Böyüklərdə mikoplazma pnevmoniyasının diaqnostikası

Bu analizlər pnevmoniyanın və ya uzun sürən öskürəyin Mycoplasma pneumoniae ilə bağlı olub-olmadığını göstərir. PZR mikrobun DNT-sini yaxmada və ya bəlğəmdə tapır, qanda IgM, IgA və IgG anticisimləri isə infeksiyanın mərhələsini qiymətləndirir. Müayinə qeyri-tipik pnevmoniyada və adi antibiotiklər kömək etmədikdə təyin olunur.

Biomaterial: Yaxma, bəlğəm, venoz qan
Nəticə hazır olur: 1–3 iş günü
Qiymət: 28 AZN

Yayımlanma tarixi: 22.09.2026 Yenilənmə tarixi: 05.10.2026

Onlayn

Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası

müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə

Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?

Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.

Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.

Sinonimlər

Mycoplasma pneumoniae PZR
mikoplazmaya qarşı anticisimlər
M. pneumoniae IgM
M. pneumoniae IgG
respirator mikoplazmoz diaqnostikası

Müayinənin təsviri

Mikoplazma pnevmoniyasının törədicisi Mycoplasma pneumoniae hüceyrə daxilində yaşayan mikroorqanizmdir. Xəstəlik hava-damcı yolu ilə yayılır, daha çox payız-qış aylarında və insanların sıx olduğu kollektivlərdə rast gəlinir. Böyüklər onu çox vaxt «ayaq üstə» keçirir: hərarət az yüksəlir, ümumi vəziyyət qənaətbəxş qalır, lakin öskürək həftələrlə çəkir.

Simptomlara və rentgen şəklinə görə pnevmoniyanı hansı mikrobun törətdiyini müəyyən etmək demək olar ki mümkün deyil. Halbuki adi pnevmoniyada istifadə olunan beta-laktam antibiotiklər mikoplazmaya təsir etmir, çünki bu mikrobun hüceyrə divarı yoxdur. Ona görə törədicini laboratoriyada təsdiqləmək müalicənin uğuru üçün həlledicidir.

Diaqnostika iki qrup analizdən ibarətdir:

PZR (molekulyar analiz) – udlaqdan götürülmüş yaxmada və ya bəlğəmdə mikoplazmanın DNT-sini tapır. Xəstəliyin ilk günlərində, anticisimlər hələ yaranmamış ən informativ üsuldur. Kompleks PZR paneli eyni zamanda «ayaq üstə» keçirilən pnevmoniyanın digər tez-tez rast gəlinən törədicisi Chlamydophila pneumoniae-ni də aşkar edir.
İmmunoferment analiz (İFA) – venoz qanda Mycoplasma pneumoniae-yə qarşı M, A və G sinfi anticisimləri (IgM, IgA, IgG) təyin edir və infeksiyanın təzə və ya keçirilmiş olduğunu qiymətləndirməyə imkan verir.

Göstərişlər

Analiz adətən aşağıdakı hallarda təyin olunur:

soyuqdəyməyə bənzər başlanğıcdan 7–10 gün sonra qoşulan, çətin bəlğəm ayrılan quru və ya az məhsuldar öskürək;
pnevmoniyanın qeyri-tipik gedişi: cüzi hərarət və qənaətbəxş vəziyyət fonunda rentgendə ağciyər dəyişiklikləri;
standart antibiotik müalicəsinin effekt verməməsi;
ailədə, kollektivdə və ya yataqxanada oxşar xəstəlik halları;
tənəffüs yolu infeksiyası ilə yanaşı otit, sinusit, dəri səpgisi və ya başqa ağırlaşmalar;
uzun sürən bronxit və ya infeksiya fonunda bronxial astmanın kəskinləşməsi;
müalicədən sonra nəzarət – həkimin qərarı ilə.

Analizlərin praktik olaraq əks göstərişi yoxdur, onları hamiləlik dövründə də vermək olar.

Hansı xəstəliklərdə təyin olunur

Müayinənin aparılması

Hazırlıq 3–4 saat

Yaxmadan əvvəl yeməyin, içməyin, boğazı antiseptiklə yaxalamayın.
Analizin götürülməsi 5–10 dəqiqə

Udlaqdan yaxma, bəlğəm və ya venadan qan götürülür.
Nəticə 1–3 iş günü

Cavabı pulmonoloq rentgen şəkli ilə birlikdə qiymətləndirir.

