Hamiləlikdə qrip şübhəsi: müalicəyə niyə gecikməmək lazımdır?

CDC hamiləlikdə şübhəli və ya təsdiqlənmiş qripdə antiviral müalicənin tez başlanmasını tövsiyə edir. Həkim güclü klinik şübhə olduqda nəticəni gözləmədən qərar verə bilər. Mənfi sürətli test də hər vəziyyətdə qripi istisna etmir. Hansı testin götürüldüyü və əlamətlərin nə vaxt başladığı əhəmiyyətlidir. Müalicəyə ehtiyacı yalnız ev testinin xəttinə görə müəyyənləşdirməyin.

Hamiləlikdə qrip müalicəsində oseltamivir barədə daha çox təhlükəsizlik və fayda məlumatı var. Preparatın uyğunluğu və sxemi həkim tərəfindən müəyyənləşdirilir. Antivirusla antibiotik eyni deyil: antibiotik qrip virusunu müalicə etmir, yalnız əlavə bakterial problem olduqda lazım ola bilər. Müxtəlif soyuqdəymə paketlərini birlikdə qəbul etmək eyni maddənin təkrar dozasına səbəb ola bilər.

İstirahət, uyğun maye qəbulu və hərarətin nəzarəti müalicənin hissəsi ola bilər. Dərman seçimini hamiləliyi nəzərə alan həkim və ya əczaçı ilə dəqiqləşdirin. Mayeni saxlaya bilməmək və sidiyin azalması susuzlaşmaya işarə edə bilər. Özünüzü çox isti örtməklə və ya bitki qarışıqları ilə hərarəti “çıxarmağa” çalışmayın. Yanaşı xəstəliklərin daimi müalicəsini də özbaşına kəsməyin.

Nəfəs darlığı, sinə ağrısı, huşda dəyişiklik, ağır zəiflik və vəziyyətin pisləşməsində təcili yardım alın. Yaxşılaşmadan sonra yenidən ağırlaşma da qiymətləndirilməlidir. Mövsümi inaktiv qrip peyvəndi hamiləlikdə istifadə olunan profilaktik vasitələrdəndir; yerli planı həkimlə danışın. Peyvənd hazırkı qripin müalicəsi deyil. Əl gigiyenası və xəstə insanlarla yaxın təmasın azaldılması da faydalıdır.

Simptomlar bir-birinə oxşaya bilər və həmişə yalnız görünüşə görə virusu təyin etmək olmur. Həkim dövr edən infeksiyaları, təmasları və klinik vəziyyəti nəzərə alır. Qrip şübhəsi olan hamilədə gecikmədən antiviral qərarı məhz ağırlaşma riski ilə bağlıdır. Bu, hər burun axmasında eyni preparatın avtomatik verilməsi demək deyil. Dərman seçimini telefon məsləhəti və ya qəbul zamanı konkret vəziyyətə əsaslandırın.

Evdə istifadə olunan kombinə məhsullara diqqət edin. Hərarət dərmanı ayrıca içilib sonra eyni maddəli soyuqdəymə tozu qəbul edilərsə doza təkrarlana bilər. Etiketdə təsiredici maddələri yoxlamaq və əczaçıya hamiləliyi bildirmək faydalıdır. Əlamətlər yüngülləşsə də yenidən pisləşmə və ya nəfəs problemi ayrıca qiymətləndirilməlidir. Dölün hərəkətində dəyişiklik varsa infeksiya ilə bağlı evdə istirahət planı sizi doğum komandası ilə əlaqədən saxlamamalıdır.

Qrip virusunun çoxalmasına təsir edən preparatın faydası vaxtla əlaqəli ola bilər. Hamiləlikdə risk nəzərə alınaraq həkim klinik şübhədə erkən qərar verir. Simptomlar bir neçə gündür davam edirsə belə “artıq gecdir” deyib məsləhətdən imtina etməyin; ağır və riskli vəziyyətdə müalicə yenə nəzərdən keçirilə bilər. Preparatın mövcudluğu isə hər virus infeksiyasında onun uyğun olduğunu göstərmir. Antibiotik, antiviral və hərarətə qarşı vasitələrin məqsədləri fərqlidir. Qəbul planında bu fərqləri dəqiq anlamaq səhv təkrarı azaldır.

