Dırnaq göbələyi (onixomikoz) — klinik əhəmiyyəti səbəbindən, ağırlıq dərəcəsindən və orqan funksiyasına təsirindən asılı olan tibbi vəziyyətdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Tinea unguium
Xəstəlik haqqında
Onixomikoz üçün patoloji prosesə əllərdə və ayaqlarda ayrı-ayrılıqda bir və ya bir neçə dırnağın, yaxud qarışıq variantların cəlb olunması xarakterikdir. Patoloji proses ilin istənilən vaxtında meydana çıxa bilər, lakin iqlim şəraiti ayaq dırnaqları onixomikozunun yayılmasına müəyyən iz buraxır. Qadınlarda onixomikoz daha çox iti burunlu, hündür daban ayaqqabı geyinənlər arasında rast gəlinir. Bu, barmaqların daim sıxılması və sürtünməsi ilə şərtlənir ki, bu da onlarda mikrobların fəal şəkildə nüfuz etdiyi mikroçatların meydana çıxmasına səbəb olur.
Səbəbləri
Dırnaq mikozunun əsas səbəbi patogen göbələklərlə yoluxmadır. Onlar qidalanmaları üçün istifadə etdikləri dırnaq lövhələrində çoxalırlar. Yoluxma riski ən yüksək olan insanlar rütubəti yüksək olan ictimai yerləri – hamamları, hovuzları, saunaları və s. ziyarət edərkən şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etməyənlərdir. Göbələk infeksiyasının ötürülməsinin bir neçə yolu mövcuddur.
- Birbaşa kontakt. Göbələk əl sıxma zamanı yoluxmuş insanın dırnaq lövhələrindən sağlam insanın dərisinə keçir.
- Məişət yolu. Yoluxma infeksiyalanmış insanın şəxsi əşyalarından, məsələn, ayaqqabı və ya dəsmaldan istifadə zamanı baş verir.
Həmçinin göbələk aşağıdakı hallarda ötürülə bilər:
- yoluxmuş səthlərə toxunma zamanı: saunada və ya hamamda rəflər, vannada döşəklər;
- təbiətdə ayaqyalın gəzmə zamanı;
- pedikür proseduru zamanı, əgər usta yaxşı dezinfeksiya edilməmiş alət istifadə edibsə və s.
Onixomikozun inkişaf riskini artıran tez-tez rast gəlinən səbəblər arasında podoloqlar aşağıdakıları qeyd edir:
- antidepressantların, kortikosteroid hormonların, antibiotiklərin nəzarətsiz qəbulu;
- dərinin allergik zədələnmələri (islanma, iltihab, qaşınma).
Risk amillərinə aiddir:
- psoriaz;
- piylənmə;
- yastıpəncəlik;
- şəkərli diabet;
- immunçatışmazlıqlar;
- dar ayaqqabı geyinmə;
- artmış tərləmə.
Təsnifat
Müasir dermatologiyada onixomikozun iki işçi təsnifatı tətbiq olunur:
- patoloji prosesin lokalizasiya yerindən asılı olaraq;
- dırnaq lövhəsindəki morfoloji dəyişikliklərin olmasına görə.
Zədələnmə yerindən asılı olaraq patologiyanın bir neçə forması ayırd edilir.
- Səthi forma. Buynuz lövhə praktiki olaraq dəyişməyib. Onun səthində vizual olaraq səpələnmiş toz xatırladan kiçik ləkəciklər əmələ gəlir.
- Lateral forma. Patoloji proses dırnaq lövhəsinin bir və ya hər iki tərəfindən inkişaf edir.
- Proksimal forma. Zədələnmə dırnağın lunula əsasında yerləşən hissəsini əhatə edir.
- Distal forma. Dırnaq lövhəsinin zədələnməsi onun sərbəst kənarından başlayır.
- Distal-lateral forma. Dırnağın, dırnaqətrafı sahənin və dırnaqaltı boşluğun eyni zamanda zədələnməsi.
- Total forma. Patoloji proses buynuz lövhənin bütün səthini əhatə edir.
Dırnaq göbələyinin dırnaq lövhəsindəki morfoloji dəyişikliklərə görə təsnifatında üç növ ayırd edilir.
- Normotrofik forma. Dırnağın təbii qalınlığı və forması saxlanılır. Kiçik patoloji dəyişikliklər yalnız dırnaq lövhəsinin rənginə aiddir. Onun yan hissələrində bircins dəri rəngi əvəzinə aydın şəkildə ağımtıl xətlər və ləkəciklər görünür.
