Döş qəfəsində ağrı tibbi praktikada torakalgiya adlanır. Bu səhifədə döş ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Hepatoloq Kardioloq Nevroloq Onkoloq Psixiatr Psixoterapevt Pulmonoloq Qastroenteroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Döş qəfəsində ağrı tibbi praktikada torakalgiya adlanır. Bu, əksər hallarda ciddi sağlamlıq problemlərinin yarandığından xəbər verən narahatedici əlamətdir. Xəstədə bu cür əlamətlər olduqda həkimlər ilk növbədə onun ürəyin işemik xəstəliyi və onun əsas təzahürlərindən biri olan stenokardiya ilə əlaqəli olub-olmadığını mümkün qədər tez müəyyən etməyə çalışır. Lakin bu əlamət həmişə ürək xəstəliklərindən xəbər vermir. Döş qəfəsində ağrı çoxlu sayda xəstəlik və patoloji vəziyyətdə — məsələn, döş osteoxondrozunda, qabırğaarası nevralgiyada, pnevmoniyada və ya plevritdə yarana bilər. Yalnız həkim konkret klinik vəziyyətdə bu əlamətin nə dərəcədə təhlükəli olduğunu müəyyən edə və müvafiq müalicəni təyin edə bilər. Əgər döş ağrısına qola, çənəyə və ya kürəyə yayılma, nəfəs darlığı, soyuq tər, ürəkbulanma və ya güclü zəiflik əlavə olunarsa, bu, ürək tutmasının (infarktın) əlaməti ola bilər — dərhal təcili yardım çağırın.
Növləri
Müxtəlif patologiyalarda döş ağrısının xarakteri fərqlənir. Ağrı sindromunun xüsusiyyətləri insanın cinsindən, yaşından, psixoloji xüsusiyyətlərindən və anamnezindəki müşayiətedici xəstəliklərdən asılı olaraq dəyişə bilər. Döş qəfəsi ağrısının əsas növləri aşağıdakılardır.
- Kəskin: bu forma adətən plevranın iltihabı, miokard infarktı və digər təhlükəli patologiyaların nəticəsidir. Çox vaxt bu, orqanizmin təcili yardım lazım olduğunu bildirən siqnalıdır.
- Küt, sızıltılı: daha çox nevroloji və ortopedik xəstəliklərlə, daha az hallarda xroniki kardioloji patologiya ilə əlaqədardır.
- Davamlı: patoloji prosesin xroniki formaya keçdiyini və kəskin formaya nisbətən daha az təhlükəli olduğunu göstərir.
- Çəkici və sıxıcı: bu ağrı növünü yaşayan insanlar onu döşün üzərinə ağır bir plitə qoyulmuş və ondan qurtulmaq mümkün olmayan hiss kimi təsvir edir. Bu formanın səbəbi həm ürək və tənəffüs orqanları xəstəlikləri, həm də nevroloji pozğunluqlar ola bilər.
- Yandırıcı: xəstələrin sözlərinə görə, döş qəfəsində od və hərarət kimi hiss olunur. Bu hisslərin arxasında adətən infarkt, nevralgik xəstəliklər, perikardın iltihabi zədələnməsi dayanır.
- Döyünən: döş sümüyü arxasındakı bu ağrı növü kifayət qədər nadir rast gəlinir, lakin çox təhlükəli hadisədir; onu kəskinlik, iti xarakter, rahat vəziyyət seçməkdə çətinlik və tez-tez arxaya yayılma fərqləndirir. Bu ağrı formasının əsas səbəbi aortanın disseksiyasıdır. Bu vəziyyət kritik hesab olunur və proqnozu ürəkaçan deyil. Döş qəfəsində güclü döyünən ağrı olduqda dərhal təcili yardım çağırılmalıdır.
Döş ağrısı fiziki yüklənmə, əlverişsiz vəziyyət və ya qida qəbulu ilə əlaqəli ola bilər. Diaqnostika zamanı bu xüsusiyyət çox əhəmiyyətlidir.
