Kəskin kataral orta otit zamanı iltihab təbil boşluğunu və eşitmə borusunu əhatə edir. Məqalədə xəstəliyin nədən başladığı, hansı əlamətlərlə üzə çıxdığı və müalicənin necə qurulduğu izah edilir.
Orta qulağın kəskin iltihabı təbil boşluğu ilə məhdudlaşmır, eşitmə borusunu və məməyəbənzər çıxıntının xanalarını, yəni orta qulağın bütün boşluqlarını prosesə cəlb edir.
Xəstəliyin törədiciləri – streptokoklar, pnevmokoklar, stafilokoklar və s. Orqanizmin onlara qarşı müqavimətini azaldan amillər – soyuqlama, infeksion xəstəliklər, böyrək xəstəlikləri, avitaminozlar, raxit, şəkərli diabet və s.
Ən çox bakteriyalar orta qulağa burun boşluğundan eşitmə borusu vasitəsilə istənilən kəskin otit zamanı və ya selikli qişanın xroniki iltihabının kəskinləşməsi zamanı (kəskin rinit, KRX, qrip və s.) daxil olur.
İnfeksiyanın yayılmasına şərait yaradan amillər burnun düzgün silkələnməməsi (hər xənalıqla növbə ilə deyil, hər iki xənalıqla birlikdə), asqırma, öskürəkdir; bunlar udlaq-burunda təzyiqi artırır, nəticədə infeksiyalaşmış selik zorla maneəni — yəni eşitmə borusunu keçir.
Süd əmən uşaqlarda otitin inkişafına anatomik cəhətdən qısa və geniş eşitmə borusu, üfüqi vəziyyətdə olmaq, tez-tez qusma meyli şərait yaradır. Lakin infeksion xəstəliklər zamanı (qızılca, skarlatina, vərəm və s.) başqa yol da mümkündür – qan vasitəsilə. Burun və udlaq-burunun selikli qişasının patoloji prosesləri və hər şeydən əvvəl eşitmə borularının ağzını qapayan adenoid böyümələri orta qulağın iltihabını dəstəkləyir, tez-tez residivlərə və xüsusilə uşaqlarda xroniki formaya keçidə şərait yaradır.
Simptomlar və gedişi
Ağrılar, qulaqda dolğunluq və tıxanma hissi, eşitmənin azalması, qulaqda küy. Ağrı yalnız bəzən cüzi olur, adətən isə güclüdür və tədricən artır, qulağın dərinliyində hiss olunur və təpə-gicgah və ya ənsə nahiyəsinə, bəzən dişlərə yayılır. Ağrı pulsasiyaedici, sızıldayıcı, sancıcı, burğulayıcı ola bilər, təbil boşluğunda təzyiq artdıqda (burnun silkələnməsi, udma, asqırma, öskürək) güclənir və çox vaxt insanı yuxudan, iştahdan məhrum edir, yeməyə mane olur və s. Otit ümumi infeksion xəstəliyi ağırlaşdırırsa, onun yaranması hərarətin yenidən və ya daha çox yüksəlməsi ilə müşayiət olunur.
Müayinə zamanı təbil pərdəsinin müxtəlif dərəcədə qızarması, pambıq fitilcik ilə toxunduqda onun ağrılı olması, bəzi hallarda – qulaq qapağına (kozelkə) basdıqda ağrı (simptom daimi deyil) aşkar edilir. Qanda reaktiv iltihabi dəyişikliklər qeyd olunur (leykositoz, EÇS-in artması).
Uşaqlarda otitin xüsusiyyətləri
Orta otit uşaqlarda böyüklərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bunun səbəbi eşitmə borusunun uşaqlarda daha qısa, geniş və üfüqi yerləşməsidir, bu da infeksiyanın burun-udlaqdan orta qulağa keçməsini asanlaşdırır. Adenoid böyümələr, tez-tez soyuqdəymə və allergik rinit riski artırır.
Körpələr və kiçik yaşlı uşaqlar ağrını izah edə bilmir. Valideynlər uşağın narahatlığına, qulağını tutmasına, ağlamasına, yuxunun və əmmənin pozulmasına, hərarətə və qusmağa diqqət etməlidirlər. Belə şübhə olduqda uşağı vaxt itirmədən həkimə göstərmək lazımdır. Özbaşına qulağa damcı damızdırmaq və ya isitmək olmaz.
