Əl mürəkkəb quruluşdur, sümüklərdən, vətərlərdən, bağlardan, əzələlərdən və sinirlərdən ibarətdir, onlar əlaqəli şəkildə işləyir. Bu səhifədə əl biləyində ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Dermatoloq Nevroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Əl mürəkkəb quruluşdur, sümüklərdən, vətərlərdən, bağlardan, əzələlərdən və sinirlərdən ibarətdir, onlar əlaqəli şəkildə işləyir. Bu, müxtəlif hərəkətləri, o cümlədən kiçik manipulyasiyaları yerinə yetirməyə imkan verir. Ağrı hissləri travma və ya xəstəliyin nəticəsi ola bilər. Əlamət yarandıqda əl ağrısına nəyin səbəb olduğunu, bunun nə ilə təhlükəli olduğunu və xoşagəlməz hislərdən necə qurtulacağını başa düşmək vacibdir.
Növləri
Əl biləyindəki ağrını şərti olaraq iki əsas qrupa bölmək olar.
- Dövri ağrı. Müxtəlif səbəblərdən yarana bilər: yaxın zamanda alınmış travmalar, əzələ gərginliyi və ya oynağın zədələnməsi. Ağrı dövri şəkildə yaranır və başqa əlamətlərlə müşayiət olunmursa, bu, əllərə artıq yüklənmə və ya eyni hərəkətlərin çox təkrarlanmasını tələb edən monoton işlə əlaqəli ola bilər.
- Davamlı ağrı. Əksər hallarda xəstəliyin mövcudluğundan xəbər verir. Bu, artrit, tendovaginit, periferik neyropatiya və digər patologiyalar ola bilər.
Ağrının xarakterinə görə onu aşağıdakı növlərə bölmək olar.
- Yandırıcı. Ağrı adətən sancma və ya yanma hissi kimi xarakterizə olunur. Bu ağrı intensiv və dərinə işləyən ola bilər, narahatlıq və hərəkət məhdudiyyəti yaradır. Çox vaxt belə ağrı artrit, tendinit və ya sinovit kimi iltihabi proseslərlə bağlıdır.
- Sızıltılı. Ağrı əlin əksər hissəsinə yayıla bilən sıxıcı narahatlıq və ya ağırlıq hissi kimi hiss olunur. Adətən uzun müddət əllərin gərginləşməsi, monoton hərəkətlər və ya yumşaq toxumaların zədələnməsi zamanı yaranır.
- Kəskin. Ağrı qəfil yaranır və hərəkət və ya toxunma zamanı xüsusilə aydın hiss olunur. Çox vaxt əl və ya barmaq sümüklərinin travması, çıxığı və ya sınığı ilə, həmçinin bağların dartılması və ya oynaqların zədələnməsi ilə əlaqədardır.
- Atəşvari. Xəstələr bunu əl biləyindən ildırım sürətiylə keçən elektrik cərəyanı hissi kimi təsvir edir. Bu, əl biləyindəki sinirlərin zədələnməsi ilə, məsələn, karpal kanal sindromu və ya boyun onurğasının radikulopatiyası ilə bağlı ola bilər.
Ağrının hər hansı növü həkim tərəfindən dərhal müayinəni tələb edir.
Səbəbləri
Əl biləyindəki ağrının çoxsaylı səbəblərini bir neçə böyük qrupa bölmək olar:
- Travmalar: sümük sınıqları və çatları, çıxıqlar, bağların cırılması və dartılması və s.;
- Iltihabi xəstəliklər: artrit, artroz, sinovit və s.;
- Damar xəstəlikləri;
- Oynaqların degenerativ zədələnməsi (artroz və digərləri);
- Dəri xəstəlikləri;
- Sinirlərin zədələnməsi və sıxılması (o cümlədən, tunel sindromu).
