalarının diaqnostikası üçün MRT və KT faydalıdır. Elektroneyromioqrafiya sinir keçiriciliyinin vəziyyətini qiymətləndirir. Arteriyaların daralmasından şübhələndikdə angioqrafiya tətbiq olunur. Sidik analizi böyrəklərin işindəki pozğunluqları istisna edir.
Əsas diaqnostika üsulları:
- Qan analizləri;
- Bel onurğasının MRT-si;
- Ultrasəs doppleroqrafiyası (USDQ);
- Angioqrafiya;
- Elektroneyromioqrafiya (ENMQ);
- Bel-oma sümüyü nahiyəsinin KT-si;
- Oynaqların rentgenoqrafiyası.
Müalicə
Ayaqlarda ağırlığın müalicəsi simptomun yaranma səbəbindən asılıdır. Ayaqlarda ağırlığı aradan qaldırmağın universal üsulu yoxdur — fərdi yanaşma vacibdir. Bəzi hallarda həyat tərzini və fiziki fəallıq rejimini dəyişmək kifayətdir, digərlərində isə bir neçə mütəxəssisin iştirakı ilə kompleks terapiya tələb olunur. Müalicənin məqsədi yalnız ağırlıq hissini deyil, ona səbəb olan amili də aradan qaldırmaqdır. Diaqnozdan asılı olaraq ayaqlarda ağırlıq üçün preparatlar, fizioterapiya, masaj, kompression trikotaj taxılması, bəzi hallarda isə cərrahi müdaxilə təyin edilir.
Müalicənin əsas istiqamətləri:
- Həyat tərzinin korreksiyası. Fiziki fəallığı artırmaq tövsiyə olunur: gündəlik gəzintilər, üzgüçülük, venaların divarını möhkəmləndirən məşqlər. Uzun müddət eyni vəziyyətdə, xüsusilə ayaqları çarpazlayaraq oturmaqdan və ya durmaqdan qaçmaq lazımdır. Oturaq işdə müntəzəm fasilələr verib hərəkət etmək faydalıdır.
- Pəhriz və çəkiyə nəzarət. Artıq bədən çəkisi ayaqlara və damarlara düşən yükü artırır. Rasion balanslaşdırılmış olmalı, kifayət qədər zülal, vitamin və maye ehtiva etməlidir. Duz, yağlı və qızardılmış qidanın istifadəsini məhdudlaşdırmaq lazımdır.
- Kompression terapiya. Xüsusi corab və ya golflərin istifadəsi qan axınının normallaşmasına kömək edir, ödemi və ağırlığı azaldır. Xüsusilə varikoz zamanı və hamiləlik dövründə tövsiyə olunur.
- Ayaqlarda ağırlıq üçün məlhəm və gellər. Soyuducu, venotonik və ya ödem əleyhinə təsirə malik yerli vasitələr səthi venaların vəziyyətini və limfa axınını yaxşılaşdırır, qısamüddətli rahatlıq təmin edir. Onlar xüsusilə yükdən sonra tətbiq edildikdə effektlidir.
- Ayaqlarda yorğunluq və ağırlıq üçün kremlər. Tərkibində çox vaxt bitki ekstraktları, soyuducu və damar möhkəmləndirici komponentlər olur. Simptomatikanı yüngülləşdirir, lakin səbəbi aradan qaldırmır. Köməkçi vasitə kimi istifadə olunur.
- Vena problemləri zamanı ayaqlarda ağırlıq üçün həblər. Damar pozğunluqları olduqda təyin edilir. Venotonik qrupundan olan preparatlar venaların tonusunu yaxşılaşdırır, qan durğunluğunu azaldır, simptomların şiddətini aşağı salır. Qanın axıcılığını yaxşılaşdıran antikoaqulyantlar və damar divarını möhkəmləndirən preparatlar da tətbiq olunur.
- Fizioterapevtik prosedurlar. Elektroforez, maqnitoterapiya, pressoterapiya, lazer terapiyası ola bilər. Bu üsullar mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdırır, iltihabı azaldır, limfa axınını stimullaşdırır.
