İrinli otit – bakterial mənşəli, zədələnmiş hüceyrələrdən irinli eksudat ifrazı ilə müşayiət olunan qulağın iltihabi xəstəliyidir. Bütün qulaq xəstəlikləri hallarının təxminən üçdə birini təşkil edir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Orta qulağın irinli iltihabı
- otitis media purulenta
Xəstəlik haqqında
İrinli otit daha çox 5 yaşadək uşaqlarda, yeniyetmələrdə və yaşlı insanlarda rast gəlinir. Xəstəliyin xroniki formasının demək olar ki, yarısı hələ 18 yaşadək inkişaf edir. İrinli otitdən əziyyət çəkən hər ikinci yetkin şəxsdə eşitmə xeyli pisləşir.
Bu xəstəlikdə iltihabi proses orqanın eşitmə şöbələrinin hər hansında lokalizə oluna bilər, lakin daha çox irinli otit dedikdə təbil boşluğu və östaki borusunun zədələnməsi nəzərdə tutulur. Patogen mikroorqanizmlər orta qulağın strukturlarına daxil olur və orada irin ifrazı ilə müşayiət olunan iltihabı başladır. Bəzən otit ilkin olaraq virus mənşəli olur, bu prosesdə yerli immunitetin azalması şərti-patogen bakteriyaların aktivləşməsinə gətirib çıxarır – irinli iltihab inkişaf edir.
Səbəbləri
İrinli otit həmişə bakterial mənşəlidir. Mikroorqanizmlər (stafilokokklar, streptokokklar, protey, klebsiella) orta qulağa qulaq pərdəsinin travmaları zamanı və ya Eustachi borusu vasitəsilə, daha nadir hallarda isə – qulaq orqanından uzaqda yerləşən infeksiya ocaqlarından qan axını ilə düşür. Qarışıq infeksiya mümkündür – virus-bakterial və ya bakterial-göbələk mənşəli.
Risk faktorları:
- Yuxarı tənəffüs yollarının xroniki və kəskin infeksion-iltihabi xəstəlikləri;
- Ağız boşluğu xəstəlikləri;
- Ağır sistem xəstəlikləri (xüsusilə şəkərli diabet);
- Immun çatışmazlıqlar (anadangəlmə və ya qazanılmış, ağır xəstəliklərlə və ya pasiyentin sitostatiklər qəbul etməsi ilə əlaqəli);
- Burun-udlağın nahiyəsində diaqnostik manipulyasiyalar və ya invaziv müdaxilələr;
- Fiziki və zehni həddindən artıq yorğunluq;
- Əmək və istirahət rejiminə əməl etməmək;
- Qeyri-rasional, balanslaşdırılmamış qidalanma;
- Şəxsi gigiyena qaydalarının pozulması;
- Rütubətli, soyuq otaqda qalmaq.
Eyni amillər qulağın kəskin iltihabının xronik formaya keçmə ehtimalını da artırır.
Təsnifat
Patoloji prosesin xarakterinə görə kəskin və xroniki irinli orta otit fərqləndirilir. Xəstəliyin kəskin forması qəfil yaranır, ifadəli ağrı sindromu və orqanizmin ümumi intoksikasiya əlamətləri ilə xarakterizə olunur. Xroniki iltihab tədricən inkişaf edir, kəskinləşmə və remissiya dövrlərinin növbələşməsi ilə gedir, lakin hətta kəskinləşmə mərhələsində belə patologiyanın klinik mənzərəsi zəifdir, simptomları qarışıqdır.
Kəskin irinli orta otitin gedişində üç mərhələ ayrılır:
- Başlanğıc, yaxud preperforativ (iltihabın aktivliyi artır, irinli kütlələr təbil boşluğunda toplanır və oradan çıxış yolu olmadığından təbil pərdəsinə təzyiq göstərir);
- Perforativ (irinli eksudatın təzyiqi altında təbil membranı cırılır, irin xarici eşitmə keçidinə axır);
- Reparativ (iltihabi prosesin aktivliyi azalır, təbil pərdəsindəki perforativ dəlik öz-özünə bağlanır).
