Qulaqda küy və ya tinnitus xarici səs mənbəyi olmadan qulaqda və ya başda səsin eşidilməsi hissidir. Eşitmə itkisi, qulaq xəstəlikləri və digər səbəblərlə əlaqəli ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Qulaq cingiltisi
- qulaqda vızıltı
Xəstəlik haqqında
Tinnitusa subyektiv qulaq küyü də deyilir, çünki onu yalnız xəstə eşidir. Bu, müstəqil xəstəlik deyil, başqa patologiyanın təzahürüdür. Xəstə bir və ya hər iki qulaqda kənar səslər eşidə bilər. Tinnitus problemi otolarinqologiyada ən aktual problemlərdən biridir, çünki simptomu obyektiv qiymətləndirmək çətindir, o, LOR və digər orqanların bir çox xəstəliyinin əlaməti ola bilər.
Xəstələr qulaq küyünü zəhlətökən, dövri və ya daimi akustik hiss kimi xarakterizə edirlər. Xarici qıcıqlandırıcıların təsiri ilə əlaqəni izləmək, eləcə də simptomun dəqiq baş vermə vaxtını müəyyən etmək praktiki olaraq mümkün deyil.
Səbəbləri
Qulaqda küyün səbəbi aşağıdakılar ola bilər:
- Eşitmə aparatının travmaları. Qısamüddətli intensiv akustik təsir və ya güclü səslərin daimi təsiri nəticəsində yarana bilər. Buraya atəş səsləri, qulaqlıqlardan istifadə, səs-küylü şəraitdə iş – zavodda, tikiş sexlərində və s. aiddir.
- Eşitmə aparatında degenerativ dəyişikliklər. Daha çox yaşlı insanlarda müşahidə olunur, qocalma prosesləri ilə bağlıdır. Küyə eşitmə itiliyinin azalması müşayiət edir.
- Qulaq patologiyaları. Tinnitus orta qulağın və eşitmə analizatorunun iltihabi xəstəlikləri fonunda yaranır.
- Hipertoniya xəstəliyi. Bu halda qulaq küyü qalınlaşmış divarlı damarlarla qanın hərəkəti ilə yaranır. Tez-tez hipertonik krizin yaxınlaşmasından xəbər verir.
- Damar xəstəlikləri. Tinnitus daha çox aterosklerozun, iri arteriyaların anevrizmasının fonunda yaranır, baş ağrıları və baş gicəllənməsi ilə birləşir.
- Dərman preparatlarının qəbulu. Bəzi farmakoloji aktiv maddələr ototoksik xüsusiyyətlərə malikdir (eşitmə orqanına toksik təsir göstərir). Buraya diuretiklər, bəzi antibiotiklər, trankvilizatorlar aiddir. Dərmanların yan təsiri kimi qulaq küyü daha çox bir neçə dərman vasitəsinin eyni vaxtda qəbulu fonunda yaranır.
- Şişlər. Tinnitus eşitmə sinirinin nevrinomasının ilk əlaməti ola bilər. Əvvəlcə küy zəif olur, zaman keçdikcə daha intensiv olur, daimi mövcud olur.
- Osteoxondroz. Boyun onurğasının zədələnməsi damarların sıxılması ilə müşayiət olunur ki, bu da qan axınının pozulmasına səbəb olur. Bir qayda olaraq, tinnitus dövri olaraq təzahür edir və müəyyən vəziyyətdə olmaqla birbaşa əlaqəlidir.
- Baş zədələri. Kəllə-beyin travmalarında küy dərhal və ya bir neçə gündən sonra yaranır, eşitmə sümüklərinin zədələnməsinin və ya kəllədaxili qanaxmaların əlaməti ola bilər.
- Nadir hallarda qulaq küyünün provokatoru kimi allergiya, beynin üzvi zədələnmələri və ya degenerativ proseslər, endokrin sistem və ya daxili orqanların (böyrəklər, mədə-bağırsaq traktı) xəstəlikləri çıxış edir.
