Döşaltı bişməcə — klinik əhəmiyyəti səbəbindən, ağırlıq dərəcəsindən və orqan funksiyasına təsirindən asılı olan tibbi vəziyyətdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- İntertriginoz dermatit
- intertriqo
Xəstəlik haqqında
Tibbi dildə döş altı bişməsi intertriginoz dermatit adlanır. Yetkinlərdə submammar bişmənin rastlanma tezliyi yaşla artır. Belə ki, yaşlı qadınlarda bu patologiya demək olar ki, hər ikinci halda rast gəlinir (yayılma tezliyi 45% və daha yüksəkdir).
Normada tər bakterisid xüsusiyyətlərə malikdir ki, bu da infeksion iltihabın inkişafının qarşısını alır. İntertriginoz dermatit zamanı elə şərait yaranır ki, normalda yanaşı yaşayan mikroflora patogenləşir. Adətən bu şərait artmış tərləmə ilə əlaqədardır. Bununla belə, digər səbəb amilləri də mümkündür – immunitetin zəifləməsi, patogenlərin həyat fəaliyyəti üçün istifadə etdiyi maddələrin (məsələn, şəkərli diabet zamanı qlükozanın) miqdarının artması, dərinin qoruyucu xüsusiyyətlərinin dəyişməsi və s.
Xəstəliyin əsas təzahürü dəridə sərhədləri aydın olan qırmızı ləkələrdir, onlar qabarcıqlarla müşayiət oluna bilər. Sonuncular irinləşdirici floranın qoşulması zamanı irinləməyə meyllidir. Törədici kandida olduqda ağımtıl ərp meydana çıxır. Xəstəliyin diaqnostikası çətinlik törətmir. Adətən intertriginoz dermatitin əlamətlərini müəyyən etmək üçün obyektiv müayinə kifayətdir.
Müalicə dərinin xüsusiyyətlərinin normallaşdırılmasına əsaslanır. Bunun üçün antiseptik və quruducu vasitələr, reparantlar, iltihabəleyhinə, göbələkəleyhinə və ya antibakterial preparatlar tətbiq edilə bilər. Döş altı bişməsinin optimal müalicə proqramını klinik vəziyyətin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq həkim tərtib etməyə kömək edəcək.
Səbəbləri
Döş altı bişməsinin bilavasitə səbəbləri dəri örtüyünün səthində daim yaşayan öz şərti-patogen florasının aktivləşməsidir. Şərti olaraq infeksion iltihabın törədicilərinin 3 kateqoriyası ayırd edilir:
- göbələk mənşəli – əksər hallarda patologiya maya bənzər göbələklər (candida albicans) tərəfindən törədilir;
- bakterial, tez-tez irinli qabarcıqların yaranmasına səbəb ola bilər (adətən törədici Staphylococcus aureus-dur);
- mikst-infeksion, həm bakteriyaların, həm də göbələklərin iştirak etdiyi, bununla da hər iki törədicinin patogen təsirinin gücləndiyi hallar.
Şərti-patogen floranın sayını artıra və bununla da iltihaba səbəb ola biləcək risk amilləri aşağıdakılardır:
- şəxsi gigiyena qaydalarına riayət edilməməsi, xüsusilə dərisi intensiv tərləyən üçüncü-dördüncü ölçülü süd vəziləri olduqda;
- artmış tərləmə – tərin tərkibinə daxil olan kimyəvi maddələr dərinin qıcıqlanmasına səbəb olur, bu da onu şərti patogenlər qarşısında daha müdafiəsiz edir (artmış tərləmə piylənmə, laktasiya, həddindən artıq fiziki fəaliyyət, sintetik büstqalter geyinmə ilə əlaqədar ola bilər);
- kompensasiya səviyyəsi zəif olan şəkərli diabet – toxumalarda qlükozanın artıqlığı kandidaların aktivliyini artırır və bununla da iltihabın inkişafına səbəb olur;
- tərin ifrazının güclənməsi və ya onun kimyəvi xüsusiyyətlərinin dəyişməsi ilə müşayiət olunan endokrin patologiyalar – Kuşinq sindromu və xəstəliyi, qalxanvari vəzinin artmış aktivliyi;
- orqanizmin qoruyucu qüvvələrinin sistemli və ya lokal səviyyədə zəifləməsi;
- antibakterial preparatların nəzarətsiz istifadəsi;
- qida rasionunda sadə karbohidratların üstünlük təşkil etməsi (ilk növbədə, bu, sdoba, pirojna, konfet, tort və s.-dir).
