Yaranın cərrahi emalı kəsik, deşilmə, dişləmə və digər travmalardan sonra yaranın təmizlənməsi və lazım olduqda tikilməsidir. Prosedur yaranı çirkdən, yad cisimlərdən və ölü toxumalardan azad edir, infeksiyanın qarşısını alır və sağalmanı sürətləndirir. Emal yerli anesteziya altında, cərrahi kabinetdə ambulator qaydada aparılır.
- Giriş
- Açıq
- Anesteziya
- Yerli
- Müddət
- 10–30 dəqiqə
- Stasionarda
- Həmin gün evə
- Bərpa
- 1–2 həftə
- Qiymət
- 100 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- yaranın birincili cərrahi emalı
- YCE
- yaranın təmizlənməsi və tikilməsi
- yaranın debridmanı
- yaraya tikiş qoyulması
Əməliyyatın təsviri
Dərinin və yumşaq toxumaların bütövlüyü pozulduqda yara bakteriyalar üçün açıq qapıya çevrilir. Yarada qalan torpaq, şüşə qırıntıları, parça lifləri və qan laxtaları mikrobların çoxalması üçün əlverişli mühit yaradır. Nəticədə iltihab, irinləmə, toxumaların ölməsi, ağır hallarda isə sepsis inkişaf edə bilər. Evdə yaranı yalnız yuyub sarımaq çox vaxt kifayət etmir.
Cərrahi emal zamanı həkim yaranı dərindən yuyur, kənarlarda və dibdə qalan ölü toxumaları kəsib götürür, qanaxmanı dayandırır və yara kənarlarını birləşdirir. Belə yara daha tez və hamar sağalır, çapıq isə daha az nəzərə çarpır. Ehtiyac olduqda tetanus profilaktikası da aparılır.
Emalın növləri:
- birincili emal — təzə yarada, adətən ilk sutka ərzində, tikiş qoyulmaqla;
- gecikmiş emal — gec müraciət edildikdə və ya yara çirkli olduqda, bəzən tikişsiz, drenajla;
- təkrar emal — irinləmiş yarada ölü toxumaları və irini təmizləmək üçün.
Taktikanı cərrah yaranın yaşına, alınma səbəbinə və ətraf toxumaların vəziyyətinə görə seçir.
Əməliyyatın nəticəsi
Emaldan sonra yara təmiz olur, yad cisimlər və ölü toxumalar götürülür, qanaxma dayandırılır. Bu, infeksiya riskini azaldır və toxumaların düzgün bitişməsinə şərait yaradır.
Həkim sarğının nə vaxt dəyişdiriləcəyini, tikişlərin çıxarılma tarixini və təkrar baxış gününü bildirir. Nəzarət baxışında yaranın sağalması qiymətləndirilir, lazım olduqda müalicə dəyişdirilir.
Üstünlüklər
Yalnız sarğı qoymaqla müqayisədə cərrahi emal infeksiyanın qarşısını daha etibarlı alır və sağalmanı sürətləndirir.
-
Tam təmizlənmə
Yad cisimlər və ölü toxumalar kəsilib götürülür, infeksiya riski azalır.
-
Daha tez sağalma
Təmizlənmiş və düzgün tikilmiş yara daha tez bitişir, çapıq daha hamar olur.
-
Yerli anesteziya
Prosedur yerli keyləşdirmə altında aparılır, ümumi narkoz lazım deyil.
-
Ambulator qaydada
Emal 10–30 dəqiqə çəkir, çox vaxt bir saat ərzində evə gedirsiniz.
Göstərişlər
Dərinin və yumşaq toxumaların zədələndiyi istənilən travmada (kəsik, deşilmə, dişləmə, yanıq, donvurma) mümkün qədər tez cərraha müraciət etmək lazımdır. Xüsusilə aşağıdakı hallarda emal vacibdir:
- təzə, kənarları aralanan yara;
- torpaq, qum və ya digər maddələrlə çirklənmiş yara;
- dərində yad cisim qalma ehtimalı;
- dayanmayan qanaxma;
- zədə yerində güclü, döyünən ağrı;
- uzun müddət sağalmayan yara;
- qızartı, şişkinlik, irin kimi iltihab əlamətləri.
İlk sutkada müraciət mümkün olmayıbsa, yardım ilk imkan daxilində göstərilməlidir.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
Alternativlər və üsulun seçimi
Çox səthi və təmiz sıyrıqlar bəzən yalnız yuyulur, antiseptiklə işlənir və sarğı ilə sağalır. Lakin dərin, çirkli, dişləmə nəticəsində yaranmış və ya yad cisim qalmış yaralarda yalnız sarğı kifayət etmir. Zədədən sonra çox vaxt keçibsə, yaranın kənarları dərhal birləşdirilmir, yara əvvəlcə təmizlənir və tikiş sonra, bir neçə gündən sonra qoyulur.
