Reyter xəstəliyi (sindromu) sidik-cinsiyyət traktının, görmə sisteminin və oynaqların zədələnməsi ilə müşayiət olunan revmatik xəstəlikdir, bu zədələnmələr eyni vaxtda və ya ardıcıl baş verə bilər. Patologiya infeksion agentlərin təsiri nəticəsində işə düşən autoimmun proseslərlə şərtlənir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Reyter sindromu
- reaktiv artrit
Xəstəlik haqqında
Reyter sindromu daha çox 16-20-dən 40 yaşa qədər gənc insanlarda diaqnoz qoyulur. Mütləq əksəriyyəti kişilər təşkil edir. Qadınlar patologiyadan daha az əziyyət çəkir, uşaq, yeniyetmə və yaşlı insanlarda isə təkli hallar aşkar edilir. Reyter xəstəliyində tipik əlamətlər triadası uretritin (bəzən sistitin), konyunktivitin və artritin birləşməsidir. Bəzi hallarda onlara dəri örtüklərinin və selikli qişaların, məsələn boğazın, ağız boşluğunun və ya burunun, cinsiyyət orqanlarının zədələnmələri əlavə olunur.
Səbəbləri
Xəstəlik autoimmun iltihab səbəbindən yaranır. O, orqanizmə infeksiyanın, daha çox sidik-cinsiyyət traktını zədələyən xlamidiya infeksiyasının təsiri ilə şərtlənir. Xlamidiyalar və onlara qarşı antigenlər Reyter sindromlu pasiyentlərin 90%-ində aşkar edilir. Nadir hallarda xəstəlik qonoreya səbəbindən inkişaf edir, bəzən bilavasitə səbəb ureaplazma və mikoplazmalar olur.
Əgər patologiya bağırsaq traktının infeksion zədələnməsi səbəbindən yaranıbsa, törədici ən çox şigellalar, kampilobakterlər və yersiniyalardır. Onlar enterokolitin inkişafını provokasiya edir, bu fonda reaktiv artrit yarana bilər.
Risk amilləri hesab olunur:
- Sidik-cinsiyyət sisteminin, bağırsağın xroniki infeksiyaları;
- Anamnezdə zöhrəvi xəstəliklər;
- Latent (gizli) xlamidioz;
- Sistemli iltihabi xəstəliklər;
- Siqaret çəkmə;
- Alkoqoldan sui-istifadə;
- Müxtəlif partnyorlarla qorunmasız cinsi əlaqələr.
Bəzi mütəxəssislər deyir ki, risk amilləri sırasına Reyter sindromlu xəstələrin 50-70%-ində aşkar edilən HLA-B27 geninin olması da aiddir.
Təsnifat
Səbəbdən asılı olaraq mütəxəssislər xəstəliyin 2 tipini ayırd edir:
- Sporadik, patologiya sidik-cinsiyyət sisteminin keçirilmiş infeksiyasından, daha çox xlamidiozdan sonra manifestasiya etdikdə;
- Epidemik, müxtəlif etiologiyalı enterokolitlər fonunda yaranan.
Gedişin xarakterinə və klinik təzahürlərin xüsusiyyətlərinə görə xəstəliyin üç forması ayırd edilir:
- Kəskin – 3-6 ay davam edir;
- Yarımkəskin və ya uzunmüddətli – 1 ildən az davam edir;
- Xroniki – 12 ay və daha çox müşahidə olunur.
Patologiyanın inkişafının iki mərhələsi mövcuddur. Birinci, infeksion, mikrobun orqanizmə nüfuz etməsi, onun çoxalması ilə şərtlənir. İkinci mərhələ, immunopatoloji, immun sistemin patogenin təsirinə kompleks cavabı, autoimmun proseslərin inkişafı, Reyter xəstəliyi üçün xarakterik simptomların yaranması ilə müşayiət olunur.
Bəzi mütəxəssislər zaman keçdikcə ankilozlaşdırıcı spondiloartrit (Bexterev xəstəliyi)-ə transformasiya olunan sindromu xəstəliyin ayrıca forması hesab edir. Digər müəlliflər gedişin xarakterinə görə təsnifatda əlavə olaraq uzunmüddətli remissiya (yarım ildən çox) fonunda artritin yarandığı residivləşən patologiya tipini ayırd edir.
