Mikoplazmoz Mycoplasma cinsinə aid mikroorqanizmlərlə əlaqəli infeksiyalar üçün işlədilən ümumi termindir. Klinik əhəmiyyət törədicinin növündən və infeksiya sahəsindən asılıdır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Mycoplasmosis
Xəstəlik haqqında
Mikoplazmoz — törədicisi Mycoplasma cinsinə aid bakteriyalar olan, urogenital və respirator traktın, həmçinin oynaqların, sinir və qan dövranı sistemlərinin zədələnməsi ilə keçən xəstəlikdir. Bu gün bu infeksiya olan pasiyentlərin sayının artması meyli müşahidə olunur; bu da onun vaxtında diaqnostikası və müalicəsinin zəruriliyini şərtləndirir.
Mikoplazmozun törədicilərinin sərt xarici qişası yoxdur; bu, onlara maneəsiz olaraq hüceyrələrin daxilinə keçməyə və orada çoxalmağa imkan verir. Belə xüsusiyyət bakteriyaların erkən aşkarlanmasını və effektiv müalicəni xeyli çətinləşdirir — hüceyrədaxili çoxalan mikroorqanizmlərə yalnız müəyyən preparat qrupları təsir göstərə bilir.
Xəstəlik ən çox sidik-cinsiyyət sistemini zədələyir. Məhz urogenital mikoplazmoz son 5 il ərzində cinsi yolla ötürülən ən geniş yayılmış patologiyaların ilk üçlüyünə daxildir.
Sidik-cinsiyyət sisteminin mikoplazmozu ölümcül xəstəlik deyil. Lakin davam edən infeksiya pasiyentin ümumi və cinsi həyatının keyfiyyətini azaldır. Adekvat müalicə olunmadıqda patologiya həm kişilərdə, həm qadınlarda sonsuzluğa səbəb ola bilər.
Respirator mikoplazmoz çox vaxt ağır keçir və terapiyaya çətin tabe olur.
Səbəbləri
Mikoplazmalar sahibinin orqanizmindən kənarda mövcud ola bilməz, çünki öz həyat fəaliyyəti üçün lazım olan maddələri ondan alırlar. Xarici mühitdə onlar dayanıqsızdır, yüksək və ya aşağı temperaturların, günəş şüalarının, ultrasəsin, dezinfeksiyaedici vasitələrin təsiri altında məhv olurlar.
Xəstəliyin uroginital formasının törədiciləri Mycoplasma hominis və Mycoplasma genitalium-dur. İnfeksiya mənbəyi xəstə insan və ya daşıyıcıdır. İnfeksiya əsasən cinsi yolla, daha az hallarda isə hava-damcı yolu ilə (Mycoplasma pneumoniae-nin törətdiyi mikoplazmozun respirator forması), vertikal yolla (yoluxmuş anadan dölə) və ya doğuş zamanı qan və cinsiyyət yolları vasitəsilə körpəyə ötürülür.
Yoluxma riskini artıran amillər:
- nizamsız cinsi əlaqələr;
- zəifləmiş immunitet;
- intim gigiyena qaydalarına məhəl qoymamaq.
Ədəbiyyatda xəstələrin çirkli yataq ağı vasitəsilə kontakt yolla yoluxmasının son dərəcə nadir halları təsvir olunub.
Təsnifat
Klinik gedişin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq mikoplazmozun üç əsas növü fərqləndirilir:
- sidik-cinsiyyət sisteminin zədələnməsi ilə – uroginital;
- yuxarı tənəffüs yollarının və ya ağciyərlərin zədələnməsi ilə – respirator;
- körpədə aşkar edilən – anadangəlmə.
Məqaləmizdə xəstəliyin ən tez-tez rast gəlinən formasına – uroginital mikoplazmoza diqqət yetirəcəyik.
Klinik mənzərə
Mikoplazma infeksiyasının uroginital forması elə bir problemdir ki, onun intensivliyi asimptomatik gedişatdan tutmuş, hərarətlə müşayiət olunan və sidik-cinsiyyət sisteminin istənilən şöbəsinin patoloji prosesə cəlb edildiyi ifadəli klinik mənzərəyə qədər dəyişə bilər.
Simptomlar olduqda, kişilərdə mikoplazmozun əsas əlamətləri bunlardır:
- sidik ifrazından, ejakulyasiyadan və ya defekasiyadan sonra uretradan ifrazat;
- libidonun azalması, sidik ifrazının pozulması, kiçik çanaqda ağrı və diskomfort;
- bel, qasıq, xayalıq nahiyəsinə yayılan, kiçik çanaqda epizodik, az intensivlikli ağrı;
- uretrada diskomfort, ağrı hissiyyatı və ya qaşınma;
- reproduktiv funksiyanın pozulması (sonsuzluq).
Qadınlarda mikoplazmozun simptomları bir qədər fərqlidir. Bunlar:
- uretrada diskomfort və/və ya qaşınma;
- uretra nahiyəsində cüzi selikli ifrazat, qızarma, şişkinlik;
- serviks kanalından selikli-irinli ifrazat;
- menstrual siklin pozulması;
- sonsuzluq;
- ektopik hamiləlik.
Mikoplazmozun əlamətlərindən heç olmasa birinin aşkarlanması zamanı həkimləri kompleks diaqnostikadan keçmək üçün konsultasiyaya yazılmağı tövsiyə edir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Kiçik çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliklərindən, sonsuzluqdan və hamiləliyin adət olunmuş dayanmasından əziyyət çəkən şəxslər, habelə hamiləliyi planlaşdırma mərhələsində olanlar müayinəyə cəlb olunmalıdır. Xəstənin ilkin müayinəsi zamanı diqqət xəstəliyin anamnezinin toplanmasına, şikayətlərin təhlilinə və mümkün infeksiya mənbələrinin müəyyən edilməsinə yönəldilir.