Əməliyyatın həcmi yaranın dərinliyinə, çirklənmə dərəcəsinə, yerləşməsinə, keçən vaxta, yaşınıza və ümumi vəziyyətinizə görə müəyyən edilir. Yara böyükdürsə, bəzən xüsusi sarğı və ya dəri köçürülməsi lazım ola bilər. Cərrah seçimi sizinlə müzakirə edir.
Cərrahlar və komanda
Əks göstərişlər
Emal infeksiyanın qarşısını almaq üçün aparılır, ona görə onun mütləq əks göstərişləri praktiki olaraq yoxdur.
Mütləq əks göstərişlər
- praktiki olaraq yoxdur — həyati təhlükəli vəziyyətdə əvvəlcə reanimasiya tədbirləri görülür.
Nisbi əks göstərişlər
- şok və ya ağır ümumi vəziyyət — əvvəlcə vəziyyət sabitləşdirilir;
- yerli anestetiklərə allergiya — başqa ağrısızlaşdırma üsulu seçilir;
- laxtalanma pozğunluqları və ya qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu;
- iri damarların, sinirlərin və ya vətərlərin zədələndiyi dərin yaralar — yardım stasionarda göstərilir;
- irinləmiş, dişləmə nəticəsində və ya gec müraciət edilmiş yaralar — çox vaxt dərhal tikilmir, açıq müalicə olunur.
Emalın üsulu barədə son qərarı cərrah müayinədən sonra verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Bu müdaxilə də, hər anesteziya kimi, bəzi risklərlə bağlıdır. Komanda onları azaltmaq üçün lazımi tədbirləri görür.
- yaranın iltihabı və irinləməsi, xüsusilə yara çirkli olduqda
- qanaxma və ya yara altında qan yığılması
- tikişin ayrılması və yaranın gec sağalması
- nəzərə çarpan çapıq
- yaranın yaxınlığında uyuşma və ya həssaslığın dəyişməsi
- yerli anesteziyaya qarşı allergik reaksiya (nadir)
Riski artıran amillər: şəkərli diabet, siqaret, immunitetin zəifliyi, qan dövranı pozuntuları. Bu barədə, həmçinin dərman allergiyası barədə həkimə əvvəlcədən deyin. Tövsiyələrə əməl etmək ağırlaşmaların ehtimalını xeyli azaldır.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq Hazırlıqsız
Tez müraciət edin, həkimə tetanus peyvəndi və dərmanlarınız barədə deyin.
-
Əməliyyat 10–30 dəqiqə
Cərrahi kabinetdə yerli anesteziya altında aparılır.
-
Bərpa 1–2 həftə
Bir saat ərzində evə gedirsiniz, sarğılar və tikişlər nəzarətdə qalır.
Əməliyyata hazırlıq
Xüsusi hazırlıq tələb olunmur, əsas məsələ tez müraciət etməkdir. Klinikaya gələnə qədər:
- qanaxmanı təmiz sarğı ilə sıxaraq dayandırın;
- yaranı axar su ilə yuyun, dərindəki yad cisimləri özünüz çıxarmağa çalışmayın;
- yaranın üstünə yağ, krem və ya tozşəkilli dərman sürtməyin.
Konsultasiyada cərrah yaranı müayinə edir və lazım olduqda rentgen, qan analizi və ya şəkər yoxlanışı təyin edir. Həkimə tetanusa qarşı son peyvəndin vaxtını, qəbul etdiyiniz dərmanları, xüsusən qanı durulaşdıranları və allergiyalarınızı deyin.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Yara ətrafına yerli anestetik yeridilir, bir neçə dəqiqədən sonra nahiyə keyləşir.
- Təmizlənmə. Həkim yaranı antiseptik məhlulla yuyur, yad cisimləri, laxtaları və ölü toxumaları kənarlardan və dibdən kəsib götürür.
- Qanaxmanın dayandırılması və yaranın dərinliyinin yoxlanması.
- Tamamlama. Göstəriş olduqda tikiş qoyulur, dərin və ya iltihablı yarada ifrazatın axması üçün drenaj yerləşdirilir, steril sarğı vurulur.
Prosedur adətən 10–30 dəqiqə çəkir və 30–60 dəqiqədən sonra evə gedə bilərsiniz. Sinir, iri damar və ya vətər zədələnibsə, emal bu strukturların bərpası ilə birləşdirilir və stasionarda müşahidə lazım ola bilər.