Diaqnostika
Diaqnozu otorinolarinqoloq müayinə əsasında qoyur. Əsas müayinələr bunlardır:
| Müayinə | Nə üçün aparılır |
|---|---|
| Otoskopiya | Təbil pərdəsinin qızarmasını, qabarmasını, deşilməsini və mayenin olub-olmamasını görmək |
| Burun və udlaq müayinəsi | Eşitmə borusunun tutulmasına səbəb ola biləcək rinit, sinusit və adenoidləri aşkar etmək |
| Audiometriya və timpanometriya | Eşitmənin vəziyyətini və təbil pərdəsinin hərəkətliliyini qiymətləndirmək |
| Qan analizi | İltihabın ümumi göstəricilərini müəyyən etmək |
| Qulaq ifrazatının mikrobioloji müayinəsi | İfrazat olduqda törədicini və antibiotiklərə həssaslığı müəyyən etmək |
Müalicə
Kəskin orta otitin müalicəsi mütləq həkim nəzarəti altında aparılır. Xəstəlik adətən ambulator şəraitdə müalicə olunur, hərarət yüksək olduqda yataq rejimi tövsiyə edilir. Ağırlaşma əlamətləri, xüsusilə kəllədaxili ağırlaşma şübhəsi olduqda dərhal stasionara yerləşdirmə tələb olunur. Müalicənin əsas istiqamətləri bunlardır:
- Ağrının azaldılması. Həkim vəziyyətə uyğun ağrıkəsici və hərarətsalıcı vasitələr təyin edir. Qulağa damızdırılan damcıların seçimini yalnız həkim edir, çünki təbil pərdəsi zədələnibsə, bəzi damcılar təhlükəlidir.
- Eşitmə borusunun keçiriciliyinin bərpası. Burun tutulmasını azaltmaq üçün həkimin təyin etdiyi damardaraldıcı burun damcıları və ya spreylər qısa müddətə istifadə edilir. Müddət və tezlik həkimin göstərişi ilə müəyyən olunur.
- Antibakterial müalicə. Bakterial otit şübhəsində və ya vəziyyət ağır olduqda həkim antibiotik təyin edir. Dərmanın növünü, dozasını və müddətini yalnız həkim müəyyən edir, müalicəni özbaşına dayandırmaq olmaz.
- Dəstəkləyici tədbirlər. Bol maye içmək, istirahət, burun yollarının həkimin göstərdiyi qaydada qulluğu.
- Nəzarət. Müalicədən sonra qulaq yenidən müayinə edilir, lazım olduqda eşitmə yoxlanılır.
Ağır və ya müalicəyə cavab verməyən hallarda həkim təbil pərdəsinin kiçik deşilməsini, yəni parasentezi təyin edə bilər.
Evdə nələri etmək olar və olmaz
Otit zamanı bəzi ev tədbirləri vəziyyəti yüngülləşdirə bilər, lakin bəziləri təhlükəli ola bilər:
Etmək olar
- həkimə müraciət etmək və təyinatlara əməl etmək;
- istirahət etmək və bol maye içmək;
- başı yüksək yastıqda saxlamaq;
- həkimin tövsiyə etdiyi ağrıkəsici və hərarətsalıcını qəbul etmək;
- burnu ehtiyatla, hər iki xənalığı birlikdə deyil, növbə ilə silmək.
Etmək olmaz
- qulağa araq, spirt, yağ və ya digər vasitələri həkimsiz damızdırmaq;
- qulağı isitmək, kompres qoymaq, qızdırıcı tətbiq etmək;
- qulağı pambıqla, iynə və ya digər əşya ilə təmizləməyə çalışmaq;
- burnu güclü silkələmək, ağzı bağlı halda asqırmaq;
- antibiotiki özbaşına qəbul etmək və ya vaxtından əvvəl dayandırmaq.
Xəstəliyin gedişatı
Kəskin kataral orta otit düzgün müalicə olunduqda əksər hallarda uğurla keçir. Aşağıdakı mərhələlər ümumi gedişatı göstərir, dəqiq müddət fərdidir:
- İlk günlərAğrı, hərarət və qulaq tıxanması ən çox ifadə olunur. Müalicə başlandıqdan sonra vəziyyət tədricən yaxşılaşır.
- Müalicənin davamıAğrı və hərarət azalır, eşitmə yaxşılaşmağa başlayır. Dərmanları həkimin göstərdiyi müddət ərzində qəbul etmək lazımdır.
- Bir neçə həftəOrta qulaqda maye qalıqları eşitmənin müvəqqəti zəif qalmasına səbəb ola bilər. Həkim nəzarət müayinəsi aparır.
- NəzarətƏlamətlər keçməyibsə və ya təkrarlanırsa, əlavə müayinə və müalicə təyin edilir.
