Müntəzəm yaranan ayaq ağrısı damar və dayaq-hərəkət sistemi xəstəliklərinin inkişafından, qida maddələrinin çatışmazlığından, əzələ yorğunluğundan xəbər verə bilər. Bu səhifədə ayaqlarda ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Fleboloq İnfeksionist Nevroloq Terapevt Travmatoloq-ortoped Ürək-damar cərrahı
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Müntəzəm yaranan ayaq ağrısı damar və dayaq-hərəkət sistemi xəstəliklərinin inkişafından, qida maddələrinin çatışmazlığından, əzələ yorğunluğundan xəbər verə bilər. Həkimə vaxtında müraciət əlamətin səbəbini müəyyən etməyə və müalicə təyin etməyə imkan verəcək.
Növləri
Ağrı ayağın müxtəlif hissələrində lokalizasiya ola bilər.
- Diz. Ən böyük oynağa yüksək funksional yük düşür, buna görə narahatlıq adətən məhz bu nahiyədə yaranır. Ağrı adətən dəqiq lokalizasiya olunur və gəzinti zamanı güclənir.
- Baldır. Osteoxondroz və dayaq-hərəkət sisteminin digər patologiyalarından başqa, dizdən ayaq biləyinə qədər olan nahiyədəki ağrıya damar patologiyaları və şişkinlik də səbəb ola bilər. Hisslər adətən ortostatik yüklənmədən sonra güclənir, istirahətdə isə azalır.
- Pəncə. Bu nahiyədəki narahatlığın səbəbi sümüklərdə, əzələlərdə, oynaqlarda və bağlarda gedən patoloji proseslər, həmçinin baş barmaq dırnağının batması və daban mahmızı ola bilər. Ağrı dəqiq lokalizasiya olunur, qıcıqlanma və keyimə hissi ilə, həmçinin gəzinti zamanı pəncənin yerə şappıldaması şəklində hərəkət məhdudiyyəti ilə müşayiət olunur.
- Bud. Kəskin və ya sızıltılı hisslər adətən dəqiq lokalizasiya olunmur, daimi və ya dövri ola bilər, yüklənmə zamanı və istirahətdə özünü göstərir. Tez-tez dərinin həssaslığının azalması və bel nahiyəsində narahatlıqla müşayiət olunur.
Ağrı sindromu vizual olaraq yaxşı seçilən xəstəlik markerləri ilə birgə keçə bilər: şişkinlik, dəri altında genişlənmiş venalar.
Səbəbləri
Ayaq ağrısı simptomunu idmanla məşğul olarkən, uzun müddət gəzərkən və ya şaquli vəziyyəti saxlayarkən travmalar və ya əzələ gərginliyi tetikləyə bilər. Fizioloji amillərə həmçinin narahat ayaqqabı geyinmə də aiddir: dar, hündür daban, düzgün seçilməmiş ölçülü.
Diaqnoz qoyulan zaman həkim aşağıdakıları zədələyən patologiyaları istisna edir:
- Venalar;
- Əzələlər;
- Sinir lifləri;
- Sümüklər və oynaqlar.
Spazm və səciyyəvi ağrıya səbəb olan əzələ tonusunun artması psixogen səbəblərlə — narahatlıq, depressiya, nevrozlarla əlaqəli ola bilər. Belə simptom həmçinin xroniki yorğunluq sindromunda və COVID-19-dan sonrakı bərpa dövründə rast gəlinir.
Ağrı sindromu riski idmançılarda, ayaq üstə və ya oturaq vəziyyətdə çox vaxt keçirən insanlarda, həmçinin artıq çəki zamanı daha yüksəkdir.
Diaqnostika
Ağrı sindromunun səbəbini aşkar etmək üçün həkim anamnez toplayır, baxış keçirir və mövcud tibbi sənədləri araşdırır. İlk konsultasiyada əlaməti yaratmış ən ehtimal olunan xəstəlikləri müəyyən etmək, habelə sonrakı müayinə planını cızmaq mümkündür.
Diaqnostika planına aşağıdakılar daxildir:
- Ümumi, biokimyəvi qan analizi, infeksiya sınaqları və s.;
- Oynaqların USM-i, yumşaq toxumaların USM-i;
- Alt ətraf venalarının ultrasəs doppleroqrafiyası (USDQ);
- Alt ətraf damarlarının angioqrafiyası;
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası;
- Elektromioqrafiya, elektronöromioqrafiya.
Bu müayinələr struktur dəyişiklikləri, maye toplanmasını, aktiv iltihab proseslərini, damar xəstəlikləri markerlərini aşkar etməyə imkan verir.