Bundan başqa, intensiv fiziki yüklənmə zamanı və ya uzun müddət əlverişsiz vəziyyətdə qalarkən də ağrı hissi yarana bilər. Ürək xəstəlikləri (stenokardiya, infarkt) sol əl biləyinə yayılan ağrıya səbəb ola bilər — döş ağrısı, təngnəfəslik və ya tərləmə ilə birgə yarandıqda dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır.
Diaqnostika
Patologiyanın diaqnostikası anamnezin toplanmasından başlayır. Həkim xəstədən ağrının xarakteri, yaranması, ilk əlamətlərin hansı şəraitdə meydana çıxması barədə suallar verir. Mütəxəssis üçün ağrının yaranmasına təsir edə biləcək mümkün travmaları və əvvəlki xəstəlikləri dəqiqləşdirmək vacibdir. Sonra həkim əlin və biləyin nahiyəsini vizual müayinə edir, travma, iltihab və ya deformasiyanın görünən əlamətlərini aşkar etmək üçün problemli nahiyəni əl ilə yoxlayır. Anamnez toplandıqdan sonra əlavə müayinələr təyin olunur.
- Əlin rentgeni. Rentgen şüaları sümüklərin görüntüsünü əldə etmək üçün istifadə olunur. Bu, sınıqları, deformasiyaları, artriti və ya digər struktur dəyişiklikləri aşkar etməyə kömək edir.
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) və kompüter tomoqrafiyası (KT). Bu diaqnostika növləri əldəki yumşaq toxumaların, oynaqların, bağların və damarların ətraflı görüntülərini verir. Üsullar ağrıya səbəb ola biləcək travmaları, şişləri, iltihabları və ya digər patologiyaları müəyyən etməkdə effektivdir.
- Elektrofizioloji üsullar (elektromioqrafiya, elektroneyromioqrafiya). Bu testlər əlin sinir və əzələ funksiyasını qiymətləndirmək üçün istifadə oluna bilər. Bu üsul sayəsində karpal kanal sindromu, tunel neyropatiyası və digər sinir zədələnmələri aşkar edilir.
Diaqnozun qoyulmasında laborator analizlər də mühüm rol oynayır. Onlar S-reaktiv zülal (SRZ) və ya revmatoid amil kimi iltihab markerlərinin səviyyəsini qiymətləndirmək, həmçinin revmatoid artrit kimi iltihabi xəstəliklərdən şübhələnildikdə aparılır.
Müalicə
Terapiya əl biləyindəki ağrıya səbəb olan amildən asılıdır. Simptomu aradan qaldırmaq üçün həkimlər aşağıdakı tədbirləri tövsiyə edir:
- Zədələnmiş ətrafa istirahət vermək və ona yüklənməni məhdudlaşdırmaq;
- Ortez taxmaq;
- Fizioterapiya və reabilitasiya məşqləri.
Bundan əlavə, həkimlər qeyri-steroid iltihab əleyhinə və ağrıkəsici preparatlar təyin edir.
Konservativ terapiya nəticə vermirsə, cərrahların köməyi olmadan keçinmək mümkün deyil. Bu gün mürəkkəb sınıqlar, deformasiya yaradan, sinir və digər patologiyalarla mübarizədə cərrahi üsullar uğurla tətbiq olunur. Məsələn, tunel sindromunda simptomu aradan qaldırmaq və əlin funksionallığını bərpa etmək üçün sinir liflərinin dekompressiyası tövsiyə olunur. Bu zaman cərrah dəridə kiçik kəsik edir və sinir köklərini sərbəst buraxır. Sonra yara tikişlərlə bağlanır.
Əl biləyindəki ağrının səbəbi yenitörəmədirsə, o, cərrahi alətlərlə kəsilib çıxarılır. Əl biləyi nahiyəsində ən çox rast gəlinən yenitörəmələrə kistalar, xondromalar, ksantomalar, fibromalar, vətər qanqlionları, lipomalar, hiqromalar və bəzi digərləri aiddir. Bu yenitörəmələr xoşxassəli olsa da, mütləq çıxarılmalıdır.
