Burundan qanaxma çox vaxt burun çəpərinin ön hissəsindəki xırda damarlardan olur və adətən təhlükəli deyil: düzgün sıxma ilə 10–15 dəqiqəyə dayanır. Ən geniş yayılmış səhv başı arxaya atmaqdır — bu zaman qan boğaza və mədəyə axır.
Əlamətlər
- Bir və ya hər iki burun dəliyindən qan axması
- Qanın boğazın arxasına axması, ağızda qan dadı
- Qan udulduqda ürəkbulanma və ya qusma
- Uzun qanaxmada zəiflik, başgicəllənmə, solğunluq
Nə etməli
-
Oturun və başı irəli əyin
Zərərçəkəni oturdun, başını və gövdəsini bir qədər irəli əyin ki, qan boğaza axmasın. Ağıza gələn qanı tüpürsün, udmasın.
-
Burnun yumşaq hissəsini sıxın
Baş və şəhadət barmaqları ilə burnun sümükdən aşağıdakı yumşaq hissəsini hər iki tərəfdən sıxın. Bu müddətdə ağızla nəfəs alın.
-
10–15 dəqiqə buraxmadan saxlayın
Vaxtı saatla ölçün və arada barmaqları açıb yoxlamayın — qanaxma yenidən başlaya bilər.
-
Soyuq kompres qoyun
İstəyə görə burnun üstünə və ya boyun nahiyəsinə parçaya bükülmüş buz və ya soyuq kompres qoymaq olar.
-
Yoxlayın və lazım olsa təkrarlayın
10–15 dəqiqədən sonra ehtiyatla buraxın. Qanaxma davam edirsə, eyni qaydada daha 10–15 dəqiqə sıxın.
-
Qanaxma dayandıqdan sonra
Bir neçə saat burnu silməyin və qurdalamayın, ağır fiziki yükdən, isti içkilərdən və isti duşdan çəkinin.
Nə etmək olmaz
- Başı arxaya atmayın və uzanmayın — qan boğaza və mədəyə axır
- Burnun yuxarı sərt hissəsini sıxmayın — bu, qanaxmanı dayandırmır
- Sıxmanı hər dəqiqə buraxıb yoxlamayın
- Burnu güclə silməyin və qurdalamayın
- Burnun dərinliyinə pambıq, kağız və ya başqa əşyalar soxmayın
- Qanı udmayın
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Aşağıdakı hallarda 103-ə zəng edin:
- qanaxma 20–30 dəqiqəlik düzgün sıxmaya baxmayaraq dayanmır və ya çox güclüdür;
- qanaxma başa zərbədən, qəzadan və ya yıxılmadan sonra başlayıb — xüsusən burundan şəffaf maye də axırsa;
- zərərçəkən huşunu itirir, çox solğundur, ürəkdöyünməsi tezləşib;
- qan boğaza çox axır, nəfəs almağı çətinləşdirir, qan qusur;
- zərərçəkən qanı duruldan dərmanlar qəbul edir və ya qanaxmaya meyli var, qanaxma dayanmır.
Uşaqlarda
Uşaqlarda burundan qanaxma tez-tez olur — adətən quru hava, burnu qurdalamaq, soyuqdəymə və ya zərbə ilə bağlıdır. Kömək eyni qaydada göstərilir: uşağı oturdun, başını bir qədər irəli əyin və burnun yumşaq hissəsini 10–15 dəqiqə sıxın. Sakit danışın — qorxu və ağlamaq qanaxmanı uzada bilər.
- İki yaşadək körpədə burundan qanaxma nadir haldır — həkimə göstərin.
- Bir tərəfdən qanlı, iyli ifrazat burunda yad cisim əlaməti ola bilər — özünüz çıxarmağa çalışmayın, LOR həkiminə müraciət edin.
- Qanaxma tez-tez təkrarlanırsa, uşaqda asanlıqla göyərmələr, diş ətinin qanaması varsa — pediatra müraciət edin.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Təcili olmayan, amma həkim müayinəsi tələb edən hallar:
- qanaxmalar tez-tez, həftədə bir neçə dəfə təkrarlanır;
- qanaxma ilə yanaşı baş ağrısı, yüksək arterial təzyiq olur;
- dəridə asanlıqla göyərmələr, diş ətinin qanaması kimi başqa qanaxma əlamətləri var;
- zərbədən sonra burnun forması dəyişib, burunla nəfəs çətinləşib;
- qanaxma yalnız bir tərəfdən olur və burun tutulması, ifrazat ilə müşayiət olunur.
Səbəbi aydınlaşdırmaq üçün LOR həkimi burnun müayinəsini aparır, lazım olduqda qanın laxtalanma göstəriciləri yoxlanılır.
Təkrarlanan qanaxmaların qarşısını almaq
- Otaqda havanı, xüsusən qızdırıcı mövsümündə, nəmləndirin.
- Burnun selikli qişasını duzlu su məhlulu ilə nəmləndirin.
- Burnu qurdalamayın, uşağın dırnaqlarını qısa saxlayın.
- Burnu ehtiyatla, hər dəfə bir dəliyi silin.
- Yüksək təzyiq varsa, onu həkimin təyin etdiyi kimi nəzarətdə saxlayın.
Tez-tez verilən suallar
Qanaxma dayanmır, sadəcə qan boğaza axır. Qan udulduqda ürəkbulanma və qusma yaranır, nəfəs yoluna düşə bilər, həm də qanaxmanın nə qədər güclü olduğunu qiymətləndirmək çətinləşir.
Yüksək arterial təzyiq qanaxmanı daha güclü və uzun edə bilər. Qanaxma zamanı və sonra təzyiqi ölçmək faydalıdır; tez-tez təkrarlanan qanaxmalarda terapevtə müraciət edin.
Xeyr, soyuq yalnız köməkçi vasitədir. Əsas üsul burnun yumşaq hissəsini 10–15 dəqiqə fasiləsiz sıxmaqdır.