Klinik mənzərə
Klassik hallarda xəstəlik müəyyən sxem üzrə inkişaf edir. Əvvəlcə uretrit – sidik kanalı divarlarının iltihabı yaranır. O, aşağıdakı əlamətlərlə xarakterizə olunur:
- Sidik ifrazı zamanı ağrı;
- Uretra dəliyi nahiyəsində qızarma, şişkinlik, qaşınma, yanğı;
- Uretradan selik, irinli və ya qanlı maddələrin ifrazı;
- Bədən istiliyinin yüksəlməsi (həmişə deyil).
1-2 həftədən sonra uretrit fonunda gözlərin selikli qişalarının zədələnməsi inkişaf edir. Ən çox bu, konyunktivit şəklində təzahür edir. Ağlar qızarır, göz yaşarması, işıqdan qorxma müşahidə olunur, pasiyentlər gözlərdə ağırlıq və maneə hissindən şikayət edir. Bəzi hallarda konyunktivit əvəzinə iridosiklit, uveit və görmə sisteminin digər iltihabi xəstəlikləri inkişaf edə bilər.
Üçüncü, ən spesifik və dəqiq əlamət, reaktiv artrit, xəstəliyin ilk simptomlarından 1-1,5 ay sonra yaranır. Pasiyentləri oynaqların sərtliyi və ağrılığı, əzələ ağrıları, zədələnmiş birləşmələr nahiyəsində şişkinlik və dərinin qızarması narahat edir.
Reyter sindromu üçün oynaqların aşağıdan yuxarıya istiqamətdə tədricən cəlb olunması xarakterikdir, zədələnmə asimmetrikdir. Çox vaxt ilk növbədə ayaqların iri oynaqları (diz, ayaq biləyi) və ayaq barmaqlarının oynaqları əziyyət çəkir. Barmaqlar zədələndikdə onların üzərindəki dəri göy çalar alır, şişir ki, bu da kolbasa şəkilli deformasiyaya səbəb olur.
Ağız boşluğu, boğaz, xarici cinsiyyət orqanlarının selikli qişalarının zədələnməsi hallarının 50%-ində rast gəlinir. Əsasən qlossit, stomatit inkişaf edir, kişilərdə çox vaxt balanopostit, qadınlarda isə vaginit yaranır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnozu qoymaq üçün aşağıdakılar aparılır:
- Anamnezin, pasiyentin şikayətlərinin toplanması;
- Klinik təzahürlərin qiymətləndirilməsi;
- Fizikal baxış;
- Laborator testlər;
- Instrumental müayinələr (göstəriş üzrə);
- Üstünlük təşkil edən simptomlar nəzərə alınmaqla dar profilli mütəxəssislərin konsultasiyaları.
Laborator testlər kompleksinə qan və sidik analizləri, infeksiyalara PZR, qanın biokimyası, uretra, vagina, uşaqlıq boynundan qazıntı və yaxmaların, həmçinin digər bioloji materialların (sperma, sinovial maye, prostat sekreti və s.) sitoloji tədqiqi daxil ola bilər.
Oynaqların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün rentgenoqrafiya, ultrasəs müayinəsi, KT, MRT aparılır. Onlar oynaq yarıqlarının daralmasının, daban mahmızlarının, ayaq sümükləri, fəqərələrin dağılma əlamətlərinin və reaktiv artritin digər simptomlarının olub-olmadığını müəyyən etməyə imkan verir.
Pasiyentə ginekoloq (qadınlar üçün), uroloq-androloq (kişilər üçün), proktoloq, veneroloq, oftalmoloq konsultasiyaları təyin olunur. Əsas diaqnostikanı və sonrakı müalicəni revmatoloq və dermatoveneroloq həkim aparır.
Müalicə
Terapiya müxtəlif təsirli preparatlar vasitəsilə konservativ yolla aparılır. Müalicənin məqsədləri bunlardır:
- Infeksiyanın boğulması;
- Simptomların aradan qaldırılması;
- Ağırlaşmaların qarşısının alınması;
- Artritdə ağrı sindromunun yüngülləşdirilməsi və oynaqların hərəkətliliyinin bərpası;
- Orqanizmin ümumi möhkəmləndirilməsi.
Həkimlər antibakterial və göbələkəleyhinə preparatlar, iltihab əleyhinə vasitələr, analgetiklər, immunomodulyatorlar, immunostimulyatorlar təyin edir. Onların təsiri iltihabi proseslərin azaldılmasına, immun sisteminin möhkəmləndirilməsinə yönəlib. Bəzi hallarda hormonal, antihistamin, dezintoksikasiya preparatları tələb oluna bilər, məsələn oynaqlarda güclü ağrılarda.
