Onixodistrofiya — klinik əhəmiyyəti səbəbindən, ağırlıq dərəcəsindən və orqan funksiyasına təsirindən asılı olan tibbi vəziyyətdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Dırnaq distrofiyası
Xəstəlik haqqında
Onixodistrofiya dırnaq lövhəsinin anormal dəyişikliklərini bildirən ümumiləşdirici termindir. Bu xəstəliyin mövsümi, yaş, irqi, cins xüsusiyyətləri yoxdur. Patologiya müstəqil şəkildə inkişaf edə bilər və ya daxili orqanların yaxud sinir sisteminin xəstəliklərinin simptomu kimi yarana bilər.
Onixodistrofiyanın onixomikozla (dırnağın göbələk zədələnməsi) oxşarlığı böyük problemdir. Məhz hansı xəstəliyin inkişaf etdiyini yalnız müayinə keçirdikdən sonra ixtisaslı podoloq müəyyən edə bilər.
Səbəbləri
Dırnaq distrofiyası trofik proseslərin pozulmasına gətirib çıxaran müxtəlif səbəblər fonunda yarana bilər. Bu patologiyanın inkişafı üçün ən çox rast gəlinən ilkin şərtlər hesab olunur:
- intoksikasiyalar;
- müxtəlif dermatozlar;
- anadangəlmə patologiyalar;
- psixoloji travmalar;
- infeksion zədələnmələr;
- bütün növ endokrin pozğunluqlar;
- vitaminlərin, xüsusən A və B qrupu vitaminlərin çatışmazlığı;
- bəzi zöhrəvi xəstəliklər, məsələn sifilis;
- natamam qidalanma, kalsium və kükürd duzlarının çatışmazlığı;
- travmatik (kimyəvi və ya mexaniki) zədələnmə;
- somatik xəstəliklər (qaraciyər və öd kisəsi, tənəffüs orqanları, ürək və qan damarları, birləşdirici toxuma və s.).
Eyni səbəblərin (travmalar və ya somatik, sinir, psixi xəstəliklər) təsiri altında onixodistrofiyanın əlamətləri fərqli ola bilər. Əksinə, müxtəlif patologiyalarda eyni distrofik dəyişikliklər müşahidə oluna bilər.
Təsnifat
Bu patologiyanın vahid təsnifatı mövcud deyil. Mənşəyinə görə onixodistrofiyalar iki qrupa bölünür.
- Anadangəlmə, dırnağın quruluşunun və/və ya qidalanmasının irsi xüsusiyyətləri nəticəsində meydana çıxanlar.
- Qazanılmış, həyat boyu əlverişsiz xarici və ya daxili amillərin təsiri altında inkişaf edənlər.
Anadangəlmə onixodistrofiyalara aiddir:
- mikronixiya: dırnaq lövhəsinin ölçüsünün kiçilməsi;
- platonixiya: dırnaqların yastılaşması;
- anonixiya: dırnağın tam olmaması;
- onixomadezis: dırnağın yatağından proksimal kənardan (dırnaq bazasından) ayrılması.
Sonuncu patologiyanın mənşəyi ikili ola bilər. O, həm irsi xəstəlik ola bilər, həm də iltihab və ya travma nəticəsində yarana bilər.
Qazanılmış onixodistrofiyalar öz növbəsində iki növə bölünür.
- İzolə olunmuş. Adətən bir dırnaq lövhəsini əhatə edir. Bir qayda olaraq yanıqlar, mexaniki travmalar və digər növ xarici təsirlər zamanı inkişaf edir.
- Sistemli, qida maddələrinin çatışmazlığı və ya daxili orqanların xəstəlikləri ilə əlaqədar yaranır.
İzolə olunmuş onixodistrofiyalara aşağıdakı patologiyalar aiddir.
- Dırnaqların kövrəkliyi: ən çox qadınlarda rast gəlinən xəstəlik; bu distrofik vəziyyətin səbəbi keyfiyyətsiz dırnaq laklarının müntəzəm istifadəsi və isti su ilə tez-tez təmasdır.
- Bo şırımı: xarakterik xüsusiyyəti dırnaq lövhəsində eninə şırımın meydana çıxmasıdır; səbəbi mexaniki travmalardadır.
- Onixoşizis: dırnaq lövhəsi sərbəst kənarda iltihab əlamətləri olmadan 2-3 qata ayrılır. Səbəbləri – tez-tez təkrarlanan kiçik travmalardır.
