Kiçik kəsiklər və sıyrıqlar məişətdə ən çox rast gəlinən zədələrdir və əksəriyyəti evdə düzgün təmizləmə və sarğı ilə sağalır. Əsas məqsəd — qanaxmanı dayandırmaq, yaranı təmizləmək və infeksiyanın qarşısını almaqdır.
Əlamətlər
- Dərinin səthi zədələnməsi, sızan və ya axan qan
- Sıyrıqda geniş, nəm, qanlı səth
- Yara ətrafında yüngül ağrı və qızartı
- Yaraya torpaq, qum, şüşə qırıntısı düşməsi
Nə etməli
-
Əllərinizi yuyun
Mümkünsə, əllərinizi sabunla yuyun və ya birdəfəlik əlcək taxın.
-
Qanaxmanı dayandırın
Yaranın üstünə təmiz salfet və ya bint qoyub bir neçə dəqiqə sıxın. Kiçik yaralarda qanaxma adətən tez dayanır.
-
Yaranı yuyun
Yaranı təmiz axar su altında yaxşıca yuyun, çirki və qumu ehtiyatla təmizləyin. Yaranın ətrafındakı dərini sabunlu su ilə silmək olar.
-
Antiseptiklə emal edin
Yaranın ətrafını antiseptik məhlulla silmək olar. Dərin yaranın içinə spirt və ya yod tökməyin.
-
Sarğı qoyun
Yaranı steril sarğı və ya yapışqanlı plastırla örtün. Sarğını gündə bir dəfə və ya islanıb çirkləndikdə dəyişin.
-
Yaranı izləyin
Sonrakı günlərdə qızartı, şişkinlik, irin, güclənən ağrı və ya hərarət olarsa — həkimə müraciət edin.
Nə etmək olmaz
- Yaraya yod və ya spirti birbaşa tökməyin — toxumanı yandırır və sağalmanı ləngidir
- Yaraya pambıq qoymayın — liflər yarada qalır
- Yaraya diş pastası, yağ, kül və «xalq vasitələri» sürtməyin
- Yaranın qabığını qoparmayın
- Dərinə batmış şüşə və ya metal parçasını çıxarmağa çalışmayın
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Aşağıdakı hallarda 103-ə zəng edin və ya təcili tibbi yardıma müraciət edin:
- qanaxma 10 dəqiqəlik sıxmaya baxmayaraq dayanmır və ya qan fəvvarə ilə axır;
- yara dərindir, kənarları aralanır, içindən yağ toxuması, əzələ və ya sümük görünür — tikiş lazım ola bilər;
- yara üzdə, oynaq nahiyəsində və ya əldədir və barmaqların hərəkəti, həssaslığı pozulub;
- yaraya torpaq, peyin, paslı əşya düşüb, son tetanus peyvəndi barədə məlumat yoxdur;
- yara heyvan və ya insan dişləməsindən yaranıb.
Uşaqlarda
Uşaqda kiçik kəsik və sıyrıqları böyüklərdə olduğu kimi emal edin: təmiz su ilə yuyun və plastırla örtün. Yaranı təmizləyərkən uşağı sakitləşdirin, prosesi izah edin. Üzdəki yaralar, dərin və kənarları aralanan yaralar həkim müayinəsi tələb edir. Uşağın peyvənd kartında tetanus peyvəndlərinin vaxtında edildiyini yoxlayın.
Tetanus haqqında
Tetanus törədicisi torpaqda, tozda, peyində yaşayır və hətta kiçik yaradan bədənə düşə bilər. Ona qarşı peyvənd uzunmüddətli qoruma verir, amma vaxtaşırı təkrarlanmalıdır. Çirkli yara alıbsınızsa və son peyvəndin vaxtını xatırlamırsınızsa, həkimə müraciət edin — profilaktikanın lazım olub-olmadığına o qərar verəcək.
Tez-tez verilən suallar
Nəm, təmiz sarğı altında yara adətən daha tez və daha az çapıqla sağalır. Yaranı örtün və sarğını müntəzəm dəyişin.
Yaranı təmizləmək üçün ən yaxşı vasitə təmiz axar sudur. Peroksid sağalan toxumaya zərər verə bilər, ona görə onu müntəzəm istifadə etmək tövsiyə olunmur.