Patologiyanın kəskin fazası aradan qaldırıldıqdan sonra müalicə fizioterapiya ilə tamamlanır:
- Maqnitoterapiya;
- UYT;
- Palçıq vannaları;
- Masaj;
- Lazer terapiyası;
- Işıqla müalicə;
- Fonoforez.
Lokal tətbiq üçün iltihab əleyhinə və ağrıkəsici məlhəmlərlə kompreslər göstərişdir. Əgər oynaq boşluğunda maye toplanıbsa, o punksiya vasitəsilə çıxarılır.
Profilaktika
Reyter sindromunun spesifik profilaktikası işlənib hazırlanmayıb. Mütəxəssislər israrla tövsiyə edir:
- Sağlam həyat tərzinə əməl etmək;
- Tez-tez cinsi partnyor dəyişdikdə CYOX-dan effektiv qorunma təmin edən baryer kontrasepsiya üsullarından istifadə etmək;
- Xəstəliyin simptomları olmasa belə, infeksiyalar aşkar edildikdə mütləq müalicədən keçmək;
- Mövcud xroniki patologiyalara nəzarət etmək.
İkincili profilaktika xəstəliyin residivlərinin qarşısının alınmasına yönəlib. Müalicə aparan həkimdə müntəzəm müşahidə olunmaq, analiz vermək, mütəxəssisin tövsiyələrinə əməl etmək çox vacibdir.
Yadda saxla!
Gedişin ağırlığı və proqnozlar Reyter xəstəliyinin formasından asılıdır. Əgər pasiyent vaxtında yardım üçün müraciət edibsə, patologiya hələ xronikləşməyə macal tapmayıbsa, müalicə kifayət qədər tez və uğurlu keçir. Xəstəliyin residivləşən və ya xroniki forması diaqnoz qoyulubsa, ciddi sistemli ağırlaşmalar inkişaf edə bilər. Ən çox demək olar ki, simptomsuz keçən və infarkta, endokardit gətirib çıxara bilən aortal çatışmazlıq və mitral qapağın prolapsı rast gəlinir. Mərkəzi və periferik sinir sisteminin zədələnməsi səbəbindən nevroloji simptomların yaranma riski var. Əgər infeksion proses həddindən artıq geniş yayılıbsa, meningit, toksik miyelopatiya, kəskin böyrək çatışmazlığı daxil olmaqla daha nadir ağırlaşmaların inkişaf ehtimalı var. Keçirilmiş infeksiyadan sonra Reyter xəstəliyi üçün xarakterik əlamətlər və ya digər simptomlar yarandıqda həkimə vizit etməyi gecikdirməmək son dərəcə vacibdir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Yardım üçün vaxtında müraciət edildikdə və həkim göstərişlərinə əməl edildikdə davamlı remissiyaya 5-6 ay ərzində nail olmaq mümkün olur. Çox şey pasiyentin yaşından və sağlamlıq xüsusiyyətlərindən, müalicəyə hazırlığından, mövcud digər xəstəliklərdən asılıdır.
Risklər əsasən xlamidiya infeksiyası ilə əlaqədardır. Sonsuzluq hallarının 60%-ə qədəri bu patogenin təsiri ilə şərtlənir. Reyter xəstəliyində uşaqlıq boynunun iltihabının (servisitin) inkişaf ehtimalı artır, infeksiyanın fallopi borularına, endometriyaya, yumurtalıqlara, qarınpərdə toxumalarına keçmə riski var.
Mövzu üzrə məqalələr
“RW” cavabını necə anlamalı: sifilis testləri niyə fərqlənir?
“RW” adı bəzən ümumi işlədilsə də, sifilis testlərinin üsulları fərqlidir. Diaqnoz və nəzarət üçün testin adı, əvvəlki müalicə…
İstiqamət: Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Cinsi infeksiyalar üçün analiz: hansı nümunə nəyi yoxlayır?
Cinsi yolla keçən bütün infeksiyaları tək bir analiz yoxlamır. Testlər təmasın növünə, vaxtına, əlamətlərə və fərdi riskə uyğun…
İstiqamət: Ginekologiya / Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Densitometriya – bu nədir və ona necə hazırlaşmaq lazımdır
Densitometriya — sümük karkasının möhkəmliyi barədə mühakimə yürütməyə və onun quruluşunun zəifləməsinin ilk əlamətlərini görməyə imkan verən diaqnostik…
İstiqamət: Revmatologiya
Ayaqların epidermofitiyası
Ayaqların epidermofitiyası – ümumi lokalizasiyaya və oxşar klinik təzahürlərə malik göbələk xəstəlikləri qrupudur. Onlar çox geniş yayılıb, istənilən…
İstiqamət: Mikologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