- Masaj. Qan və limfa axınını optimallaşdırır, ödemi və əzələ gərginliyini aradan qaldırır. Həm ümumi, həm də limfodrenaj masajı, xüsusilə limfostaz zamanı tətbiq olunur.
- Müalicəvi bədən tərbiyəsi. Baldır əzələlərinin işini aktivləşdirməyə yönəlmiş məşqlər venoz və limfatik axın üçün vacibdir. Xüsusilə «velosiped» hərəkəti, pəncə ucunda qalxma, dabandan pəncəyə keçidlər faydalıdır.
- Cərrahi müalicə. Konservativ üsulların effektsiz olduğu varikoz genişlənmə hallarında tətbiq olunur. Az invaziv üsullar istifadə olunur: lazer koaqulyasiyası, radiotezlikli ablyasiya, skleroterapiya.
Risk amillərinin aradan qaldırılması fonunda təyin olunmuş vasitələrin müntəzəm tətbiqi əhəmiyyətli yaxşılaşma verir. Pasiyentlər ağırlığın azalmasını, ödemin azalmasını, ayaqların dözümlülüyünün artmasını qeyd edir. Lakin başa düşmək vacibdir ki, ayaqlarda ağırlıq üçün krem və ya vena həbləri terapiyanın yalnız bir hissəsidir. Xəstəliyin proqressiv formalarında effektiv müalicə sxemi seçmək üçün fleboloq konsultasiyası mütləqdir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Simptomu nəzərə almamaq və ya özbaşına müalicə etmək ciddi ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Onlar əsas səbəbdən və onun nə dərəcədə irəlilədiyindən asılıdır. Pasiyentlər çox vaxt ayaqların damarlarında və ya toxumalarında artıq nəzərə çarpan dəyişikliklər olduqda həkimə müraciət edirlər. Aşağıda müalicə olunmadıqda inkişaf edə biləcək əsas ağırlaşmalar göstərilib:
- Xroniki venoz çatışmazlıq. Qanın uzunmüddətli durğunluğu zamanı irəliləyir. Dərinin trofik dəyişiklikləri, davamlı ödemlər, ağrılılıq və piqmentasiya ilə özünü göstərir. Müalicəsiz xoralı zədələnmələrə gətirib çıxara bilər.
- Aşağı ətraf venalarının trombozu. Damarın laxta ilə tıxanması kəskin ağrıya, ödemə, «dartılma» hissinə səbəb olur. Bu, təcili yardım tələb edən təhlükəli vəziyyətdir, çünki laxta qopa və ağciyər arteriyası tromboemboliyasına gətirib çıxara bilər — kəskin, qəflətən yaranan ağrı, ödem və nəfəs darlığı yarandıqda dərhal 103 nömrəsinə zəng edərək təcili yardım çağırmaq lazımdır.
- Trofik xoralar. Uzunmüddətli venoz durğunluq və toxumaların pisləşmiş qidalanması fonunda yaranır. Dəri nazikləşir, çətin sağalan yaralar yaranır, infeksiya riski artır. Bu cür xoraların müalicəsi uzun çəkir və kompleks yanaşma tələb edir.
- Limfostaz və elefantiazis (fil xəstəliyi). Limfa axınının xroniki pozulması dərinin qalınlaşmasına, sıx ödemlərə və ayağın deformasiyasına səbəb ola bilər. Bu vəziyyət pasiyentin hərəkətliliyini və həyat keyfiyyətini xeyli azaldır.
- Xroniki ağrılar və həssaslığın pozulması. Ağırlığın nevroloji səbəbləri zamanı həssaslığın itirilməsi, «qarışqa gəzişməsi» hissi, ayaq əzələlərində zəiflik mümkündür. Müalicəsiz bu, əzələ atrofiyasına və hərəkətliliyin məhdudlaşmasına gətirib çıxarır.