Təsnifat
İnsan alçaq tezlikli (uğultu, gurultu, xışıltı, cırıltı) və ya yüksək tezlikli (fit, cırıltı) səslər eşidə bilər. Bu hisslər daimi olarsa, tonal küydən söhbət gedir. Akustik hissin dövri olaraq yaranmasına isə qeyri-tonal küy deyilir.
Həmçinin qulaqda küy (tinnitus) aşağıdakı növlərdə olur:
- subyektiv (uzunmüddətli və güclü akustik təsirdən qaynaqlanır, yalnız xəstəyə eşidilir);
- obyektiv (qulaq damarlarının və əzələlərinin patologiyaları ilə yaranır, stetoskopla dinləmə zamanı təkcə xəstəyə deyil, həkimə də eşidilir);
- nevroloji (eşitmə sinirlərinin zədələnməsi ilə yaranır, Menyer xəstəliyinə müşayiət edir);
- somatik (digər daxili orqanlardan gələn impulslarla eşitmə analizatorunun oyanmasını nəzərdə tutur).
Klinik mənzərə
Simptomun intensivliyinə və xəstənin əmək qabiliyyətinin qorunub saxlanmasına əsasən, tinnitus ağırlıq dərəcələrinə bölünür:
- birinci (küy dövri olaraq yaranır, xəstənin işləməsinə və ya yatmasına mane olmur; xəstə digər səsləri qavrayır);
- ikinci (qulaq küyü gecə vaxtı yaranır, yuxunun keyfiyyətini pozur);
- üçüncü (akustik hisslər daimi olaraq mövcuddur, diqqətin cəmlənməsinə mane olur, əmək qabiliyyətini azaldır, obyektiv səslərin qavranılmasını çətinləşdirir);
- dördüncü (qulaqlarda daimi küy səbəbindən xəstə əmək qabiliyyətini itirir).
Qulaq küyünə baş gicəllənməsi, baş ağrısı, qulaqlarda və ya gicgahlarda təzyiq hissi müşayiət edə bilər. Zəhlətökən səslər üzündən xəstələr əsəbiləşir, ünsiyyətdən qaçırlar. Simptomun intensivliyi artdıqca apatiya və ya depressiya yarana bilər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Qulaq küyü problemi ilə otolarinqoloqa müraciət etmək lazımdır. Həkimə simptomun müddəti, intensivliyi və onun yaranmasına səbəb olan amillər (əgər aşkar edilibsə) barədə məlumat vermək lazımdır. Küyü mümkün qədər dəqiq xarakterizə etmək, həmçinin müşayiət edən təzahürlər barədə məlumat vermək vacibdir.
Xəstənin şikayətlərinə və anamnez məlumatlarına əsasən həkim tinnitusun səbəbini ehtimal edir. Sonrakı müayinə xəstəliyin təbiətini dəqiqləşdirməyə – otogen səbəblərin axtarılmasına və ya onların istisna edilməsinə yönəlib. Bunun üçün aşağıdakılar aparılır:
- otoskopiya,
- audiometriya,
- kamerton sınaqları.
Həkim xəstənin eşitmə itiliyini qiymətləndirir. Qulağın daxili şöbəsinin vəziyyətini öyrənmək üçün əlavə diaqnostik prosedurlar təyin edilə bilər. Əgər simptomun obyektiv səbəbləri tapılmazsa, digər xəstəliklərin aşkarlanmasına yönəlmiş ümumi müayinəyə keçilir. Xəstələrə aşağıdakılar təyin edilir:
- kəllə sümüklərinin rentgenoqrafiyası;
- baş beynin KT-si və ya MRT-si;
- intra- və ekstrakranial (kəllədaxili və kəllədənkənar) damarların MR-angioqrafiyası,
- boyun onurğasının müayinəsi.
Zəruri hallarda laborator testlər (biokimyəvi və ümumi qan analizi) aparılır, xəstə nevroloq, endokrinoloq, psixoterapevt konsultasiyasına yönəldilir.
Xidmətlər
Müalicə
Yalnız əsas xəstəlik aşkar edildikdən sonra effektiv müalicəyə ümid etmək olar.