Stasionarda qalma
Müdaxilə yerli anesteziya altında aparılır və adətən həmin gün evə gedirsiniz. Prosedurdan sonra qısa müddət, adətən 30–60 dəqiqə izlənilirsiniz: qanaxma, ağrı və ümumi hal yoxlanılır. Yaraya sarğı qoyulur, ağrıkəsici və ehtiyac olduqda antibiotik, tetanusdan qorunma təyin olunur. Sarğının nə vaxt dəyişdiriləcəyi və tikişin nə vaxt çıxarılacağı bildirilir.
Sarğı çıxarkən yazılı tövsiyələr verilir. Yara nahiyəsində qızartı, şişkinlik, irin, güclü ağrı və ya hərarət yaranarsa, vaxtında müraciət edin.
Bərpa dövrü
Yaranın sağalması ölçüsündən və yerindən asılı olaraq adətən təxminən 2 həftə çəkir.
- sarğını həkimin göstərdiyi qaydada dəyişin, tikiş xəttini antiseptiklə işləyin;
- ilk günlərdə sarğını islatmayın, duşu həkimlə razılaşdırın;
- yaralı nahiyəni gərginlikdən və sürtünmədən qoruyun;
- antibiotik təyin olunubsa, kursu sonadək qəbul edin;
- tikişlər üzdə adətən 5–7, digər nahiyələrdə 7–14 gündən sonra çıxarılır.
Yeni, zərif dəri formalaşan kimi çapıq əleyhinə vasitələrdən istifadə etmək olar, bunu həkimlə razılaşdırın.
Yadda saxla!
Kiçik görünən yara da təhlükəli ola bilər, xüsusən heyvan dişləməsi, paslı əşya ilə deşilmə və torpaqla çirklənmə hallarında. Belə yaralarda tetanus və quduzluq profilaktikası barədə həkimlə vaxtında danışın.
- Ağrı artarsa, yara ətrafında qızartı, şişkinlik və ya irin yaranarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
- Hərarət yüksəlirsə və üşütmə varsa, gecikmədən tibbi yardım alın.
- Tikişləri özünüz çıxarmayın.
Qiymət cədvəli
- Yaraların cərrahi emalı 100 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Prosedur yerli anesteziya ilə aparıldığı üçün emal zamanı ağrı hiss etməməlisiniz. Yalnız keyləşdirici iynə vurularkən qısa sancma hissi olur. Anestetiklərə allergiyanız varsa, əvvəlcədən həkimə deyin.
Kiçik, səthi yaraları bəzən xüsusi yapışqan zolaqlarla birləşdirmək kifayətdir. Dərin və kənarları aralanan yaralara tikiş qoyulur. Dişləmə, irinləmə və gec müraciət hallarında isə yara çox vaxt açıq saxlanılır və sonradan tikilir.
Son peyvənddən 5–10 ildən çox keçibsə və ya bunu xatırlamırsınızsa, həkim adətən profilaktika təyin edir. Torpaq və paslı əşya ilə çirklənmiş yaralarda bu xüsusilə vacibdir. Peyvənd haqqında sənədiniz varsa, özünüzlə götürün.
Dərinin bütün qatları zədələndikdə müəyyən iz qalması təbiidir. Düzgün emal və tikiş çapığı xeyli incə edir. İlk aylarda çapığı günəşdən qorumaq onun daha az nəzərə çarpmasına kömək edir.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Ambulator cərrahiyyə
Hamı hələ bilmir ki, əvvəllər stasionarda uzun müddət qalmağı tələb edən bir çox əməliyyat bu gün bir gün…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə
Uşaqda appendisit
Appendisitlə qarşılaşan istənilən cərrah təsdiq edər ki, hər bir konkret halda onun diaqnozunu qoymaq heç də asan vəzifə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə / Pediatriya
Qadınlarda appendisit: yerləşməsi, səbəbləri, əlamətləri, necə və harada ağrıyır
Qadınlarda appendisit — qarnın sağ aşağı hissəsindəki kiçik bağırsaq çıxıntısı olan appendiksin iltihabıdır. Appendiks mühüm funksiyalar yerinə yetirməsə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə
Hospitalizasiya - nə qədər davam edir, növləri və qaydaları
Hospitalizasiya — pasiyentin diaqnostika, terapiya və müşahidə üçün tibb müəssisəsinin stasionarında yerləşdirilməsidir. O, təcili və planlı olur. Növlərin…
İstiqamət: Terapiya / Ümumi cərrahiyyə