Mümkün ağırlaşmalar
Vaxtında və düzgün müalicə olunmayan otit ağırlaşmalara səbəb ola bilər:
- təbil pərdəsinin cırılması və irinli orta otitə keçid;
- eşitmənin zəifləməsi və ya uzunmüddətli eşitmə itkisi;
- xroniki orta otit və təkrarlanan iltihab;
- qulağın arxasındakı sümük çıxıntısının iltihabı, yəni mastoidit;
- üz əzələlərinin zəifləməsi, daxili qulaq iltihabı və baş gicəllənməsi;
- nadir hallarda beyin qişalarının iltihabı və beyin absesi kimi kəllədaxili ağırlaşmalar.
Bu ağırlaşmaların bir qismi təcili yardım tələb edir. Buna görə otitin müalicəsini gecikdirməmək və həkim nəzarətindən yayınmamaq vacibdir.
Profilaktika
Otitin qarşısını almaq üçün aşağıdakı sadə qaydalara əməl etmək məsləhətdir:
- soyuqdəymə, rinit və qrip zamanı burun yollarını vaxtında müalicə edin;
- burnu hər iki xənalıqla birlikdə deyil, növbə ilə, ehtiyatla silin;
- uşaqlarda adenoid böyümələri və allergik rinitləri otorinolarinqoloqla müəyyən edin;
- passiv siqaret tüstüsündən uşaqları qoruyun;
- körpələri şaquli vəziyyətdə qidalandırın;
- həkimin tövsiyəsi ilə peyvəndləri vaxtında vurdurun;
- qulaqları çimərkən və çimdikdən sonra qurutmağa diqqət edin, qulağı cisimlərlə təmizləməyin.
Kimə uyğun deyil və ehtiyatlılıq
Ehtiyatlılıq
Antibiotik və ya digər dərmanlara allergiyası olanlar, hamilələr, əmizdirən qadınlar, böyrək və qaraciyər xəstəliyi olanlar həkimə bu barədə mütləq məlumat verməlidirlər. Təbil pərdəsinin zədələnməsi şübhəsi olduqda qulağa damcıların damızdırılması təhlükəli ola bilər. Körpələrdə və kiçik yaşlı uşaqlarda dərmanın seçimi və dozası yalnız həkim tərəfindən müəyyən edilir. Özbaşına müalicə ağırlaşma riskini artırır.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Aşağıdakı əlamətlər olduqda gecikdirmədən həkimə və ya təcili yardıma müraciət edin:
Həkimə müraciət edin
- güclü qulaq ağrısı, yüksək hərarət və ya halsızlıq;
- qulaqdan irinli və ya qanlı ifrazat;
- eşitmənin kəskin pisləşməsi, baş gicəllənməsi və ya qulaqda küy;
- qulağın arxasında şişkinlik, qızartı və ağrı;
- üz əzələlərinin asimmetriyası, güclü baş ağrısı, boyun əzələlərində gərginlik, qusma və ya şüurun dəyişməsi, bu halda təcili yardım çağırın;
- körpənin ağlaması, əməməsi, qulağını tutması və hərarəti.
Əlaqəli Xəstəliklər
Orta otit
Orta otit orta qulaq boşluğunun iltihabi xəstəliyidir. Kəskin orta otit xüsusilə uşaqlarda qulaq ağrısı, qızdırma və eşitmənin müvəqqəti…
İstiqamət: Otolarinqologiya / Pediatriya
Tez-tez Verilən Suallar
Otitin özü yoluxucu deyil, lakin ona səbəb olan soyuqdəymə və virus infeksiyaları yoluxucu ola bilər. Buna görə gigiyena qaydalarına riayət etmək və xəstə ilə təmasda ehtiyatlı olmaq məsləhətdir.
Həkimsiz qulağı isitmək məsləhət görülmür. İsti kompres və qızdırıcı iltihabı gücləndirə və ağırlaşmalara səbəb ola bilər. İstilik proseduru yalnız həkimin göstərişi ilə tətbiq edilə bilər.
Xeyr. Bəzi hallarda həkim əvvəlcə müşahidə və simptomatik müalicə təklif edir. Antibiotik göstəriş olduqda təyin olunur, onun seçimi və müddəti həkimə aiddir.
Çox hallarda otit keçdikdən sonra eşitmə bərpa olunur. Orta qulaqda maye qalıqları bir neçə həftə eşitmənin zəif qalmasına səbəb ola bilər. Eşitmə yaxşılaşmırsa, həkim nəzarət müayinəsi aparır.
Uşağı otorinolarinqoloqa və ya pediatra göstərmək lazımdır. Özbaşına damcı damızdırmaq, qulağı isitmək və ya ağrıkəsici verməkdənsə, həkim müayinəsinə üstünlük verin. Yüksək hərarət və ya halsızlıq olarsa gecikdirməyin.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.