Təsnifat
Klinik təbabətdə patoloji prosesin bir neçə mərhələsi şərti olaraq ayırd edilir. Bişmələr aşağıdakı növlərə bölünür:
- quru variant;
- iltihabi prosesin ekssudativ fazasının üstünlük təşkil etdiyi yaş (nəmli) variant;
- irinli iltihab mərhələsi;
- irinli prosesin dəri altında yerləşən dəri-yağ toxumasına keçdiyi ağırlaşmış variant.
Klinik mənzərə
Retromammar bişmənin əsas təzahürləri aşağıdakı simptomlardır:
- aydın sərhədləri olan böyük ölçülü qırmızı ləkə (qırmızı ləkə süd vəzisinin dərisi ilə aşağıda yerləşən döş qəfəsinin dərisinin təmas zonasında yerləşir);
- iltihab prosesinin inkişafı ilə əlaqədar dəri qaşınması;
- döş altı nahiyəsində diskomfort və yanma hissi;
- klinik simptomatikanı daha da ağırlaşdıran travmatik cızıqların yaranması.
Adətən su prosedurlarından sonra dəri örtüyündə gərginlik hissi və qaşınmanın güclənməsi hiss olunur. Əgər bu mərhələdə patoloji prosesin müalicəsi aparılmasa, müəyyən müddət sonra irinlə dolu qabarcıqlar və ya sızanaqlar meydana çıxır. Bu səpgilər adətən özbaşına açılır ki, bu da islanmaya səbəb ola bilər. Artmış rütubət fonunda toxumaların bərpası ləngiyir. Eyni zamanda proses yaxınlıqda yerləşən dəri örtüklərinə yayılır. Tez-tez bu mərhələdə göbələk florası aktivləşir ki, bu da intensiv qaşınmanın və şpatel ilə asanlıqla ayrılan ağ ərpin yaranmasına səbəb olur. Açılmış dermanın tez-tez qanaması müşahidə olunur.
Şəkillərdə əlamətlər
Bu şəkil xəstəliyin klinik görünüşünü göstərir
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Döş altı bişməsinin diaqnostikası çətinlik törətmir. Diaqnozu təsdiqləyən obyektiv əlamətlər aşağıdakılardır:
- qızarma;
- patoloji zonanın şişməsi;
- qabarcıqların və ya irinli sızanaqların olması;
- patoloji sahənin kənarları boyunca soyulma (iltihabın xroniki gedişində meydana çıxır);
- ağ ərp (göbələk infeksiyası zamanı).
Əksər hallarda diaqnoz obyektiv müayinə əsasında qoyulur (bişmənin necə göründüyünü yuxarıda təsvir etdik). Bununla belə, antimikrob vasitənin məqsədyönlü seçilməsi tələb olunan mürəkkəb klinik hallarda əlavə diaqnostika aparıla bilər. O adətən aşağıdakı metodları əhatə edir:
- mikroskopiya – zədələnmə yerlərindən götürülmüş materialın mikroskop altında tədqiqi;
- bakterioloji analiz – materialın kultural mühitlərə əkilməsi, bu da törədicinin növ identifikasiyasını aparmağa və onun göbələkəleyhinə və ya antibakterial vasitələrə qarşı həssaslığını müəyyən etməyə kömək edir.
Fon patologiyaların aşkarlanması üçün aşağıdakı analizlər tələb oluna bilər:
- qan qlükozasının və/və ya qlikozillənmiş hemoqlobinin səviyyəsinin təyini;
- tireotrop hormonun səviyyəsinin təyini;
- hiperkortisizmi (Kuşinq xəstəliyini və ya sindromunu) istisna etmək üçün hormonal test.
Müalicə
Bişmənin necə müalicə edilməsi patoloji prosesin mərhələsindən, bu vəziyyətin inkişafının ən ehtimal olunan səbəblərindən və orqanizmin ümumi vəziyyətindən asılıdır. Əksər hallarda konservativ terapiya kifayət edir. Cərrahi müdaxilə yalnız altında yerləşən dəri altı piy toxumasının irinli iltihabı zamanı göstəriş ola bilər.
Bişmədən nəyin kömək etdiyi patologiyanın yaranma səbəbindən asılıdır. Belə ki, iltihabın bakterial təbiətində lokal antibakterial vasitələr, göbələk təbiətində isə lokal antimikotiklər effektlidir. Patoloji zona gün ərzində bir neçə dəfə dərman vasitəsi ilə işlənməlidir (preparatın yarımxaric olma dövrü nəzərə alınmaqla).
Bişmə ilə mübarizədə quruducu vasitələr və antiseptiklər də kömək edir. Əzabverici qaşınmanı aradan qaldırmağa kortikosteroid məlhəm və ya kremlər kömək edə bilər.