Müayinəyə hazırlıq

Hazırlıq həkimin təyin etdiyi materialdan asılıdır:

Udlaqdan yaxma: 3–4 saat əvvəl yeməyin və içməyin, dişlərinizi fırçalamayın, ağzınızı və boğazınızı antiseptiklə yaxalamayın, burun və boğaz üçün sprey və damcılardan istifadə etməyin.
Bəlğəm: səhər, yeməkdən əvvəl ağzınızı qaynadılmış su ilə yaxalayın.
Venoz qan: səhər ac qarına və ya son yeməkdən ən azı 4 saat sonra verin; təmiz su içmək olar.

Antibiotik qəbul edirsinizsə və ya son günlərdə qəbul etmisinizsə, həkimə mütləq deyin: müalicə başlandıqdan sonra mikoplazmanın aşkar olunma ehtimalı azalır. Mümkün olduqda material antibiotikə başlamazdan əvvəl götürülür. Ağciyərlərin rentgen və ya KT müayinəsinin nəticələrini özünüzlə gətirin.

Analiz necə götürülür

Həkimin təyinindən asılı olaraq bir və ya bir neçə nümunə götürülür:

udlaqdan yaxma – steril zond udlağın arxa divarı boyunca bir neçə saniyə gəzdirilir; bir anlıq qıcıqlanma və ya qusma refleksi ola bilər;
bəlğəm – dərindən öskürərək bəlğəmi steril qaba toplayırsınız; tüpürcək analiz üçün yararsızdır;
venoz qan – dirsək venasından adi qaydada götürülür.

Bütün prosedurlar bir neçə dəqiqə çəkir və anesteziya tələb etmir. Bəzən anticisimlərin dinamikasını görmək üçün həkim 2–4 həftə sonra təkrar qan analizi təyin edir.

Nəticəyə nə təsir edə bilər

Mikoplazma diaqnostikasında nəticə nümunənin növündən və xəstəliyin hansı gündə analiz verilməsindən asılıdır.

Xəstəliyin ilk günlərində antitellər hələ yaranmamış ola bilər; həkim bəzən qanı bir neçə həftədən sonra təkrar yoxlayır.
Antibiotik qəbulu yaxma və bəlğəmdə törədicinin aşkar edilməsini çətinləşdirir; qəbul etdiyiniz dərmanları deyin.
Yaxmadan əvvəl yemək, içmək, dişləri fırçalamaq və boğazı yaxalamaq nəticəni dəyişir.
Bəlğəm tüpürcəkdən təmiz olmalı, səhər götürülməlidir.
Qanda immunitet pozuntuları və digər infeksiyalar antitellərin səviyyəsinə təsir edə bilər.
Referens (norma) hədləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.

Qəbul etdiyiniz dərmanlar və vitaminlər barədə həkimə və laboranta əvvəlcədən deyin. Nəticəni həkim şikayətlərinizi və digər müayinələri nəzərə alaraq şərh edir.

Referens dəyərlər

Göstərici	Material	Referens dəyər
Mycoplasma pneumoniae DNT-si (PZR)	Udlaqdan yaxma, bəlğəm	Mənfi (aşkar edilmir)
Chlamydophila pneumoniae DNT-si (kompleks PZR)	Udlaqdan yaxma, bəlğəm	Mənfi (aşkar edilmir)
Mycoplasma pneumoniae-yə qarşı IgM	Venoz qan	Mənfi
Mycoplasma pneumoniae-yə qarşı IgA	Venoz qan	Mənfi
Mycoplasma pneumoniae-yə qarşı IgG	Venoz qan	Mənfi

Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.

Nəticənin yozulması

PZR müsbətdirsə, materialda mikoplazmanın genetik materialı var. Uyğun simptomlar olduqda bu, aktiv infeksiyanı təsdiqləyir.