Klinik mənzərə
Orta qulağın iltihabı kəskin qulaq ağrısı ilə özünü göstərir; bu ağrı pulsasiyaedici və ya sıxıcı xarakter daşıyır, çeynəmə zamanı, çənənin hərəkətləri zamanı, başın zədələnmiş qulaq tərəfə əyilməsi zamanı güclənir, boyuna, ənsəyə, dişlərə irradiasiya edir (yayılır). İrinli otitin digər əlamətləri bunlar ola bilər:
- Qulaqlarda küy (daimi və ya periodik, uğultu, cızıltı, fit səsi, qurdultu şəklində);
- Zədələnmiş qulaqda tutulma hissi;
- Müxtəlif dərəcəli eşitmə azalması;
- Qulaqdan patoloji ifrazatın olması (təbil pərdəsinin perforasiyası baş verərsə);
- Baş ağrıları, başgicəllənmə;
- Ümumi zəiflik, tez yorulma;
- Yuxululuq, eyni zamanda yuxunun pozulması ilə müşayiət olunur – xəstə qulaq ağrısına görə uzana bilmir;
- Bədən temperaturunun yüksəlməsi.
Kəskin proses zamanı ağrı və orqanizmin intoksikasiya simptomları sürətlə artır və preperforativ mərhələdə maksimum ifadə olunur. Əgər irinli kütlələr təbil pərdəsində dəlik əmələ gətirərək xaricə axarsa, xəstənin vəziyyəti dərhal yaxşılaşır – qulaq ağrısı daha az intensiv olur, bədən temperaturu subfebril göstəricilərə düşür.
Xəstəliyin perforativ mərhələsi bir həftəyədək davam edir və qulaqdan irinli-qanlı ifrazatın axması ilə xarakterizə olunur. Əgər perforativ dəlik kiçikdirsə və xəstənin orqanizmi infeksiyanı boğmaq üçün kifayət qədər güclüdürsə, iltihabın aktivliyi tədricən azalır, pərdədəki dəlik öz-özünə çapıqlaşır, xəstəliyin simptomları geriləyir, xəstə sağalır.
Başqa bir nəticə də mümkündür: qulaqdan irin axması bir ay və daha çox davam edir – belə otit xroniki hesab olunur.
Bəzi hallarda irinli kütlələr təbil pərdəsini deşib keçmir, əksinə orta qulaqdan kəllə boşluğuna çıxaraq baş beynini və onun qişalarını, yaxud göz yuvasına keçərək görmə orqanını zədələyir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
İrinli otit əlamətləri olduqda otolarinqoloqa müraciət etmək lazımdır. Mövcud şikayətlərə və anamnez məlumatlarına əsasən həkim xəstəlikdən şübhələnəcək. Diaqnozu təsdiqləmək üçün o, pasiyentə aşağıdakıları ehtiva edən müayinə təyin edəcək:
- Otoskopiya (xüsusi cihaz vasitəsilə qulağın müayinəsi);
- Audiometriya (eşitmə pozğunluqlarının dərəcəsini qiymətləndirməyə imkan verir);
- Ümumi qan analizi (iltihabın aktivliyini müəyyən etməyə, onun mənşəyini ehtimal etməyə imkan verir);
- Rentgenoqrafiya, MRT və ya KT gicgah sümüklərinin və ya Başın (orta qulaq iltihabının mövcudluğunu təsdiqləməyə və mümkün ağırlaşmaları aşkar etməyə imkan verir).
Xəstəliyə səbəb olan mikroorqanizmin növünü və onun antimikrob preparatlara həssaslığını müəyyən etmək üçün pasiyentin burun-udlağından və ya qulağından yaxma götürülür, mikroskop altında və qidalı mühitə əkilərək araşdırılır.
Qulaqda allergik iltihab əlamətləri olduqda allerqoloqun konsultasiyası təyin olunur.
Xidmətlər
Müalicə
Bir qayda olaraq, bu konservativ olur və ambulator şəraitdə aparılır. Pasiyentə aşağıdakılar təyin olunacaq:
- Antibiotiklər;
- QSİƏP qrupundan iltihabəleyhinə və ağrıkəsici preparatlar;
- Iltihabın nəzərəçarpacaq dərəcədə güclü olduğu hallarda – hormonal vasitələr;
- Qulaq boşluğunun müntəzəm sanitar təmizlənməsi.
İrinin bol şəkildə əmələ gəlməsi zamanı daha sonra antiseptik məhlulların yeridilməsi ilə baraban boşluğunun drenajı mümkündür. Xroniki iltihab ocaqlarının – tonzillit, sinusit, kariyesin sanasiyasını aparmaq vacibdir ki, kəskin otitin xroniki formaya keçmə ehtimalı azalsın.