- Hiperkeratotik forma. Dırnaq lövhəsi qalınlaşır, kövrək və solğun olur. Onun səthində dərin şırımlar meydana çıxır, kənarları çentiklərlə örtülür, yeriş zamanı ağrı yaranır.
- Atrofik forma. Dırnaqda distrofiya əlamətləri meydana çıxır, buynuz lövhə qonur rəng alır və yataqdan ayrılır.
Klinik mənzərə
Dırnaq göbələyi ilə yoluxma anından xəstəliyin ilk əlamətlərinin meydana çıxmasına qədər iki-üç həftədən bir neçə aya qədər müddət keçə bilər. Onixomikozun ilk simptomları dırnaq lövhəsinin parlaqlığını itirməsidir. O, kobud və solğun olur. Bir müddət sonra dırnağın rəngi çəhrayı əvəzinə boz, ağımtıl və ya çirkli sarı rəngə çevrilir, sonra isə dırnaq göbələyi üçün xarakterik olan digər əlamətlər də meydana çıxır:
- buynuz təbəqənin qalınlığı artır;
- lövhənin qatlara ayrılması və ovulması başlayır;
- xoşagəlməz qoxu meydana çıxır;
- dırnaqda dalğalar, kələ-kötürlüklər, əyilmələr, zolaqlar şəklində qüsurlar əmələ gəlir.
Patoloji prosesin nəticəsi dırnağın tam dağılması və ayrılmasıdır. Dırnaqətrafı yataq açılır, yaxınlıqdakı dəri isə qızarır və şiddətli qaşınma yaranır.
Şəkillərdə əlamətlər
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
İlkin diaqnoz klinik təzahürlər və anamnez əsasında qoyulur. Təcrübəli podoloq dırnaq lövhəsinin göbələk üçün xarakterik zədələnmələrini dərhal görür. Diaqnozu təsdiqləmək və dəqiqləşdirmək üçün bir sıra spesifik sınaqlardan istifadə olunur.
- Lüminessent diaqnostika: zədələnmiş sahənin Vud lampasının şüaları altında müayinəsi.
- Toxumaları hüceyrə səviyyəsində tədqiq etməyə imkan verən yüksək dəqiqlikli mikroskop altında göbələk zədələnməsi ocağından götürülmüş qaşıntının öyrənilməsi.
Dırnaq göbələyinin differensial diaqnostikası onixomikozu ekzemadan, psoriazdan, onkoloji zədələnmədən və oxşar simptomları olan digər patologiyalardan fərqləndirməyi tələb edir. Zəruri hallarda müayinəyə digər profilli mütəxəssislər cəlb olunur.
Xidmətlər
Müalicə
Onixomikoz göbələyin dırnaq lövhəsinin dərinliyinə nüfuz etmək qabiliyyətinə görə çətin müalicə olunur. Müalicə kursu, xüsusən xəstə tövsiyələrə kifayət qədər dəqiq riayət etmədikdə, çox vaxt aparır. Dayanıqlı remissiyaya və ya tam sağalmaya nail olmağa imkan verən onixomikozun əsas müalicə variantları bunlardır:
- konservativ terapiya;
- dırnağın çıxarılması əməliyyatı.
Onixomikozun müalicəsinin qızıl standartı həkim tərəfindən təyin olunmuş yerli təsirli göbələkəleyhinə vasitələrin qəbuludur. Bunlar məlhəmlər, laklar, xüsusi gellər ola bilər. Geniş zədələnmə zamanı sistemli təsir göstərən preparatlar tələb oluna bilər. Belə terapiyanın effekti olmadıqda və ya dırnaq göbələyinin qabaqcıl mərhələsində əməliyyat tələb olunur.
Cərrahi müdaxilə göbələklə zədələnmiş dırnağın çıxarılmasından ibarətdir. Əməliyyat 2 ardıcıl mərhələdən ibarətdir.
- Lokal anesteziya altında dırnaq lövhəsinin çıxarılması.
- Dırnaq yatağının və böyümə zonasının göbələkdən təmizlənməsi.
Əməliyyat bir neçə üsulla aparıla bilər.
- Mexaniki üsul. Göbələklə zədələnmiş dırnaq cərrahi alətlərlə qismən və ya tam kəsilib çıxarılır.
