Xarici otit — xarici qulağın toxumalarını zədələyən iltihabi xəstəlikdir. Diffuz və ya məhdud xarakter daşıya bilər. Bu nahiyədə çoxlu sayda sinir ucluqlarının olması səbəbindən nəzərəçarpan ağrı sindromu ilə keçir; ağrının intensivliyi kəskin orta otitdəkindən güclü olur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Üzgüçü qulağı
- otitis externa
Xəstəlik haqqında
İnsanın xarici qulağı qığırdaq və sümük hissəsi olan xarici qulaq keçəcəyindən və qulaq seyvanından ibarətdir. Xarici otitdə bu şöbələrin istənilən biri zədələnə bilər. Bəzən patoloji proses məhdud xarakter daşıyır — bir tük follikulu nahiyəsində yerli yaranır və mahiyyətcə çiban olur; digər hallarda isə qulağın dərisini bütün uzunluğu boyunca diffuz şəkildə zədələyir.
Xarici otit geniş yayılmış patologiyadır; həm böyükləri, həm uşaqları, kişiləri və qadınları eyni dərəcədə zədələyir. Onun xroniki forması üzgüçülər və qulağa su düşməsi ilə bağlı digər peşə sahibləri üçün peşə xəstəliyidir.
Səbəbləri
Bu xəstəlik, bir qayda olaraq, bakterial, daha az hallarda isə göbələk və ya qarışıq (bakterial-göbələk) mənşəlidir. Otitin məhdud formasının törədicisi adətən piogen stafilokokk olur, yayılmış formanı isə stafilo-, pnevmokokklar, hemofil çöpü, klebsiella, Candida göbələkləri və digər mikroorqanizmlər törədir.
İnfeksion agent dırnaqlama zamanı yaranan mikrotravmalar, xarici eşitmə keçəcəyini kükürddən (qulaq kirindən) təmizləmək üçün ehtiyatsız cəhdlər, ora aqressiv kimyəvi maddələrin, yad cisimlərin düşməsi vasitəsilə dərinin qalınlığına nüfuz edir.
Aşağıdakı amillər xarici otitin inkişaf riskini artırır:
- qulağın allergik və ya dermatoloji xəstəlikləri (ekzema, neyrodermit, psoriaz və s.);
- qulaqların çubuqlar və pambıqlı kibritlərlə səylə və dərindən təmizlənməsi;
- qulaqların nazik iti əşyalarla (dişgəmiriciklər, iynələr, karandaşlar, iynə-şpilkalar) eşilməsi;
- qulaq seyvanlarının yetərsiz gigiyenası;
- kükürd tıxacının qulaqdan müstəqil şəkildə çıxarılmasına cəhdlər;
- xarici qulaq dərisinin su ilə daimi nəmlənməsi (dərinin baryer funksiyasını pozur, lokal immuniteti aşağı salır);
- hipovitaminozlar;
- ağır somatik xəstəliklər (pielonefrit, şəkərli diabet), infeksiyalar (İİV, vərəm), onkopatologiya, sitostatiklərin qəbulu nəticəsində immunçatışmazlıqları;
- həddindən artıq yorğunluq;
- tez-tez stress keçirmə.
Təsnifat
Patoloji prosesin gedişinin xarakterinə görə kəskin və xroniki xarici otit fərqləndirilir. Xəstəliyin kəskin formasının simptomları qəfil yaranır və kəskin ifadə olunur, xroniki forma isə kəskinləşmə və remissiya mərhələlərinin növbələşməsi ilə dalğavari gedişə malikdir.
Zədələnmənin sahəsindən asılı olaraq xəstəliyin iki forması ayırd edilir:
- məhdud;
- yayılmış (diffuz).
