İstilik vurması — bədənin istilik tənzimləməsinin pozulması nəticəsində temperaturun təhlükəli dərəcədə yüksəlməsidir. Günvurma — onun birbaşa günəş şüaları ilə bağlı formasıdır. Əsas təhlükə əlaməti — yüksək bədən temperaturu ilə yanaşı huşun pozulmasıdır. Zərərçəkəni dərhal və intensiv soyutmaq həyatını xilas edir.
Əlamətlər
- Çox yüksək bədən temperaturu, isti dəri
- Çaşqınlıq, qeyri-adekvat davranış, nitqin pozulması
- Huşun itməsi, qıcolmalar
- Güclü baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma, qusma
- Sürətli nəbz və nəfəs
- Tərləmə ola da bilər, olmaya da bilər
Nə etməli
-
103-ə zəng edin
İsti havada və ya ağır fiziki yükdən sonra çaşqınlıq və yüksək temperatur görürsünüzsə, dərhal təcili yardım çağırın.
-
Sərin yerə keçirin
Zərərçəkəni kölgəyə, kondisionerli otağa aparın. Artıq paltarı çıxarın.
-
Dərhal soyutmağa başlayın
Ən effektiv üsul — bədəni boyuna qədər soyuq suya salmaqdır, mümkün olduqda. Mümkün deyilsə, bədəni soyuq su ilə islatın və yelpikləyin, boyun, qoltuqaltı və qasıq nahiyəsinə parçaya bükülmüş buz və ya soyuq kompres qoyun.
-
Soyutmanı davam etdirin
Zərərçəkənin huşu yaxşılaşana və ya təcili yardım gələnə qədər soyutmanı dayandırmayın.
-
İçki — yalnız huşunda olduqda
Zərərçəkən tam huşundadırsa və uda bilirsə, ona sərin su verin. Huşu pozulubsa — heç nə verməyin.
-
Huşsuzdursa
Nəfəs varsa, yan üstə qoyun; normal nəfəs yoxdursa — reanimasiyaya başlayın.
Nə etmək olmaz
- Soyutmanı təcili yardımın gəlməsinə qədər təxirə salmayın
- Huşu pozulmuş insana içki verməyin
- Hərarətsalıcı dərman verməyin — istilik vurmasında kömək etmir
- Spirt və ya araq ilə silməyin
- Zərərçəkəni isti, havasız yerdə saxlamayın
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
İstilik vurması şübhəsində həmişə 103-ə zəng edin: çaşqınlıq, nitq pozulması, huşun itməsi, qıcolma, çox yüksək temperatur — təcili vəziyyətdir.
Uşaqlarda
Uşaqlar istiyə daha həssasdır. Uşağı heç vaxt bağlı avtomobildə, hətta qısa müddətə də, tək qoymayın — salonun temperaturu çox tez yüksəlir. İsti havada uşağa tez-tez su verin, başını örtün, günəşin ən aktiv saatlarında kölgədə saxlayın.
Kimlər daha çox risk altındadır
- Körpələr və balaca uşaqlar.
- Yaşlılar, xüsusən tək yaşayanlar.
- Ürək, böyrək, şəkərli diabet xəstələri, bəzi dərmanları qəbul edənlər.
- İsti havada açıq havada işləyənlər, idmançılar.
İstilik dalğası zamanı bu insanlara diqqət yetirin.
Tez-tez verilən suallar
Əsas fərq — huşun vəziyyətidir. İstidən üzülmədə insan zəif, tərli, başı gicəllənir, amma huşu aydındır. Çaşqınlıq, nitq pozulması, huşun itməsi istilik vurması əlamətidir və 103 tələb edir.