- Fiziki üsul. Dırnaq lövhəsinin zədələnmiş sahələrinin qat-qat və ya tam çıxarılması üçün lazer, fotodinamik terapiya, elektroskalpel, ultrabənövşəyi şüalanma və s. tətbiq edilir.
- Aparat üsulu. Dırnaq yatağı fırlanan pilkalarla işlənir, onların abraziv elementləri buynuz təbəqənin infeksiyalaşmış hissələrini diqqətlə, ağrısız təmizləyir.
Reabilitasiya
Dırnaq lövhəsinin çıxarılma üsulundan asılı olmayaraq, xəstəliyin residivinin qarşısını almaq üçün qalan yaraya düzgün qulluq etmək lazımdır:
- hər gün sarğı dəyişdirilməlidir;
- sarğının islanmasına və çirklənməsinə yol verilməməlidir.
Əgər dırnaq lövhəsinin çıxarılması ayaqda aparılıbsa, ilk günlərdə ciddi yataq rejiminə əməl edilməlidir. Sonrakı 2-3 həftə ərzində yara tam sağalana qədər ayaqqabı geyinməmək tövsiyə olunur. Təbii, yaxşı hava keçirən parçadan olan təmiz corablarla gəzmək, ayağı yükləməməyə çalışmaq lazımdır.
Profilaktika
Onixomikoz ən yaxşı isti və rütubətli mühitdə çoxaldığından, dırnaq göbələyinin və onun nəticələrinin profilaktikası üçün lazımdır:
- dar ayaqqabıdan imtina etmək;
- özgə şəxsin şıpşıp və çəp ayaqqabısını geyinməmək;
- yaxşı hiqroskopik corablara üstünlük vermək;
- rütubəti yüksək olan ictimai yerlərdə ayaqyalın gəzməmək;
- ayaqqabının daxili səthlərinin dezinfeksiyaedici vasitələrlə müntəzəm işlənməsini aparmaq.
Dırnaq mikozunun ikincili profilaktikası xəstəliyin residivinin qarşısını almağa yönəlib. O, müalicə edən həkim tərəfindən yazılmış preparatların istifadəsi ilə aparılır. Onları tövsiyə olunan dozaya ciddi əməl edərək qəbul etmək lazımdır.
Yadda saxla!
Onixomikoz çox həssas problemdir. Bir çox insan köməyə müraciət etməkdən utanır, onlar bariz psixoloji diskomfort hiss edir və zədələnmiş dırnaqlarını başqalarından gizlətməyə çalışırlar. Onixomikozun təhlükəli nəticələrinə aiddir:
- immunitetin zəifləməsi;
- orqanizmdə mövcud olan xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsi;
- infeksiyanın qonşu dırnaqlara və ətraf dəriyə yayılması.
Həmçinin müalicə olunmamış dırnaq göbələyinin xroniki formaya keçməsi ciddi ağırlaşma hesab olunur. Bu halda patologiyadan qurtulmaq üçün xeyli vaxt və güc tələb olunacaq. Problemi mümkün qədər tez aradan qaldırmaq üçün patologiyanın ilk əlamətlərində mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Yalnız təcrübəli həkim düzgün diaqnoz qoyacaq və tam sağalmaya gətirib çıxaracaq tam dəyərli müalicə təyin edəcək.
Əlaqəli Xəstəliklər
Faydalı Məqalələr
Onixomikozun müalicəsinə müasir yanaşmalar
Onixomikoz – dırnaqların göbələk zədələnməsidir. Dırnaq xəstəlikləri arasında ən çox rast gəlinən səbəblərdən biridir. Rastgəlmə tezliyi yaşdan, həyat…
İstiqamət: Mikologiya
Mövzu üzrə məqalələr
Ayaqların epidermofitiyası
Ayaqların epidermofitiyası – ümumi lokalizasiyaya və oxşar klinik təzahürlərə malik göbələk xəstəlikləri qrupudur. Onlar çox geniş yayılıb, istənilən…
İstiqamət: Mikologiya
Dırnaqların göbələk xəstəlikləri
Göbələk xəstəliklərindən (mikozlardan) planet əhalisinin təxminən dörddə biri əziyyət çəkir. Bütün ölkələrdə xəstələnmə hallarının artması sosial-iqtisadi amillərlə, böyük…
İstiqamət: Mikologiya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Mikozların müalicəsi
Müasir dünyada dərinin və dırnaqların göbələk xəstəlikləri xüsusi yer tutur və yayılmasına görə ciddi problem sayılır. Xüsusi diqqət…
İstiqamət: Mikologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