Pataloji təbil pərdəsi perforasiyasının qarşısını almaq üçün, aparılan dərman müalicəsindən kifayət qədər effekt olmadıqda, xəstəyə parasentez aparılır – xüsusi iynə ilə membran deşilir və irinli möhtəviyyat evakuasiya edilir, sonra orta qulaq antiseptik məhlulla yuyulur.
Ağır hallarda (ifadəli intoksikasiya, ağırlaşmaların inkişafının yüksək riski və ya onların ilk əlamətləri olduqda) xəstə infuzion dezintoksikasiya və antibakterial terapiyanın, otitin gedişini ağırlaşdırmış vəziyyətlərin məqsədyönlü müalicəsinin aparılması üçün otorinolarinqoloji stasionara hospitalizasiya edilməlidir.
Orta qulağın sümükyönlü strukturları destruksiyaya uğradıqda, xəstəyə əməliyyat lazımdır. Boşluğun sanasiyası və rekonstruktiv üsullar problemi aradan qaldırmağa və eşitməni qorumağa kömək edəcək.
Reabilitasiya
Kəskin irinli orta otitin əksər halları, vaxtında başlanmış düzgün müalicə şərti ilə, 10-14 gün sonra xəstənin tam sağalması ilə nəticələnir. Müalicə aparılmadıqda və ya qeyri-kafi olduqda, kəskin proses xroniki formaya keçəcək və ya xəstənin həyat keyfiyyətini azaldan, bəzən isə həyatına təhlükə yaradan ağırlaşmalara səbəb olacaq.
Parasentezdən sonra xəstəyə 3-4 həftə ərzində qulaq gigiyenasına riayət etmək, onu antiseptik məhlulla işləmək, həkimin təyin etdiyi preparatları qəbul etmək, yüksək səslərdən və atmosfer təzyiqinin kəskin dəyişmələrindən uzaq durmaq, sağalma proseslərinə nəzarət üçün müayinə məqsədilə LOR həkiminə gəlmək tövsiyə olunur.
Profilaktika
İrinli otitin inkişaf riskini azaltmaq üçün:
- Istənilən lokalizasiyaya malik kəskin və xroniki infeksion prosesləri vaxtında və adekvat şəkildə müalicə etmək;
- Orqanizmin somatik vəziyyətini qaneedici səviyyədə saxlamaq, pozğunluq əlamətləri olduqda onların korreksiyası üçün həkimə müraciət etmək;
- Aktiv həyat tərzi sürmək;
- Özünü həddindən artıq yormamaq;
- Ağır streslərdən uzaq durmaq;
- Əmək və istirahət rejiminə riayət etmək;
- Rasional, balanslaşdırılmış qidalanmaq.
Yadda saxla!
Praktik otolarinqoloq kimi mən mütəmadi olaraq kəskin irinli orta otitin müalicəsi üçün vaxtında müraciət etməmiş pasiyentləri məsləhətləndirirəm. Ən yaxşı halda konsultasiyaya səbəb xroniki prosesin əlamətləri olur, ən pis halda isə – ağırlaşmalar və onların nəticələri. Bu vəziyyətlərin aradan qaldırılması həm həkimdən, həm də pasiyentin özündən çoxlu səylər tələb edir. Belə ssenaridən yalnız öz sağlamlığına diqqətli münasibət kömək edər – xəstəliyin ilk simptomları yarandıqda otolarinqoloqa müraciət etmək.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Qulağın hər hansı mənşəli iltihabı — diaqnozun dəqiqləşdirilməsi və müalicə üçün otolarinqoloqa müraciət etmək üçün əsasdır.
Xeyr, bu xəstəliyin müalicəsi əksər hallarda poliklinika şəraitində aparılır.
Xeyr, əgər siz həkimə vaxtında müraciət etsəniz və müalicə ilə bağlı onun tövsiyələrinə əməl etsəniz, parasentezdən qaçmaq mümkün olacaq.
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Qulağın iltihabı
İsti yay günlərində çoxumuz sərin suya girmək istəyirik. Və hərə bir yerə üz tutur: kimisi yaxınlıqdakı gölməçələrə, çaylara,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Larinqoskopiya nədir?
Larinqoskopiya – otolarinqologiyada geniş yayılmış müayinə üsuludur; ondan istifadə edərək həkim qırtlağı patoloji dəyişikliklər baxımından müayinə etmək, aşkar…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