- Onixolizis: patologiya güclü zərbə, yanıq, kimyəvi maddələrin təsiri nəticəsində dırnaq yatağı ilə lövhə arasındakı əlaqənin qırılması ilə xarakterizə olunur.
Sistemli onixodistrofiyalar da bir neçə formada təmsil olunur.
- Onixoreksis: adətən psoriaz və digər dermatoloji patologiyalarda rast gəlinən dırnağın uzununa qatlara ayrılması.
- Traxionixiya, qatlara ayrılan, kobud, matlaşmış dırnaq, adətən immunçatışmazlığı ilə müşayiət olunur.
- Hapalonixiya, dırnağın həddindən artıq yumşaqlığı, və skleronixiya, dırnağın çox yüksək sərtliyi, endokrin pozğunluqların əlamətidir.
- Dırnaq lövhəsinin səthində uzununa şırımlar. Mikroelementlərin, zülalın çatışmazlığının əlaməti ola bilər.
Klinik mənzərə
Dırnaq distrofiyasının təzahürləri bəzən aşkar olur, məsələn, dırnaq lövhəsinin yatağından ayrılması və ya onun kövrəkliyi, bəzən isə çətin nəzərə çarpır. İnsan illərlə patologiyanın bir növündən əziyyət çəkə bilər və hətta problemdən xəbəri olmaya bilər. Onixodistrofiyanın əlamətləri klinik vəziyyətdən asılı olaraq tamamilə fərqli ola bilər. Yalnız dırnaq lövhələri deyil, həmçinin yataq və valiklər də zədələnir. Patologiyanın ən tez-tez rast gəlinən təzahürləri bunlardır.
- Dırnaq çox nazikləşir və ya əksinə xeyli qalınlaşır.
- Lövhənin səthi kobud, dalğalı, qabırğalı, kiçik çökəkliklərlə örtülü olur.
- Dırnağın rəngi dəyişir: açıq boz rəngdən parlaq sarı, hətta yaşılımtıl rəngə qədər.
Distrofiyanın əlamətlərinə həmçinin dırnaq altında ağ ləkələrin, boşluqların meydana çıxması, lövhənin yataqdan ayrılması, toxumaların qızarması və ağrılı olması və s. aiddir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
İlk növbədə podoloq anamnez toplayır, vizual diaqnostika aparır və klinik əlamətləri qiymətləndirir. Bunun əsasında sonrakı diaqnostik müayinələr təyin edilir.
- Laboratoriya müayinələri: lipid profilini qiymətləndirmək, qlükoza və qələvi fosfataza səviyyəsini müəyyən etmək üçün qan analizi, göbələk zədələnməsi üçün qaşıntı.
- Xüsusi müayinə üsulları: dermatoskopiya (səthi epilüminessent) və konfokal (skan edən lazer) mikroskopiya.
Onixodistrofiyanın daxili orqanların xəstəlikləri ilə əlaqəli olmasından şübhələnildikdə xəstələrə dar profilli mütəxəssislərdə: kardioloq, qastroenteroloq, endokrinoloq və s. yanında müayinədən keçmək tövsiyə olunur.
Müalicə
Müalicə onixodistrofiyanın inkişaf səbəbi, dırnaqların vəziyyəti, fon patologiyalarının və/və ya ağırlaşmaların olması nəzərə alınmaqla fərdi qaydada seçilir.
İlk növbədə xəstələrə vitaminoterapiya kursu təyin edilir. O, dırnaqların kimyəvi tərkibinin bərpasına və möhkəmləndirilməsinə yönəldilib. Patologiyanı korreksiya etmək üçün təkcə vitaminoterapiya kifayət etmir. Müalicə protokoluna bir neçə üsul daxil edilir. Bütün xəstələrə mütləq lokal terapiya təyin olunur. Onun məqsədi aşağıdakılar ola bilər:
- mikrosirkulyasiyanın yaxşılaşdırılması;
- toxumaların yumşaldılması;
- regenerasiya proseslərinin aktivləşdirilməsi.
Qalınlaşmaları və qatlara ayrılmaları aradan qaldırmaq üçün keratolitik plastırlardan istifadə tövsiyə olunur.
