Qasıq limfoqranulomatozu və ya limfogranuloma venereum Chlamydia trachomatis-in müəyyən serovarlarının törətdiyi cinsi yolla ötürülən infeksiyadır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Venerik limfopatiya
- Nikola-Favr xəstəliyi
- Tropik bubon
- LGV
Xəstəlik haqqında
Qasıq limfoqranulomatozu (limfoqranuloma) “venerik limfopatiya”, “Nikola-Favr xəstəliyi” və “tropik bubon” adları ilə də tanınır. Əsasən 20-50 yaş arasında olan kişilər yoluxur, qadınlar bu xəstəlikdən 2-4 dəfə az əziyyət çəkir. Patologiya ən çox tropik və subtropik iqlimli isti ölkələrdə rast gəlinir, sonrakı yayılması şimal regionlarından olan turist axını hesabına baş verir. Risk qrupuna kişilərlə cinsi əlaqədə olan kişilər, çoxsaylı cinsi tərəfdaşı olan və qorunmasız cinsi əlaqədə olan şəxslər, həmçinin endemik regionlara tez-tez səfər edənlər daxildir.
Səbəbləri
Xəstəliyin törədicisi Chlamydia trachomatis bakteriyasıdır. İnfeksiya həm simptomsuz daşıyıcıdan, həm də xəstəliyin aktiv formasına malik insandan yoluxur. Yoluxma cinsi əlaqə zamanı (patologiyanın yayılmasının ən çox rast gəlinən yolu budur), habelə intim əşyalardan istifadə zamanı, yoluxmuş bioloji mayenin dərinin zədələnmiş sahələrinə (cızıqlar, kəsiklər və s.) düşməsi zamanı baş verə bilər.
Təsnifat
Mütəxəssislər qasıq limfoqranulomatozunun inkişafının üç əsas mərhələsini ayırırlar, bunların hər biri özünəməxsus simptomlarla müşayiət olunur.
- Birinci faza (ilkin dövr) törədicinin orqanizmə daxil olduğu yerdə xora və ya eroziyanın formalaşması ilə xarakterizə olunur. Ən çox defekt genital nahiyədə lokalizasiya olunur. Daha az hallarda eroziyanın düz bağırsaqda və ya sidik kanalında yaranması müşahidə olunur. Əksər hallarda bu mərhələ çox tez keçir – cəmi bir neçə gün, sonra xora sağalır və dəridə heç bir iz qalmır. Tez-tez xəstələr hətta mütəxəssisə müraciət etməyə belə macal tapmırlar.
- Patologiyanın ikincili dövrü ilk eroziya sağaldıqdan 14-30 gün sonra başlayır. Xlamidiya infeksiyası yayılır, regional limfa düyünlərini əhatə edir, bu da onların sürətlə böyüməsinə, həmçinin damarların iltihablanmasına səbəb olur. Əgər infeksiya orqanizmə cinsi yollarla daxil olubsa, qasıq və bud limfa düyünləri qrupları əziyyət çəkir. Xlamidiyanın başqa yolla daxil olması zamanı boyun, çənəaltı, qoltuqaltı və digər limfa düyünlərinin zədələnməsi müşahidə oluna bilər. Zaman keçdikcə onlar böyüyür, sıx, hərəkətsiz qabarlara çevrilir. Sonra səthdə xoralar və fistulalar əmələ gəlir, onlardan qanla qarışıq irin ifraz olunur. Tədricən iltihab prosesi sönür, dəri yığılır, çoxsaylı çapıqlar əmələ gəlir. İnfeksiyanın hər yeni kəskinləşməsi ilə dövr təkrarlanır.
- Patologiyanın üçüncü mərhələsi bütün limfa sisteminin (daha çox kiçik çanaq nahiyəsində) geniş zədələnməsi ilə bağlıdır. Limfanın axını və dövranı pozulur, bu da mayenin durğunluğuna, aşağı ətrafların güclü ödemlərinə (limfoödemə), ikincili ağırlaşmaların formalaşmasına səbəb olur.
Orta hesabla xəstəliyin simptomları yoluxmadan 2-3 həftə sonra yaranır. Nadir hallarda bu dövr 1-3 aya qədər uzana bilər. Patologiyanın ikincili dövrü iltihab prosesinin növbə ilə kəskinləşməsi və sönməsi ilə illərlə davam edə bilər.