Şəkərli diabet zamanı kompleks müalicə çərçivəsində karbohidrat mübadiləsinin adekvat kompensasiyası tələb olunur. Buna görə də endokrinoloqla planlaşdırılmamış məsləhətləşmə, qlikemiyaya nəzarət, şəkəri azaldan terapiyanın yenidən nəzərdən keçirilməsi və qida rasionunun korreksiyası göstərişdir. Qalxanvari vəzinin artmış aktivliyində, eləcə də Kuşinq sindromunda (hiperkortisizmdə) endokrinoloq baza vasitələrinin dozalarını yenidən nəzərdən keçirir ki, bu da artmış tərləməni azaltmağa imkan verir.
Əməliyyat yalnız ağır hallarda, dərinin iltihab prosesi altında yerləşən dəri altı piy qatını əhatə etdikdə və irinli ekssudatın yaranmasına səbəb olduqda tövsiyə olunur. Cərrahi müdaxilə irinli ocağın geniş açılmasından, onun antiseptik işlənməsindən və drenajından ibarətdir. İrinli yara tikilmir, açıq üsulla, iltihab prosesinin sönməsinə və toxumaların regenerasiyasına kömək edən lokal vasitələrin tətbiqi ilə aparılır.
Reabilitasiya
Yaranmış ağırlaşmalara görə aparılan cərrahi müdaxilədən sonra sarğının müntəzəm dəyişdirilməsi tövsiyə olunur. İlk mərhələdə yerli olaraq iltihabəleyhinə və mikroblara qarşı xüsusiyyətlərə malik preparatlardan istifadə edilir. İltihabi proses sakitləşdikdən sonra sarğıya reparantların – hüceyrə bölünməsini aktivləşdirən və yaranın daha sürətli sağalmasına kömək edən məlhəm və ya krem tətbiq etmək məsləhət görülür.
Profilaktika
Bişmələrdən necə qurtulmaq barədə düşünməmək üçün onların qarşısını almaq daha yaxşıdır. Profilaktika tədbirlərinə aşağıdakılar aiddir:
- təbii parçadan hazırlanmış büstqalter geyinmək;
- şəxsi gigiyena qaydalarına əməl etmək (isti mövsümdə və fiziki aktivlik artdıqda tez-tez duş qəbul etmək tövsiyə olunur);
- rasionda sadə karbohidratların miqdarını azaltmaq;
- fon xəstəliyinin adekvat kompensasiyasını təmin etmək.
Yadda saxla!
Hamiləlik zamanı, xüsusilə qadının süd vəziləri böyük ölçüdə olduqda, tez-tez döş altı bişməsi inkişaf edir. Bir tərəfdən buna artmış tərləmə və tərin xüsusiyyətlərinin hormonal dəyişməsi, digər tərəfdən isə döş dərisinin böyümüş qarına sürtünməsi səbəb olur. Vəziyyəti düzəltməyə pambıq büstqalter geyinmək kömək edir. O yaxşı hava keçirir, tərin udulmasına və neytrallaşdırılmasına kömək edir. Əgər bişmə artıq yaranıbsa, pambıq büstqalterdən əlavə dərinin quruducu vasitələrlə işlənməsi tələb olunur (əvvəlcədən mama-ginekoloqla məsləhətləşmə tövsiyə olunur).
Mövzu üzrə məqalələr
Kəmərəbənzər dəmrov: səbəbləri, necə görünür və necə ötürülür
Kəmərəbənzər dəmrov, həmçinin kəmərəbənzər herpes kimi tanınır, – su çiçəyi virusunun (Varicella Zoster Virus) törətdiyi virus xəstəliyidir. Bu…
İstiqamət: Dermatologiya
İnsan niyə çox tərləyir: səbəblər və bununla mübarizə üsulları
Tərləmə – insan orqanizmində bədən hərarətinin normal tənzimlənməsini təmin edən, həmçinin orqanizmdən artıq maye və duzları xaric edən…
İstiqamət: Dermatologiya
“RW” cavabını necə anlamalı: sifilis testləri niyə fərqlənir?
“RW” adı bəzən ümumi işlədilsə də, sifilis testlərinin üsulları fərqlidir. Diaqnoz və nəzarət üçün testin adı, əvvəlki müalicə…
İstiqamət: Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Cinsi infeksiyalar üçün analiz: hansı nümunə nəyi yoxlayır?
Cinsi yolla keçən bütün infeksiyaları tək bir analiz yoxlamır. Testlər təmasın növünə, vaxtına, əlamətlərə və fərdi riskə uyğun…
İstiqamət: Ginekologiya / Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