Səbəbləri
Mütəxəssislər döş qəfəsi ağrısına səbəb ola biləcək amillər arasında aşağıdakıları ayırd edirlər:
- Plevra boşluğuna havanın daxil olması;
- Ürək və damar patologiyaları;
- Həzm sisteminin patologiyaları;
- Bronx-ağciyər sisteminin xəstəlikləri;
- Onurğanın xroniki xəstəlikləri və onların ağırlaşmaları;
- Artan fiziki yüklənmədən yaranan əzələ dartılması;
- Hidrotoraks və pnevmotoraks;
- Səhv hərəkət zamanı və ya uzun müddət əlverişsiz vəziyyətdə qalarkən sinirin sıxılması;
- Hamiləliyin üçüncü trimestri (döl kisəsinin öd kisəsinə təzyiqi).
Diaqnostika
Xəstə döş qəfəsindəki ağrı şikayəti ilə həkimə müraciət etdikdə mütəxəssis ətraflı sorğu ilə başlayır. Ona ağrının bütün xüsusiyyətlərini (şiddəti, xarakteri, yerləşməsi, yayılması, davametmə müddəti), yaranma şəraitini, görülən tədbirləri və onların effektini bilmək lazımdır. Keçirilmiş travmalar və kəskin xəstəliklər, mövcud xroniki patologiyalar haqqında məlumat da mühümdür. Sonra xəstə diqqətlə müayinə olunur, hərarət, arterial təzyiq, tənəffüs və ürək döyüntüləri tezliyi ölçülür, döş qəfəsi, onurğa, qarın, limfa düyünləri əllə yoxlanılır. Döş qəfəsindəki ağrının hansı patologiya ilə əlaqədar yarandığını dəqiqləşdirmək üçün xəstəyə bir sıra laborator və instrumental müayinələr təyin olunur.
Əsas laborator üsullara aşağıdakılar aiddir:
- Qanın klinik və biokimyəvi analizi;
- Sidiyin ümumi analizi;
- Bədxassəli yeni törəmələri aşkar etmək üçün onkomarkerlərə qan analizi;
- Miokardın zədələnməsindən xəbər verən spesifik fermentlərin müəyyən edilməsi;
- Bəlğəmin əkilməsi.
İnstrumental və funksional müayinələrə aşağıdakı prosedurlar daxildir.
- EKQ. Elektrokardioqramma miokard infarktını, işemik xəstəliyi və ürək əzələsinin digər patologiyalarını dəqiqliklə təsdiq və ya inkar etməyə imkan verir.
- Ürəyin USM-i (Exo-KQ): ürək əzələsinin işini qiymətləndirməyə, lazımi qüvvə ilə yığılmayan sahələri aşkar etməyə, ürək daxilindəki qan axınının keyfiyyətini və qapaqların işini qiymətləndirməyə, koronar arteriyaların vəziyyətini araşdırmağa imkan verir.
- Döş qəfəsi orqanlarının icmal rentgenoqrafiyası. Döş qəfəsi orqanlarının, ağciyərlərin, bronxların və s. Vəziyyətini müəyyən etmək üçün aparılır.
- Qarın boşluğunun USM-i; döş ağrısı ilə eyni vaxtda qabırğaaltı nahiyədə ağrı olduqda təyin olunur.
- Bronxoskopiya: endoskopik müayinə xəstədə səbəbi aydın olmayan ağır respirator xəstəliklər olduqda və ya bronxlarda onkoloji proses şübhəsi olduqda göstərişdir.
- FQDS. Həzm traktının yuxarı hissələrinə kameralı zond yeridilir ki, bu da selikli qişanın vəziyyətini vizual qiymətləndirməyə, mədə şirəsi nümunəsi götürməyə, biopsiya etməyə imkan verir.