Klinik mənzərə
Xəstəliyin əlamətləri inkişaf mərhələsindən asılıdır. Birinci (ilkin) faza dəridə və ya vaginanın, uretranın divarlarında, düz bağırsağın lümenində, oral yoluxma zamanı isə udlağın selikli qişasında və ya ağız boşluğunda kiçik eroziyanın əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunur. Bu mərhələnin əsas xüsusiyyətləri – mütləq ağrısızlıq və defektin sürətli sağalmasıdır (müalicəsiz cəmi 2-4 gün ərzində).
İkincili xora əmələ gəlməsi daha aydın əlamətlərlə xarakterizə olunur. Onların arasında:
- şişkinliyə və ya eroziyaya basdıqda ağrılılıq;
- limfa düyünlərinin əhəmiyyətli dərəcədə böyüməsi, onların hərəkətsizliyi;
- ətraf toxumaların şişməsi, qızarması;
- qabarların dəri səthi ilə birləşməsi.
Tədricən kəskin irinli-iltihabi proses artır, fistulalar və açıq xoralar formalaşır, patoloji mayenin (irin, qan, seliyin) ifrazı müşahidə olunur. Vəziyyət bədən temperaturunun ümumi yüksəlməsi, baş ağrısı, zəiflik, iştahın və iş qabiliyyətinin azalması ilə müşayiət oluna bilər. Bəzi xəstələrdə ümumi intoksikasiya əlamətləri (üşütmə, hərarət, süstlük, yuxu pozğunluqları) qeyd olunur. Digərləri əzələ və oynaq ağrılarından, geniş dəri zədələnmələrindən (piodermiyadan) şikayət edirlər. Tədricən simptomatika sönür, xoralar çapıqlaşır, toxumalar növbəti kəskinləşməyə qədər sağalır.
Əgər patologiya üçüncü mərhələyə çatıbsa, xəstələrdə kiçik çanaq orqanlarının funksiyalarının pozulmasına səbəb ola biləcək ikincili xroniki xəstəliklər inkişaf edə bilər. Onların arasında vagina və düz bağırsaq fistulaları, sidik saxlaya bilməmə və ya kəskin sidik ifrazı ləngiməsi, paraproktit, proktokolit, düz bağırsağın darlaşması və digər təhlükəli vəziyyətlər var.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnoz şikayətlər, patologiyanın klinik simptomları, aparılmış müayinənin nəticələri əsasında qoyulur. İnfeksion agentin aşkarlanması üçün laboratoriya analizləri aparılır, onların arasında uretra və vaginadan olan ifrazatların bakterioloji əkilməsi, limfa düyünlərinin punksiyası, PZR (PCR), İFA (ELISA), ÜQA (ümumi qan analizi), ÜSA (ümumi sidik analizi), qanın biokimyası və digər testlər var.
Xəstənin ümumi vəziyyətini qiymətləndirmək və qasıq limfoqranulomatozu ilə klinik cəhətdən oxşar xəstəlikləri istisna etmək üçün aşağıdakı mütəxəssislərin konsultasiyası təyin olunur:
- ginekoloq;
- uroloq;
- proktoloq;
- endokrinoloq.
Əlavə tədqiqatlar tələb oluna bilər, onların arasında kolposkopiya (qadınlar üçün), uretroskopiya (kişilər üçün), həmçinin dopplerografiya ilə kiçik çanaq orqanlarının USM-i və s. var.
Müalicə
Müalicə alqoritmi xəstəliyin mərhələsindən və xəstəliyin cari klinik mənzərəsindən asılıdır.
Medikamentoz müalicə patogenin həssaslığı nəzərə alınmaqla antimikrob və iltihab əleyhinə vasitələrin uzunmüddətli qəbulundan ibarətdir. Ümumi möhkəmləndirici tədbirlər, fizioprosedurlar, göstərişlərə əsasən immunostimulyatorların tətbiqi göstərilir. Zərərli vərdişlərdən imtina etmək, rasional qidalanma rejiminə riayət etmək, fiziki yükləri dozalaşdırmaq və s. vacibdir. Müalicəni hər iki cinsi partnyor keçməlidir, hətta onlardan birinin şikayəti olmasa belə.
Xəstədə fistullar, striktur, absses, fleqmona və s. yarandıqda əməliyyat təyin olunur. Taktikanın seçimi ağırlaşmanın növündən asılıdır. Həkimlər aşağıdakıları həyata keçirirlər:
- toxuma transplantasiyası ilə defektin əvəz edilməsi də daxil olmaqla fistulanın kəsilib çıxarılması;
- fleqmona və abseslərin açılması, yuyulması, drenajı;
- strikturlarda sidik kanalının kəsilməsi və plastikası.
