Çiynin kalsifikasiyaedici tendiniti oynaq ətrafındakı vətərlərdən birində yüklənmə və mikrotravma ilə əlaqəli ağrılı prosesdir. Lokalizasiya və zədələnən vətər dəqiq diaqnozu müəyyən edir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Çiyin tendiniti
- rotator manjet tendiniti
Xəstəlik haqqında
Çiynin kalsifikasiyaedici tendiniti çiyinin rotator manjet əzələlərinin vətərlərinin dərinliyində kalsiumun patoloji çökməsidir, bunun üçün kəskin və ya xroniki iltihabi reaksiyanın inkişafı xarakterikdir. Kalsium duzlarının çökməsi birtərəfli prosesdir, hallarının yarısında qabırğaüstü əzələnin vətərində lokalizasiya olunur. Daha nadir hallarda patologiya qabırğaaltı əzələnin və bicepsin vətər dəstələrini əhatə edir.
Tendinitin diaqnostikası ultrasəs və rentgenoloji skanlamanın nəticələri ilə tamamlanan obyektiv müayinənin məlumatlarına əsaslanır. Xəstəliyin müalicəsi konservativ və ya cərrahi üsullarla aparılır. Bəzi pasiyentlər üçün müşahidə kifayətdir, çünki onlarda patoloji proses özbaşına aradan qalxır.
Cərrahi müalicə yalnız patoloji prosesin inadlı gedişi zamanı aparılır. Əməliyyat toxumaların kompressiyasının və kalsinatların aradan qaldırılmasına yönəlib, bu da radikal sağalmaya kömək edir. Cərrahi müdaxilənin əsas variantları subakromial dekompressiya və kalsifikatın çıxarılmasıdır (əgər konsistensiya imkan verirsə).
Səbəbləri
Hazırkı vaxta qədər vətərin kalsifikasiyasının inkişafına gətirib çıxaran həqiqi səbəblər müəyyən edilməyib. Hesab olunur ki, çiyin tendiniti 3 prosesdən birinin nəticəsi ola bilər: metaplaziya, distrofik əhəngləşmə və ya metabolik əhəngləşmə.
- Birinci hipotez: metaplaziya. Hipotezin əsasında kompensator (adaptasion) proseslər durur. Bu halda metaplaziya etioloji amillərin və işə salıcı mexanizmlərin təsiri altında qabırğaüstü əzələnin vətərinin (daha az hallarda rotator manjetin digər əzələlərinin vətər toxumalarının) birləşdirici toxumasının yaranmış əlverişsiz mikromühitə daha yaxşı uyğunlaşmış yeni birləşdirici toxuma yarımtipi ilə əvəz olunmasından ibarətdir.
- İkinci hipotez: metabolik əhəngləşmə. Hipotez fizioloji turşu-əsas buferlərinin qeyri-sabitliyinə əsaslanır. Hüceyrədənkənar kalsium çökməsi baş verdikdə, o, kollagen liflərinin və qlikozaminoqlikanların üzərinə qatlanır. Bu zaman kollagen, məhluldakı ilkin maddənin nisbətən aşağı konsentrasiyasında kristallaşmanın induksiyası üçün zəruri olan əhəngləşmə nüvəsi rolunu oynayır. Kollagen fibrillərinə paralel oriyentasiya olunan və onunla sıx əlaqəli olan sferik kristallar əmələ gəlir, bu zaman ilk çöküntülər kollagen fibrilləri boyunca çoxsaylı vezikulalarda meydana çıxır.
- Üçüncü hipotez: distrofik əhəngləşmə. Trigger amillərin təsiri altında qabırğaüstü əzələnin vətər hüceyrələrinin zədələnməsinin 4 mexanizmi işə düşür: hipoksiya şəraitində peroksid oksidləşməsi aktivləşir, kalsium mühitinin sabitliyi pozulur ki, nəticədə fermentlərin aktivləşməsi baş verir, ATF sintezi azalır və plazmatik membranın keçiriciliyinin erkən itirilməsi baş verir. Beləliklə, sonradan kalsifikasiya olunan nekroz ocaqları əmələ gəlir, kalsium kristalları isə iltihabı işə salır.