- Oynaqların osteoartrozu. Ağırlıq oynaq problemləri ilə bağlıdırsa, onlar tədricən dağılır. Hərəkət zamanı ağrılar, deformasiya, hərəkətliliyin azalması yaranır. İrəliləmiş mərhələlərdə endoprotezləmə tələb oluna bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Ayaqlarda ağırlıq keçmirsə və ya digər narahatedici əlamətlərlə müşayiət olunursa, mütəxəssislə məsləhətləşmək vacibdir. İlkin müayinəni terapevtdə keçmək olar, o isə zərurət olduqda profil üzrə həkimə yönləndirəcək.
Bu problemlə məşğul olan həkimlər:
Yadda saxla!
Ayaqlarda ağırlıq hissi orqanizmdə, xüsusən qan dövranı sistemində mümkün nasazlıqların siqnalıdır. Onu nəzərə almamaq olmaz, çünki zərərsiz görünən bu hissin arxasında ciddi xəstəlik gizlənə bilər. Tezlik, davametmə müddəti və müşayiət edən əlamətlərə — ödemlərə, qıcolmalara, venalarda görünən dəyişikliklərə diqqət yetirmək vacibdir. Qadınlar hormonal amillərin, o cümlədən hamiləlik zamanı daha güclü təsiri səbəbindən risk qrupundadır. Aşağı ətrafların venalarının vaxtında USM-si və mütəxəssis məsləhəti xəstəliyi erkən mərhələdə aşkar etməyə imkan verir. Özbaşına müalicə ilə məşğul olmayın: ayaqlarda ağırlıq üçün krem və ya tabletlər belə həkim tərəfindən seçilməlidir.
Suallar və cavablar
Qadınlarda ayaqlarda ağırlıq daha çox hormonal dəyişkənliklə, hamiləliklə və ya varikoz genişlənməyə irsi meyillə bağlıdır. Dizdən aşağı zona qanın və limfanın axınının pozulmasına xüsusilə həssasdır, buna görə məhz orada tez-tez yorğunluq və diskomfort hiss olunur. Əlavə amillər — narahat ayaqqabı, uzun müddət ayaq üstə durmaq və oturaq iş.
Ayaqlarda ağırlıq yalnız fiziki yüklənmədən sonra və ya günün sonunda yaranır və istirahətdən sonra keçirsə — bu, çox güman ki, müvəqqəti yorğunluqdur. Lakin ağırlıq hissi daimi olur, güclənir, ödem, ağrı və ya damar torla müşayiət olunursa, bu varikoz xəstəliyinin və ya venoz çatışmazlığın əlaməti ola bilər. Belə hallarda fleboloqa müraciət etmək lazımdır.
Lokal vasitələr (ayaqlarda ağırlıq üçün məlhəm və ya krem) xüsusən soyuducu və ya venotonik komponentlər ehtiva etdikdə müvəqqəti rahatlıq verir. Ayaqlarda ağırlıq və venalar üçün tabletlər sistemli təsir göstərir: venoz tonusu yaxşılaşdırır, iltihabı azaldır, mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdırır. Lakin ən yaxşı nəticəni kompleks yanaşma — preparatların, fiziki fəallığın və kompression terapiyanın birləşməsi verir.
Əlamət hər gün yaranırsa, gün rejiminə diqqət yetirmək lazımdır. İşlədikdə fasilələr verib bədəni hərəkət etdirmək, işdən sonra ayaqları ürək səviyyəsindən yuxarı qaldırmaq, ayaqlarda yorğunluq və ağırlıq üçün kremdən istifadə etmək tövsiyə olunur. Dar ayaqqabıdan və uzun müddət ayaq üstə durmaqdan imtina etmək məqsədəuyğundur. Vəziyyət yaxşılaşmırsa — venaların müayinəsi üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Ayaqların yorğunluğu və ağırlığına qarşı müntəzəm fiziki məşqlər, kontrast ayaq vannaları, özünümasaj, kompression corabların geyilməsi kömək edə bilər. Gəzinti, üzgüçülük, istirahət zamanı ayaqları qaldırmaq faydalıdır. Qidalanmaya diqqət yetirmək, çəkiyə və içki rejiminə nəzarət etmək də vacibdir. Bütün bu tədbirlər qan dövranını yaxşılaşdırır və aşağı ətraf damarlarına düşən yükü azaldır.