Bəzən əl biləyindəki ağrı sümüklərin düzgün bitişməməsi nəticəsində yaranır. Korreksiyanın geniş yayılmış üsullarından biri osteotomiyadır. Bu, düzgün bitişməmiş fraqmentlərin çıxarılmasını və sümüklərin düzgün mövqedə yerləşdirilməsini nəzərdə tutur.
Bunlar ağrını aradan qaldırmaq üçün aparılan cərrahi manipulyasiyaların yalnız bəzi nümunələridir. Dəqiq diaqnoz qoymaq və düzgün müalicə taktikası seçmək üçün mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Əl biləyindəki ağrıya əhəmiyyət verilmədikdə, əsas xəstəlikdən asılı olaraq aşağıdakı ağırlaşmalar inkişaf edə bilər.
- Oynaqların deformasiyası. Bu, əksər degenerativ patologiyaların ağırlaşmasıdır. Oynaqların tədricən dağılması onların deformasiyasına səbəb ola bilər, bu da öz növbəsində hərəkəti məhdudlaşdırır və əlilliyə gətirib çıxara bilər.
- Oynaq kistaları. Nadir hallarda artroz oynaq kistalarının yaranmasına səbəb ola bilər. Bu, oynaqların daxilindəki boşluqları dolduran mayedir, o da ağrı hissi yaradır.
- Vətərin cırılması. Müalicə olunmayan tendovaginit vəziyyətində vətərin zəifləməsinə səbəb ola bilər, bu da onun cırılma riskini artırır.
- İnfeksiyanın yayılması. Bəzən bursit zamanı mikroorqanizmlər açıq yollarla oynaq kisəsinə daxil ola bilir. Bu halda təkcə ətraf deyil, ətraf toxumalar da yoluxur, ağır gedişatda isə infeksiya qana keçərək sepsisə səbəb olur.
- Əl qanqrenası. Əlin qan təchizatının pozulması toxumaların oksigen aclığına, nəticədə tam ölümə qədər patoloji dəyişikliklərə səbəb olur.
- Davamlı həssaslıq pozğunluğu. Sinir liflərinin zədələnməsi zamanı inkişaf edir.
Hansı həkimə müraciət etməli
İlk növbədə terapevtə müraciət etmək lazımdır. Əl ağrısının səbəblərini aşkar etmək üçün ilkin analiz paketini məhz o təyin edir. Nəticələr əldə edildikdən sonra mütəxəssis aşkarlanmış xəstəliyin müalicəsi üçün xəstəni dar profilli həkimə yönləndirir.
Ağrının səbəbindən asılı olaraq, xəstəni müxtəlif profilli mütəxəssislər müayinə və müşahidə edə bilər:
Yadda saxla!
Əl biləyindəki ağrı hissi insanın adət etdiyi həyat tərzini əhəmiyyətli dərəcədə pozur. Bəzən ağrı o qədər güclü olur ki, adi hərəkətləri — fincanı əlinə götürmək, düymələri bağlamaq — yerinə yetirməyə imkan vermir. Bu, əlavə narahatlıq yaradır və qəbul əlavə yardım tələb edir. Ağrı hissini görməzdən gəlmək olmaz. O, ciddi patologiyalarla əlaqəli ola bilər, müalicə olunmadıqda isə xəstənin əlilliyinə gətirib çıxarır. Əl biləyinin tam hərəkət qabiliyyətinin itirilməsi həyat keyfiyyətini xeyli aşağı salır, çünki insanı kiçik manipulyasiyalar etmək imkanından məhrum edir. Həkimin vaxtında köməyi problemi aradan qaldırmağa və ya davamlı remissiyaya nail olmağa kömək edir.
Suallar və cavablar
Bu halda mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Ehtimal ki, gips sarğısını dəyişmək lazım gələcək.
İkinci rəy almaq üçün başqa bir mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.