Hesab olunur ki, kalsifikasiyaedici tendinitdən əvvəl kalsifikatın inkişafı üçün “zəmin” yaradan başqa patoloji proses olmalıdır. Bu ola bilər:
- travma;
- çiynə həddindən artıq yük;
- degenerativ tendopatiya;
- sümük çıxıntıları (osteofitlər);
- çiynin qeyri-sabitliyi;
- çiyin-kürək əzələlərinin disfunksiyası.
Təsnifat
Kalsifikasiyaedici tendinit ardıcıl olaraq üç fazadan keçən dinamik bir prosesdir:
- prekalsinat mərhələsi;
- kalsinat mərhələsi (üç yarımmərhələyə bölünür: formalaşma, istirahət və rezorbsiya);
- postkalsinat və qalıq dəyişikliklər mərhələsi.
Klinik mənzərə
Kalsifikasiyaedici tendiniti olan pasiyentlər impinjment-sindromdan əziyyət çəkirlər. O, çiyinin rotator manjetinin məruz qaldığı mexaniki təzyiqin nəticəsidir. Sıxılma hərəkət zamanı baş verir – çiyin başı ilə akromion arasında yumşaq toxumalar sıxılır.
Çiyin oynağı tendinitinin simptomları ilk növbədə bazunun yuxarı üçdə birinə yayılan ağrılı hisslərlə təzahür edir. Əksər hallarda ağrı xroniki daimi xarakter daşıyır, sızıldayan və deşici ola bilər. Ağrılı hislər çiyinin 70–120° bucaq altında abduksiyası zamanı güclənir. Xəstəlik adətən bir neçə ay və il ərzində inkişaf edir.
Xəstəliyin kəskin ağrı sindromu ilə xarakterizə olunan ikinci variantı daha az rast gəlinir. Ağrı qəfildən meydana çıxır, gülləvari (atəş kimi) xarakter daşıyır və qolun hərəkətlərini kəskin məhdudlaşdırır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostikada və diaqnozun qoyulmasında əsas rolu əlavə müayinə üsulları oynayır. Rentgenoloji müayinə kalsifikatın olub-olmamasını, lokalizasiyasını, mərhələsini və proqressivləşməsini, əksinə, duz yığıntılarının sorulmasını müəyyən etməyə imkan verir. Aydın görünən kalsifikat demək olar ki, heç vaxt əhəmiyyətli və uzunmüddətli ağrılarla müşayiət olunmur, bu, rezorbsiya fazasının başlanmasından xəbər verən bulanıq “tüklü” formadan fərqli olaraq belədir. USM-də exogenliyin azalması fonunda vətərin qalınlaşması ilə fokal hipoexogen sahələr və kalsinatların yığılması aşkarlanır.
Beləliklə, çiyin oynağı tendiniti olan pasiyentlərin diaqnostikası iki proyeksiyada rentgenoqrafiyanın və zədələnmə tərəfində çiyin oynağının USM-inin aparılmasını əhatə edir. Bu zaman kalsifikatlar zaman keçdikcə əlamətlərinin dəyişkənliyi ilə fərqlənir.
Müalicə
Bu günə qədər çiyin oynağı tendinitinin konservativ və operativ müalicəsindən istifadə olunur.
Konservativ müalicə aşağıdakı tədbirləri əhatə edir:
- Qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələrin və ya qlükokortikosteroidlərin qəbulu. Bu preparatlar xroniki və kəskin iltihaba təsir göstərir, nəticədə patoloji proses “dayanır” və müalicə müvəqqəti və orta dərəcəli xarakter daşıyır. Qeyri-steroidlər uzun müddətə təyin olunur.
- Fizioprosedurlar. Konservativ müalicəyə həmçinin eyni həlqələrə təsir göstərən fizioterapiya, həmçinin stabil nəticə növlərindən kəskin iltihab və reparasiya prosesinin inkişafı ilə təşkilolunmaya keçidin həyata keçirildiyi zərbə-dalğa terapiyası aiddir.