Xəstədə proqressivləşməsi ayaq ağrısının dolayı səbəbi olan xroniki xəstəliklər varsa, həkim vəziyyəti qiymətləndirmək üçün lazımi müayinələr təyin edir və qəbul etdiyi dərmanların siyahısını araşdırır: sümük-əzələ sistemindəki narahatlıq bəzən müəyyən dərman qruplarının qəbulu ilə bağlı olur.
Müalicə
Ayaqlarda ağrının terapiyası planı həkim tərəfindən fərdi qaydada tərtib olunur və müayinə zamanı aşkar edilmiş ağrı sindromu səbəblərindən asılıdır.
- Damar sistemi patologiyalarında xəstəyə venotoniklər, skleroterapiya (lazerlə, radiotezlik üsulları ilə) təyin edilir.
- Nevroloji xəstəliklərdə dərman terapiyası, masaj, müalicəvi gimnastika istifadə olunur.
- Travmalarda tam sağalanadək ətrafın hərəkətsizləşdirilməsi, fizioterapiya, zərurət olduqda isə cərrahi müdaxilə aparılır.
- Dayaq-hərəkət sistemi xəstəliklərində farmakoterapiya, cərrahiyyə, masaj, ortopedik ayaqqabının seçilməsi istifadə olunur.
Tövsiyələrə həmçinin bədən çəkisini normallaşdırmaq, əzələləri möhkəmləndirmək və zəruri maddələrin çatışmazlığını bərpa etmək üçün qidalanma və həyat tərzinin düzəldilməsi daxil ola bilər. Ağrının psixogen səbəbi olduqda psixoterapevt konsultasiyası, bədənyönümlü terapiya kursu, sedativ vasitələrin, miorelaksantların, antidepresantların qəbulu göstərişdir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Müalicə olunmadıqda xroniki xəstəliklər proqressivləşəcək, kəskinləşmələr isə daha tez-tez və daha ağır keçəcək. Ayaq ağrısına səbəb olan xəstəliklərin nəticələri bunlar ola bilər:
- Tromboflebit, tromboz;
- Protruziyalar, lümbaqo, onurğa beyni insultu;
- Hərəkət məhdudiyyəti və əlillik;
- Ətrafların qanqrenası;
- Oynaqların, ayaq barmaqlarının deformasiyası.
Daimi ağrı səbəbindən insanın həyat keyfiyyəti və psixoloji vəziyyəti pozulur. Ağrıkəsici preparatların nəzarətsiz qəbulu isə qaraciyər, böyrək, həzm sistemi orqanlarının selikli qişasında ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
İlkin konsultasiyanı terapevtdən ala bilərsiniz: baxış və ilkin diaqnostikanın nəticələrinə görə o, sizi dar profilli həkimə yönləndirəcək.
Ayaqda ağrıya səbəb olan xroniki xəstəliklər və travmalarla aşağıdakı həkimlər məşğul olur:
Yadda saxla!
Ayaq ağrısı mütləq diqqət yetirilməli olan simptomdur. Narahatlıq uzun gəzinti kimi məlum amillərin təsiri ilə bağlı olsa belə, onun səbəbini — qan təchizatının, innervasiyanın və ya limfa axınının pozulmasını, degenerativ patologiyaları anlamaq vacibdir. Onlar gizli formada inkişaf edə bilər, buna görə ağrı çox vaxt həkimə müraciət etmək zərurətini göstərən ilk klinik əlamətdir. Erkən mərhələdə başlanan müalicə sağlamlığı daha tez bərpa etməyə, çox zaman isə cərrahi müdaxilə kimi radikal terapevtik üsullardan yan keçməyə imkan verir. Yadda saxlamaq vacibdir ki, bəzi patologiyalar adekvat müalicə olmadan xəstənin əlilliyinə səbəb ola bilər.
Suallar və cavablar
Kəskinləşmənin səbəbləri adətən gündüz sümük-əzələ sisteminə düşən artmış yüklə əlaqəlidir. Tez-tez gecə ağrısı maqnezium çatışmazlığı, nevrozlar, o cümlədən koronavirus infeksiyasından sonra inkişaf edən xroniki yorğunluq sindromu ilə əlaqəli olur.
Dərman müalicəsini seçərkən ağrının intensivliyini, xarakterini və səbəbini nəzərə almaq lazımdır, buna görə dərmanı yalnız həkim təyin edə bilər. Özünümüalicə ağırlaşmaların yaranmasına səbəb ola bilər.