Göstərişlərə əsasən medikamentoz müalicə tətbiq edilir. Xəstələrə aşağıdakılar təyin edilə bilər:
- angioprotektorlar;
- immunstimulyatorlar;
- ümumi möhkəmləndirici vasitələr;
- emosional sferanı yaxşılaşdıran dərmanlar;
- toxumalarda mikrosirkulyasiyanı normallaşdıran preparatlar.
Onixodistrofiyanın müalicə kursuna mütləq aşağıdakılara yönəlmiş aparat prosedurları daxil edilir:
- immunstimulyasiya;
- mübadilə proseslərinin normallaşdırılması;
- qan dövranının stimullaşdırılması.
Həmçinin dırnaq distrofiyası olan xəstələrə tibbi pedikür tövsiyə olunur.
Cərrahi müdaxilələrə çox nadir hallarda əl atılır. Onlar medikamentoz terapiyaya qarşı ciddi allergik reaksiyalar yarandıqda, həmçinin ən ağır hallarda təyin edilir:
- dırnaq lövhəsi yataqdan tamamilə ayrılıb;
- matrisi əhatə edən spesifik deformasiyalar aşkar edilib.
Dırnaq lövhələri üzərində bütün müdaxilələr mikrocərrahi üsullarla aparılır. Zəruri hallarda dırnaq plastikası yerinə yetirilir.
Reabilitasiya
Ayaq dırnaqları üzərində aparılan mikrocərrahi əməliyyatdan sonra bərpa dövrü təxminən bir ay davam edir. Bu müddətdə xəstəyə müalicə edən həkimin bütün tövsiyələrinə əməl etmək tövsiyə olunur. Bütün xəstələr üçün məcburi olanlar bunlardır:
- həkim tərəfindən tövsiyə olunan sxemə uyğun mütəmadi antiseptik işlənmə aparmaq;
- əməliyyat olunmuş ətrafa tam istirahət təmin etmək, yükləri tamamilə istisna etmək;
- tam sağalanadək hamam, sauna, vannadan imtina etmək;
- yalnız sərbəst ayaqqabı geyinmək.
Profilaktika
Onixodistrofiyanın inkişafının qarşısını almaq üçün lazımdır:
- keyfiyyətli materiallardan hazırlanmış rahat ayaqqabı geyinmək;
- ayaqların fiziki travmalarından qaçmaq;
- ayaqların gigiyenasına diqqətlə əməl etmək;
- bütün patoloji vəziyyətləri xroniki formaya keçməyə imkan vermədən müalicə etmək;
- ildə bir dəfə podoloqa müraciət etmək.
Yadda saxla!
Onixodistrofiya fiziki və psixoloji cəhətdən narahatlıq yaradan, həyat keyfiyyətini pozan xəstəlikdir. Bu patologiyası olan insan qeyri-estetik görünüşlü dırnaqlarından utandığı üçün ayaqyalın və ya açıq ayaqqabı ilə gəzə bilmir. Qapalı ayaqqabı seçmək də çox çətindir. Hətta az məsafəyə yeriş belə ağrının yaranmasına səbəb olur. Bundan əlavə, dırnaq distrofiyası dırnaqaltı melanomanın – dırnaq yatağı sahəsində barmaq dərisinin bədxassəli zədələnməsinin inkişafına səbəb ola bilər. Müalicə olunmadıqda patoloji proses tez pisləşir və dırnağın qismən və ya tam dağılmasına gətirib çıxara bilər. Onixodistrofiyanın hətta cüzi əlamətləri aşkar edildikdə podoloqa müraciəti təxirə salmaq lazım deyil. Bu patologiyanın müalicəsi uzun və zəhmət tələb edən prosesdir. Bəzi hallarda dırnaqlara təbii görünüşünü qaytarmaq yalnız bir neçə aydan, bəzən isə illərdən sonra mümkün olur.
Mövzu üzrə məqalələr
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Kəmərəbənzər dəmrov: səbəbləri, necə görünür və necə ötürülür
Kəmərəbənzər dəmrov, həmçinin kəmərəbənzər herpes kimi tanınır, – su çiçəyi virusunun (Varicella Zoster Virus) törətdiyi virus xəstəliyidir. Bu…
İstiqamət: Dermatologiya
İnsan niyə çox tərləyir: səbəblər və bununla mübarizə üsulları
Tərləmə – insan orqanizmində bədən hərarətinin normal tənzimlənməsini təmin edən, həmçinin orqanizmdən artıq maye və duzları xaric edən…
İstiqamət: Dermatologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