- Müalicəvi bədən tərbiyəsi. Məşqlər əzələ kompartmentinin möhkəmləndirilməsinə yönəlib.
- Fizioloji məhluldan istifadə etməklə ultrasəs nəzarəti altında kalsinatların yuyulması (çiyin oynağının kalsinatlarının nidlinq və slaysinqi).
Operativ müalicə I həlqəyə – əsas etioloji amilə – təsir göstərən subakromial dekompressiyanı və kalsifikatın özünün çıxarılmasını (əgər konsistensiya imkan verirsə) əhatə edir. Əgər kalsifikatın vətər toxumalarını zədələmədən çıxarılması onun konsistensiyası səbəbindən (quru, toz halında konsistensiya və ya rentgenoloji “tüklü forma”) mümkün deyilsə, çıxarılma aparılmır. Toxunulmamış kalsifikatlar adətən artroskopik subakromial dekompressiyadan sonra yox olur və ya ölçüləri kiçilir. Post-operativ dövrdə ağrı sindromunu aradan qaldırmaq və patogenezə təsir etmək üçün qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar təyin olunur.
Cərrahi müalicənin iki tipi mövcuddur – artroskopik üsul və açıq üsul. Artroskopik üsulun geniş yayılması səbəbindən açıq üsul hazırda demək olar ki, tətbiq edilmir. Funksional baxımdan artroskopik müalicə deltavari əzələnin daha az travmatizasiyası və daha sürətli post-operativ bərpa səbəbindən daha üstündür.
Kalsifikatın çıxarılması aşağıdakı hallarda göstəriş deyil:
- xəstəliyin ağrısız formalarında;
- rentgenoloji olaraq aydın görünən (rezorbsiyadan kənar) və intensiv ağrılarla müşayiət olunmayan kalsifikatda;
- çıxarılması toxumaları zədələmədən mümkün olmayan quru, toz halında konsistensiyalı kalsifikatda.
Reabilitasiya
Çiyinin kalsifikasiyaedici tendinitinin cərrahi müalicəsindən sonra oynağı əhatə edən əzələ korsetinin möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş kompleks reabilitasiya proqramı həyata keçirilir. Fizioprosedurlar, masaj və kineziotapinq də göstərişdir.
Profilaktika
Çiyin tendinitinin profilaktikası vətər kompartmentinin kəskin və xroniki travmatizasiyasının qarşısının alınmasına yönəlidir. Bunun üçün əllə monoton iş görərkən fasilələr etmək və gimnastika, həmçinin oynaqların degenerativ-distrofik xəstəliklərini vaxtında müalicə etmək tövsiyə olunur.
Yadda saxla!
Nekroz zonasının əmələ gəlməsi xəstəliyin inkişafında mühüm patogenetik amillərdən biri hesab olunur. Lakin nekrozun 3 əsas nəticəsi ola bilər: 1. Petrifikasiya – hüceyrələr və ya onların qalıqları tam dağılmadıqda və reabsorbsiya olunmadıqda nekroz sahəsinin kalsium duzları ilə hopdurulması (artroskopiya zamanı kapsulun olmaması səbəbindən kalsifikatların çıxarılması çətinləşir). 2. Təşkilolunma-rezorbsiya və birləşdirici toxuma ilə əvəzlənmə (çapıqlaşma). Təşkilolunma prosesi yalnız kəskin iltihabın xətti mərhələli prosesinin – alterasiya-eksudasiya-proliferasiya inkişafı zamanı mümkündür (klinik cəhətdən ağrı sindromunun xarakteristikalarının dəyişməsi ilə xarakterizə olunur); 3. Enkapsulyasiya – nekroz sahəsinin birləşdirici toxuma kapsulu ilə hüdudlanması (stabil klinika). Nəticə növləri bir-birinə keçə və ya çiynin rotator manjetinin vətərlərinin cırılması ilə nəticələnə bilər.
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Travmatologiya-ortopediya üzrə xəstəliklər
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