Klinik mənzərə
Həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə xarici otitin ilk simptomları qulaqda qaşınma olub, tədricən ağrıya çevrilir. Patoloji prosesin inkişafı ilə ağrının intensivliyi artır, o, döyünən xarakter alır (xəstəliyin məhdud formasında), xəstəni daim narahat edir, qulaq seyvanının çəkilməsi və ya traqusa təzyiq zamanı güclənir, ənsəyə, gicgaha, boyuna, çənələrə irradiasiya edir (yayılır). Xarici qulaq otiti digər simptomlarla da müşayiət olunur, onlardan:
- qulaqda tıxanma, yad cisim hissi;
- eşitmənin zəifləməsi;
- qulaqda müxtəlif tembr və intensivlikdə səs-küy;
- eşitmə keçəcəyindən seroz və ya seroz-irinli xarakterli ifrazat;
- bədən temperaturunun yüksəlməsi;
- zəiflik, yorğunluq və intoksikasiyanın digər əlamətləri.
Xroniki otit kəskinləşmə mərhələsində eyni simptomlarla müşayiət olunur, lakin onların intensivliyi xeyli azdır və onlar qulağa su düşdükdən sonra və ya digər provokasiyaedici amillərin təsiri altında yaranır. Remissiya minimal simptomatika ilə keçir (yorğunluq, qulaqda sızıltılı, intensiv olmayan ağrı, xarici eşitmə keçəcəyindən az miqdarda ifrazatın olması, bədən temperaturunun cüzi yüksəlməsi ola bilər) və ya ümumiyyətlə simptomsuz keçir.
Xəstəliyin istənilən forması zədələnmə tərəfindəki regionar limfa düyünlərinin (qulaqarxası, ön boyun, çənəaltı) böyüməsi ilə müşayiət oluna bilər.
Şəkillərdə əlamətlər
Bu şəkil xəstəliyin klinik görünüşünü göstərir
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostikanın ilk mərhələsində otolarinqoloq xəstə ilə söhbət edəcək – bütün şikayətləri aydınlaşdıracaq, anamnez toplayacaq – xarici otit simptomlarının nə vaxtdan yarandığını, necə davam etdiyini, xəstənin özbaşına hansı müalicəni apardığını dəqiqləşdirəcək. Sonra həkim xarici qulaq seyvanına baxış keçirəcək və otoskopiya aparacaq. Bu diaqnostika üsulu mütəxəssisə xarici eşitmə keçəcəyinə və qulaq pərdəsinə baxış keçirməyə, onlarda qızarma, şişkinlik, patoloji ifrazatın olub-olmadığını qiymətləndirməyə, sonuncunun mənbəyini müəyyən etməyə imkan verəcək. Otoskopiya ağrısızdır – hətta kiçik uşaqlar da onu qorxmadan keçirlər.
Törədicinin növünü və onun antimikrob vasitələrə həssaslığını müəyyən etmək üçün xəstənin qulağından az miqdarda patoloji ifrazat götürüləcək və onun bakterioloji analizi aparılacaq. Mürəkkəb klinik vəziyyətlərdə diaqnozu dəqiqləşdirməyə kompüter tomoqrafiyası kömək edəcək.
Müalicə
Böyüklərdə və uşaqlarda xarici otitin müalicəsi əsasən konservativdir. Xəstəliyin ağırlaşmamış formasında xəstəyə antibakterial, ağrıkəsici, iltihabəleyhinə təsirə malik damcılar və ya məlhəmlər, göstərişlər olduqda (ifadəli ağrı sindromu, bədən temperaturunun yüksəlməsi zamanı) – kapsul və ya tablet formasında QSİƏP qrupundan sistem preparatlar təyin ediləcək. İltihabi prosesin allergik komponenti antihistamin vasitələrin tətbiqini tələb edir.
İntensiv ağrı, bədən temperaturunun ifadəli yüksəlməsi və digər intoksikasiya simptomları ilə müşayiət olunan xarici qulaq otitinin ağır halları sistem antibakterial müalicəyə göstərişdir – xəstəyə daxilə qəbul üçün antibiotiklər təyin ediləcək.