Həkimə müraciət etməzdən əvvəl xəstəyə simptomatikanı zəiflətməyə sedativ preparatlar, bitki çayları, qulaq seyvanlarının yüngül özünü masajı kömək edə bilər. LOR həkiminə müraciəti gecikdirmək olmaz, çünki tinnitus konservativ müalicə və ya cərrahi müdaxilə tələb edən ciddi patologiyanın əlaməti ola bilər.
Tinnitus müalicəsinin əsas vəzifəsi səbəbkar patologiyanın aradan qaldırılmasıdır. Bu məqsədlə xəstəyə iltihabəleyhinə preparatlar, antibiotiklər, antihistamin vasitələr, sidikqovucu, damar, antihipertenziv dərmanlar təyin edilə bilər.
Tinnitusun simptomatik terapiyası, bir qayda olaraq, antidepressantların, trankvilizatorların və ya sedativ vasitələrin tətbiqini əhatə edir.
Aparılan müalicə fonunda qulaqdakı küy zəifləyir və ya yox olur. Tinnitusu aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda TRT-terapiyasına müraciət edilir. Bu, koqnitiv-davranış terapiyasının bir növüdür, bu proses zamanı xəstə qulaq küyünü nəzərə almamağı, obyektiv səslərə diqqəti cəmləməyi öyrənir. Zaman keçdikcə o, simptoma uyğunlaşır ki, bu da onun həyat keyfiyyətini artırır.
Eşitmə aparatının bəzi patologiyaları konservativ terapiyaya tabe deyil və cərrahi müdaxilə tələb edir (məsələn, otoskleroz, Menyer xəstəliyi). Bu halda qulaq küyü əməliyyatdan sonra yox olur.
Əgər simptomun yaranmasına səbəb şiş xəstəliyi olarsa, müdaxilə planlı qaydada aparılır. Çıxarılmış yeni törəmə histoloji analizə göndərilir və onun nəticələrinə uyğun olaraq sonrakı müalicə planı tərtib edilir.
Reabilitasiya
Əsas xəstəliyin uğurlu müalicəsi qulaqlarda küyün minimuma enməsinə və ya bu simptomun tamamilə aradan qalxmasına səbəb olacaqdır. Belə nəticəyə nail olmaq mümkün olmadıqda, psixoterapevtlə iş pasiyentə tinnitusla bağlı narahatlığı azaltmağa, öz vəziyyətini qəbul etməyə və yad akustik hisslərin mövcudluğuna baxmayaraq xoşbəxt yaşamağa kömək edəcək.
Profilaktika
Tinnitus müstəqil patologiya deyil, müxtəlif xəstəliklərin simptomu olduğundan, onun inkişaf ehtimalını yalnız öz sağlamlığınıza diqqətli münasibət göstərməklə – qulaqlarda küy ilə müşayiət oluna biləcək xəstəliklərin vaxtında müalicəsi ilə azaltmaq mümkündür.
Yadda saxla!
Qulaqlarda küy həmişə ikincili simptomdur və əsas xəstəliyin təzahürüdür. Effektiv müalicə yalnız səbəb müəyyən edildikdən sonra mümkündür. Buna görə də qulaqlarda küyü olan xəstələrə çox vaxt geniş kompleks müayinə təyin edilir.
Bu yanaşma düzgün diaqnoz qoymağa kömək edir, bunun əsasında otolarinqoloq simptomatik və patogenetik terapiya hazırlayır. Qulaqlarınızdakı küyə dözməyin, vaxtında müayinəyə başlayın ki, həyat keyfiyyətinizi tez və nəticəli şəkildə yaxşılaşdırmaq mümkün olsun!
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Qulağın iltihabı
İsti yay günlərində çoxumuz sərin suya girmək istəyirik. Və hərə bir yerə üz tutur: kimisi yaxınlıqdakı gölməçələrə, çaylara,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Audiometriya nədir?
Tam karlığa qədər eşitmə qabiliyyətinin azalması qulağın və sinir sisteminin bir sıra xəstəliklərinin nəticəsi ola bilər, bəzən isə…
İstiqamət: Surdologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