Cərrahi müalicədən sonra xəstəyə antibakterial preparatların, ağrıkəsicilərin və iltihab əleyhinə vasitələrin qəbulu, yataq rejimi göstərilir.
Reabilitasiya
Qasıq limfoqranulematozunda cərrahi müdaxilədən sonra bərpa dövrü aparılan prosedurun mürəkkəbliyi və həcmindən asılı olaraq 7-21 gün davam edir. Bu dövrdə aşağıdakılar tələb olunur:
- fiziki yükləri istisna etmək;
- kənar adamlarla ünsiyyəti minimuma endirmək;
- təyin olunmuş dərman vasitələrini qəbul etmək;
- sauna, hamam, hovuzlara getməmək, isti vanna və ya duş qəbul etməmək;
- cinsi əlaqələri istisna etmək.
Reabilitasiya dövrü haqqında daha ətraflı məlumatı müalicə edən həkimdən almaq olar.
Profilaktika
Xəstəlikdən qorunmanın spesifik tədbirləri (peyvənd) mövcud deyil. Profilaktikanın əsasını daimi olmayan tərəfdaşla cinsi əlaqə zamanı baryer vasitələrindən istifadə, məişətdə, peşə fəaliyyətində və s. şəxsi təhlükəsizliyə riayət etmək təşkil edir. Endemik regionlara tez-tez səfər edərkən mütəmadi olaraq profilaktik müayinələrdən keçmək və xlamidiozaya analiz verdirmək lazımdır.
Yadda saxla!
Qasıq limfa düyünlərinin iltihabı son dərəcə təhlükəli və ağır vəziyyətlərdən xəbər verə bilər, buna görə də özbaşına müalicə ilə məşğul olmaq və ya simptomların özbaşına keçməsini gözləmək qətiyyən tövsiyə edilmir. Patologiyanın ən kiçik əlamətləri yarandıqda dərhal ixtisaslı mütəxəssislərdən kömək istəmək lazımdır. Əks halda xəstəliyin sürətlə proqressivləşməsi və ağırlaşmaların inkişaf etməsi ehtimalı yüksəkdir, bunların ən qorxulusu sepsisdir. Absses, fleqmona formalaşa bilər, tromboflebit və digər ciddi patologiyaların yaranma riski artır. Bundan əlavə, xəstəliyin uzunmüddətli gedişi ümumilikdə xəstənin vəziyyətinə mənfi təsir göstərir, özünü hiss etmə vəziyyətini pisləşdirir, həmçinin ailə üzvlərinin və yaxın adamların sağlamlığını təhlükə altına qoyur, çünki yoluxma riski həmişə mövcuddur. Həmçinin unutmaq olmaz ki, limfa düyünlərinin böyüməsi müxtəlif patologiyaların, o cümlədən xərçəngin əlaməti ola bilər. Vəziyyəti yalnız həkim aydınlaşdıra bilər.
Əlaqəli Xəstəliklər
Mövzu üzrə məqalələr
“RW” cavabını necə anlamalı: sifilis testləri niyə fərqlənir?
“RW” adı bəzən ümumi işlədilsə də, sifilis testlərinin üsulları fərqlidir. Diaqnoz və nəzarət üçün testin adı, əvvəlki müalicə…
İstiqamət: Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Cinsi infeksiyalar üçün analiz: hansı nümunə nəyi yoxlayır?
Cinsi yolla keçən bütün infeksiyaları tək bir analiz yoxlamır. Testlər təmasın növünə, vaxtına, əlamətlərə və fərdi riskə uyğun…
İstiqamət: Ginekologiya / Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Ayaqların epidermofitiyası
Ayaqların epidermofitiyası – ümumi lokalizasiyaya və oxşar klinik təzahürlərə malik göbələk xəstəlikləri qrupudur. Onlar çox geniş yayılıb, istənilən…
İstiqamət: Mikologiya
Dırnaqların göbələk xəstəlikləri
Göbələk xəstəliklərindən (mikozlardan) planet əhalisinin təxminən dörddə biri əziyyət çəkir. Bütün ölkələrdə xəstələnmə hallarının artması sosial-iqtisadi amillərlə, böyük…
İstiqamət: Mikologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