Uretradan, serviks kanalından ifrazat, prostat vəzisinin sekreti, uşaqlıq boşluğundan aspirat, sidiyin ilk hissəsi tədqiq oluna bilər.
Əsas diaqnostika üsulları bunlardır:
- PZR – polimeraza zəncirvari reaksiya. Üsul tədqiq olunan materialda törədicinin DNT-sinin minimal fraqmentlərini aşkarlamağa imkan verir ki, bu da onun insan orqanizmində olmasına işarə edir;
- mikroorqanizmi doğrulamaq və onun antibiotiklərə həssaslığını müəyyən etmək üçün bioloji materialın qidalı mühitə əkilməsi;
- İFA – immunfermentativ analiz. Konkret bakteriyaya qarşı spesifik antitellərin aşkarlanmasına əsaslanan seroloji diaqnostika üsullarından biri.
Mikoplazmalara görə müayinədən əvvəl xəstələr aşağıdakı qaydalara riayət etməlidir:
- qadınlar diaqnostikanı menstrual siklin birinci yarısında, beşinci gündən başlayaraq keçirməli, lakin ifadəli iltihabi proses olduqda – müraciət günü;
- prosedurlardan üç sutka əvvəl vaginal duşlama etməmək;
- biomaterial götürülməzdən 48 saat əvvəl cinsi əlaqələri istisna etmək;
Kolposkopiya, intravaginal USM və mikoplazmoza görə bioloji mayelərin tədqiqi arasındakı fasilə ən azı iki sutka olmalıdır.
Əgər xəstə yerli antiseptik terapiya alıbsa, tədqiqat üçün material onun bitməsindən 2 həftə sonra, əgər daxilə antibiotik qəbul edibsə – bir aydan tez olmayaraq götürülə bilər.
Müalicə
Ginekoloq və uroloq həkimlər qadın və kişilərdə mikoplazmozun effektiv müalicəsinin yalnız hər iki cinsi partnyorun sanasiyası ilə mümkün olduğuna diqqət çəkirlər.
Bakteriyaları məhv etmək üçün aşağıdakı antibiotik qrupları istifadə olunur:
- makrolidlər (eritromisin, azitromisin);
- ftorxinolonlar (ofloksasin, qatifloksasin);
- doksisiklin.
Paralel olaraq müşayiət edən patogen mikroorqanizmlərdən qeyri-spesifik təmizlənməsi və iltihabın aradan qaldırılması məqsədilə cinsi sistem orqanlarının sanasiyası üçün vasitələr kompleksi təyin olunur.
Reabilitasiya
Mikoplazmozun proqnozu əksər hallarda əlverişlidir – vaxtında diaqnostika və xəstənin müalicəyə məsuliyyətli yanaşması şərti ilə xəstəlik qısa müddətdə geri çəkilir, insan sağalır.
Profilaktika
Mikoplazmozun spesifik profilaktikası işlənib hazırlanmayıb. Onun qeyri-spesifik tədbirləri cinsi yolla ötürülən istənilən digər infeksiyaya aid olanlarla eynidir. Yoluxma riskini azaltmaq üçün lazımdır:
- yoxlanılmamış partnyorla yalnız qorunan, prezervativ istifadə edilməklə seks etmək;
- təsadüfi cinsi əlaqələrdən qaçmaq;
- cinsi partnyorda infeksiya simptomları olduqda – onun sağalmasına qədər intim həyatdan çəkinmək, profilaktik müalicə kursu keçmək;
- şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək;
- pambıq alt paltarına üstünlük vermək;
- hər hansı uroginital və digər lokalizasiyalı kəskin iltihabi xəstəlikləri xronikiləşməsinə yol vermədən vaxtında müalicə etmək;
- əmək və istirahət rejiminə riayət etmək, tam istirahət etmək, balanslaşdırılmış qidalanmaq;
- fəal həyat tərzi keçirmək.
Yadda saxla!
Statistik məlumatlara görə, halların 40%-ində uroginital mikoplazmoz hər hansı simptomlarla təzahür etmir. Bu zaman yoluxmuş şəxs xəstəliyin əlamətlərini heç hiss etmir – o, gizli gedir, immunitetin zəifləməsi və ya ağır stress fonunda parlaq şəkildə üzə çıxır.
Xəstəliyin bu cür gedişat variantı doğuş yaşında olan qadınlar üçün və birbaşa hamiləlik dövründə xüsusilə təhlükəlidir. Vaxtında diaqnoz qoyulmadıqda, o, dölün bətndaxili, doğuş zamanı və ya yenidoğulmuşluq dövründə yüksək xəstələnmə və ölümünə səbəb olur. Məhz buna görə də qadınlar üçün hamiləliyi planlaşdırma mərhələsində infeksiyalara görə müayinədən keçmək vacibdir – vaxtında aparılan tədqiqatlar patologiyanı aşkarlamağa və ciddi ağırlaşmalardan qaçmağa kömək edəcək.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Stivens-Conson sindromu
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Genital herpes
- İnsan papillomavirusu (HPV)
- Kişilərdə kandidoz (süd yarası)
- Kondilomalar
- Qasıq bitləri (ftiriiaz)
- Qasıq limfoqranulomatozu
- Qonoreya (tripper)
- Reyter xəstəliyi
- Sifilis
- Trixomoniaz
- Ureaplazmoz
- Uretrit
- Venerik qranuloma (donovanoz)
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