Xəstəliyin yarımkəskin mərhələsində kompleks terapiyanın tərkibində fizioterapiya üsullarından – UBŞ (ultrabənövşəyi şüalanma), UYT-terapiya və başqalarından istifadə olunur. Onlar qan dövranını, lokal immuniteti yaxşılaşdırır və iltihabla aktiv mübarizə aparır.
Xarici eşitmə keçəcəyində yetişmiş çibanın olduğu hallarda o, ən çox gərginlik nöqtəsində qısa şaquli kəsiklə açılır, irinli məzmun evakuasiya edilir və zədələnmiş, onları əhatə edən toxumalar antiseptik və ya antibiotik məhlulu ilə işlənir.
Reabilitasiya
Vaxtında başlanmış düzgün müalicə şərti ilə kəskin xarici otit 7-10 gün ərzində xəstənin tam sağalması ilə nəticələnir. Əks halda patoloji proses xronikləşir və ya xarici qulağı əhatə edən toxumalara yayılır – ağırlaşmalar inkişaf edir.
Xarici eşitmə keçəcəyindəki çibanın açılmasından sonra reabilitasiya zədələnmə sahəsinin tam sağalana qədər antiseptik məhlullarla işlənməsini və təkrar infeksiyalaşmanın qarşısını almaq üzrə tədbirlərə riayət olunmasını əhatə edir.
Profilaktika
Xarici otitin inkişaf riskini azaltmaq üçün qulaq gigiyenasına riayət etmək, xarici eşitmə keçəcəyinin travmatizasiyasını minimuma endirmək, orqanizmin lokal və ümumi immunitetini lazımi səviyyədə saxlamaq lazımdır. Bunun üçün sağlam həyat tərzi keçirmək, tam qidalanmaq, əmək və istirahət rejiminə riayət etmək, infeksion və somatik xəstəlikləri vaxtında müalicə etmək zəruridir.
Peşə mənşəli xarici otiti olan xəstələrə xəstəliyin kəskinləşmələrinin profilaktikası üçün suda olarkən qulaq tıxacından istifadə etmək tövsiyə olunur.
Yadda saxla!
Xarici qulaq otiti geniş yayılmış xəstəlikdir, mən onun simptomları olan xəstələri qəbulumda müntəzəm olaraq görürəm. Onların böyük hissəsini uşaqlar təşkil edir, onlar eşitmə keçəcəyinin zərif dərisini ehtiyatsız hərəkətlərlə travmatikləşdirirlər – qulağa pambıq çubuqlar, formasına görə uyğun gələn oyuncaq hissələri, iti kənar əşyalar salırlar. Belə davranış, əlbəttə, xarici eşitmə keçəcəyinin dərisinin zədələnməsinə və iltihabın inkişafına, bəzən isə daha ciddi nəticələrə – qulaq pərdəsinin perforasiyasına gətirib çıxarır. Valideynləri diqqətli olmağa çağırıram – travma təhlükəsi olan kiçik əşyaları uşaqların əllərindən uzaq tutmağa və qulaq dərisinin zədələnməsi və ya onun nəticəsi olan iltihab simptomları yarandıqda dərhal həkimə müraciət etməyə çağırıram.
Faydalı Məqalələr
Diffuz xarici otit
Kəskin xarici yayılmış otit (diffuz xarici otit). Otitin bu formasında iltihabi proses xarici qulaq keçəcəyinin sümük hissəsinin dərisinə,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Qulağın iltihabı
İsti yay günlərində çoxumuz sərin suya girmək istəyirik. Və hərə bir yerə üz tutur: kimisi yaxınlıqdakı gölməçələrə, çaylara,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Larinqoskopiya nədir?
Larinqoskopiya – otolarinqologiyada geniş yayılmış müayinə üsuludur; ondan istifadə edərək həkim qırtlağı patoloji dəyişikliklər baxımından müayinə etmək, aşkar…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