- EKQ-nin Holter monitorinqi və arterial təzyiqin sutkalıq monitorinqi (ATSM). Ürəyin işində keçici (müvəqqəti) pozğunluqları və AT-nin qəfil dəyişmələrini aşkar etməyə imkan verir.
Zəruri hallarda müayinələrin siyahısı genişləndirilir. Diaqnostikaya müxtəlif profilli həkimlər cəlb oluna bilər.
Müalicə
Terapiya ilkin xəstəlikdən asılı olaraq aparılır. Səbəb mədə-bağırsaq traktı xəstəlikləridirsə, müalicəni qastroenteroloq, bronx-ağciyər sistemi xəstəlikləridirsə pulmonoloq, ürək-damar pozğunluqları isə kardioloq təyin edir. Müalicə adətən kompleks xarakter daşıyır və aşağıdakıları əhatə edir:
- Diaqnoza uyğun medikamentoz terapiya;
- Aparat prosedurları;
- Fizioterapevtik metodlar.
Cərrahi müalicə bir sıra hallarda tələb olunur:
- Ağrı sindromu onurğa və ya qabırğa sınıqları ilə bağlıdırsa;
- Ağrının səbəbi bədxassəli yenitörəmədirsə;
- Irinli iltihab inkişaf edərsə;
- Plevra boşluğunda maye və ya hava toplanarsa;
- Ürəyin işemik xəstəliyinin bəzi formalarında.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Döş sümüyü arxasındakı ağrı sindromu müalicə olunmadıqda ağırlaşma riski yüksəlir. Miokard infarktı çox vaxt xroniki ürək çatışmazlığının, infarktdan sonrakı kardioskleozun inkişafına gətirib çıxarır. Xora xəstəliyi orqan divarının deşilməsinə, mədə-bağırsaq qanaxmasına, xərçəngə səbəb ola bilər. Ağır hallarda yardım göstərilmədikdə ölümlə nəticələnə bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Döş qəfəsində ağrı yarandıqda ilk növbədə terapevtə müraciət etmək lazımdır. Xəstənin şikayətlərini araşdırdıqdan və ilkin müayinələri apardıqdan sonra o, diaqnostikaya dar profilli mütəxəssisləri cəlb edəcək. Döş sümüyü arxasındakı ağrının müalicəsi ilə bir neçə ixtisas üzrə həkimlər məşğul ola bilər.
Yadda saxla!
Döş ağrısı haqqında danışarkən ilk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, bu çox təhlükəli əlamətdir və heç bir halda diqqətdən kənarda qoyulmamalıdır. Əksər hallarda o, ölümcül təhlükəli xəstəliyin əlamətidir. Torakalgiya ciddi təhlükə daşımasa belə, insanın iş qabiliyyətini və həyat keyfiyyətini xeyli aşağı salır. Ağrılar bir neçə gün, hətta həftələr davam edə, tam hərəkət etməyə və ya normal qidalanmağa mane ola bilər. Ağrı intensiv olmasa və ciddi narahatlıq yaratmasa belə, mümkün qədər tez həkimə müraciət etmək lazımdır. Bu, həyat üçün təhlükəli patologiyaları vaxtında aşkar etməyə və onları aradan qaldırmaq üçün tədbir görməyə imkan verir. Tam diaqnostika olmadan hər bir klinik halda döş ağrısının nə dərəcədə təhlükəli olduğunu dəqiq söyləmək çətindir.
Suallar və cavablar
Belə ağrı konkret bir xəstəliyin spesifik əlaməti deyil, lakin müayinə tələb edir, çünki kardioloji problemlərdən xəbər verə bilər.
Belə ağrıdan özbaşına qurtulmaq mümkün deyil. Həkim yardımı lazımdır, çünki bu simptomla müşayiət olunan bir çox xəstəlik vaxtında peşəkar yardım olmadan ölümcül təhlükəli ola bilər.
