Döş qəfəsinə zərbə, yıxılma və ya sıxılma qabırğaların sınığına, ağciyər və ürəyin zədələnməsinə səbəb ola bilər. Tək qabırğa sınığı çox vaxt yalnız ağrı ilə özünü göstərir, amma nəfəs darlığı, qanlı öskürək və ya solğunluq ağır zədənin əlamətidir.
Əlamətlər
- Döş qəfəsində ağrı, nəfəs alanda, öskürəndə, hərəkətdə güclənir
- Zədə yerinə basanda kəskin ağrı
- Səthi, tez nəfəs alma
- Nəfəs darlığı, dodaqların göyərməsi
- Qanlı öskürək
- Döş qəfəsinin bir hissəsinin nəfəs zamanı əks istiqamətdə hərəkəti
Nə etməli
-
Zərərçəkəni rahat oturdun
Ona ən rahat vəziyyəti tapmağa kömək edin — adətən yarıoturaq, bir qədər zədələnmiş tərəfə əyilmiş vəziyyət nəfəsi yüngülləşdirir.
-
Döş qəfəsini sıx sarımayın
Ağrını azaltmaq üçün zərərçəkən zədə yerinə qatlanmış parça və ya yastığı öz əli ilə yüngülcə sıxa bilər.
-
Açıq yara varsa
Döş qəfəsində deşilmiş yara varsa, onu açıq saxlayın və ya üzərinə yüngül, hava keçirən sarğı qoyun. Qanaxma varsa, yaranın ətrafından sıxın. 103 dispetçerinin göstərişlərinə əməl edin.
-
Nəfəsi izləyin
Nəfəs almanın tezliyinə, dodaqların rənginə, zərərçəkənin huşuna diqqət edin. Vəziyyət pisləşərsə, dərhal 103-ə zəng edin.
-
Həkim müayinəsi
Yüngül zədədə də, xüsusən yaşlılarda, həkimə müraciət edin: rentgen və ya kompüter tomoqrafiyası ilə ağciyər və daxili orqanlar yoxlanılmalıdır.
Nə etmək olmaz
- Döş qəfəsini bint və ya kəmərlə sıx bağlamayın — nəfəs çətinləşir və pnevmoniya riski artır
- Zərərçəkəni uzanmağa məcbur etməyin, əgər oturaq vəziyyətdə nəfəsi asandırsa
- Döş qəfəsinə batmış əşyanı çıxarmayın
- Döş qəfəsindəki yaranı hava keçirməyən materialla tam bağlamayın
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Dərhal 103-ə zəng edin, əgər:
- nəfəs darlığı artır, dodaqlar göyərir;
- qanlı öskürək var;
- döş qəfəsində açıq və ya deşilmiş yara var;
- döş qəfəsinin bir hissəsi nəfəs zamanı qeyri-təbii hərəkət edir;
- zərərçəkən solğundur, soyuq tərləyir, huşu qarışır;
- zədə yol qəzası, yüksəklikdən yıxılma nəticəsində baş verib.
Uşaqlarda
Uşaqların döş qəfəsi elastikdir, ona görə güclü zərbədə qabırğalar sınmaya bilər, amma daxili orqanlar zədələnə bilər. Döş qəfəsinə zərbədən sonra nəfəs darlığı, ağrı, solğunluq olarsa, uşağı təcili həkimə göstərin.
Tez-tez verilən suallar
Fəsadsız qabırğa sınığı adətən bir neçə həftəyə sağalır. Bu müddətdə ağrını idarə etmək və dərin nəfəs almağı unutmamaq vacibdir ki, ağciyərdə durğunluq və iltihab yaranmasın. Müalicəni həkim təyin edir.
Sıx sarğı döş qəfəsinin hərəkətini məhdudlaşdırır, nəfəs səthi olur, bu da ağciyərin aşağı hissələrində durğunluq və pnevmoniya riskini artırır.