Anticisimlər müəyyən ardıcıllıqla yaranır və bu, infeksiyanın mərhələsini anlamağa kömək edir:

IgM adətən xəstəliyin birinci həftəsinin sonunda yaranır, 2–3-cü həftədə maksimuma çatır, sonra azalır, lakin bir neçə ay qala bilər. Böyüklərdə, xüsusən təkrar yoluxmada IgM az yarana və ya ümumiyyətlə olmaya bilər.
IgA IgM ilə təxminən eyni vaxtda və ya bir qədər sonra çıxır. IgM tapılmayan böyüklərdə kəskin prosesin əlavə göstəricisi ola bilər.
IgG 2–4-cü həftədə yaranır və qanda bir ildən çox qalır. Tək müsbət IgG həm təzə, həm də keçirilmiş infeksiyanı göstərə bilər. Kəskin infeksiyanı 2–4 həftə fasilə ilə götürülmüş iki qan nümunəsində titrin əhəmiyyətli artması təsdiqləyir.

Mənfi nəticə xəstəliyin çox erkən dövründə infeksiyanı tam istisna etmir: anticisimlər hələ yaranmamış ola bilər, antibiotik qəbulu isə PZR-in həssaslığını azaldır.

Diaqnozu pulmonoloq və ya infeksionist analizləri şikayətlər, baxış və rentgen məlumatları ilə birlikdə qiymətləndirərək qoyur və müalicəni buna görə seçir. Ağırlaşmamış halda mikoplazma pnevmoniyasının müalicəsi adətən 1,5–2 həftə davam edir.

Nəticə normadan kənar olduqda həkim ağciyərlərin rentgen və ya KT müayinəsini, ümumi qan analizini təyin edə, ağırlaşmalara şübhə olduqda isə LOR həkiminin və ya başqa mütəxəssislərin rəyini istəyə bilər.

Yadda saxla!

Vaxtında aşkar olunmayan mikoplazma infeksiyası otit, sinusit, ikincili bakterial pnevmoniya, nadir hallarda isə hemolitik anemiya, miokardit və ya sinir sisteminin zədələnməsi ilə ağırlaşa bilər. Uzun müddət tənəffüs yollarında qalan mikoplazma bronxların spazmına səbəb olur və astmanı ağırlaşdırır.

İki həftədən çox davam edən öskürəyi «adi soyuqdəymə» saymayın.
Ailə üzvlərindən biri xəstələnibsə, digərlərində də oxşar öskürək olub-olmadığına diqqət edin.
Nəfəs darlığı və ya hərarətin kəskin qalxması yaranarsa, təcili tibbi yardım alın.

Qiymət cədvəli

₼ Necə qənaət etmək olar? % Diskont Proqramı

Mycoplasma pneumoniae-yə anticisimlər (IgM, IgG) 28 AZN

* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.

Suallar və cavablar

PZR-diaqnostikanın icra müddəti adətən 1–2 gündür. Anticisim analizlərinin müddəti seçilən metoddan asılıdır.

Xəstəliyin ilk günlərində PZR daha informativdir, çünki anticisimlər hələ yaranmamış olur. Bir həftədən çox xəstəsinizsə, anticisim analizi də faydalıdır. Çox vaxt həkim hər ikisini birlikdə təyin edir ki, mənzərə tam olsun.

IgG uzun müddət qanda qaldığı üçün bir dəfəlik müsbət nəticə infeksiyanın indi, yoxsa əvvəllər keçirildiyini göstərmir. İki nümunədə titrin əhəmiyyətli artması isə kəskin prosesi təsdiqləyir.

Bəli, amma PZR-in yalançı mənfi olma ehtimalı artır. Belə halda anticisim analizi daha çox məlumat verir. Hansı antibiotiki neçə gündür qəbul etdiyinizi həkimə mütləq deyin.

Laboratoriya həkimləri

👶

Quliyeva Ceyhunə

Staj: 17 il

Laboratoriya həkimi

🇦🇿 🇷🇺 🇬🇧

👶

Əliyeva Şəfa Yunis qızı

Staj: 23 il Rəylər: 1

Dermatoloq Mikoloq Trixoloq Veneroloq

🇦🇿 🇷🇺

👶

Abbasova Ülviyyə Nazim qızı

Staj: 12 il

USM həkimi (USD həkimi)