Hamiləlik dövründə immun sistemi, ürək və tənəffüs sistemi dəyişir. Böyüyən uşaqlıq diafraqmanı yuxarı itələyir, orqanizmin oksigenə ehtiyacı artır, ürək isə daha çox yüklənir. Bu dəyişikliklər qrip zamanı tənəffüs çətinliyinin və ağırlaşmaların yaranma ehtimalını artıra bilər. Ən çox qorxulan fəsadlar pnevmoniya, astma kimi xroniki xəstəliyin kəskinləşməsi və xəstəxanada müalicə ehtiyacıdır.

Yüksək hərarət də ayrıca diqqət tələb edir. Uzun müddət davam edən yüksək hərarət ananı susuzlaşdıra və özünü pis hiss etməsinə səbəb ola bilər. Buna görə hərarətin neçə dərəcəyə qalxdığını, nə vaxt başladığını və nə qədər davam etdiyini yazın, həkimə dəqiq məlumat verin.

Risk doğuşdan sonrakı ilk həftələrdə də tam aradan qalxmır. Bu dövrdə də qrip əlamətləri gecikdirilmədən qiymətləndirilməlidir.

Evdə qripli şəxs varsa, hələ əlamətiniz olmasa belə həkimə xəbər verin. Təmasdan sonra bəzi hallarda antiviral vasitə profilaktik məqsədlə nəzərdən keçirilə bilər. Bu qərarı təmasın növü, vaxtı və sizin sağlamlıq vəziyyətiniz əsasında həkim verir.

1. Məsafə. Xəstə mümkünsə ayrı otaqda qalsın, ortaq məkan tez-tez havalandırılsın.
2. Əl gigiyenası. Əllərinizi su və sabunla tez-tez yuyun, üzünüzə toxunmamağa çalışın.
3. Şəxsi əşyalar. Qab-qacağı, dəsmalı və yataq dəstini ayrı istifadə edin.
4. Müşahidə. Hərarət, öskürək, əzələ ağrısı və halsızlığı izləyin; əlamət görünən kimi əlaqə saxlayın.

Peyvənd olunmusunuzsa belə, əlamət yarananda qiymətləndirmə lazımdır, çünki peyvənd qoruyucudur, lakin hər yoluxmanı tam istisna etmir.

Ana ağır xəstələndikdə dölün vəziyyəti də dəyişə bilər. Yüksək hərarət, susuzlaşma və oksigen çatışmazlığı dölün aktivliyində əks oluna bilər. Dölün hərəkətlərini hiss etdiyiniz mərhələdəsinizsə, onun adi ritmini hər gün müşahidə edin və xəstəlik dövründə bu müşahidəni buraxmayın.

Belə vəziyyətdə “sabaha qədər gözləyim” deməyin, tibbi qiymətləndirmə alın.

Qrip keçirən ana çox vaxt əmizdirməni davam etdirə bilər. Əsas risk südlə deyil, öskürək və asqırma zamanı havaya yayılan damcılarla yoluxmadır. Ona görə körpəyə yaxınlaşmazdan əvvəl əllərinizi yuyun, mümkünsə tibbi maska taxın, öskürəyi kağız dəsmal və ya dirsəklə örtün.

Antiviral və ya digər dərman qəbul edirsinizsə, əmizdirmə ilə uyğunluğunu həkimdən soruşun. Özünüzü çox zəif hiss edirsinizsə, südü sağıb sağlam yaxınınızın körpəni qidalandırması da mümkün variantdır. Körpədə yeni hərarət, zəif əmmə, tənəffüs çətinliyi və ya qeyri-adi yuxululuq olarsa, uşaq həkiminə dərhal müraciət edin.

İnaktiv qrip peyvəndi hamiləlikdə istifadə olunan profilaktik vasitələrdən biridir və qripin mövsümi yayıldığı dövrdə hamiləliyin istənilən mərhələsində tətbiq oluna bilər. Peyvənd yalnız ananı qorumur: anadan plasenta vasitəsilə keçən antikorlar yenidoğulmuşu həyatın ilk aylarında müəyyən qədər qoruya bilər. Bu dövrdə körpənin özünə peyvənd vurmaq hələ mümkün olmur.

Burun spreyi şəklində canlı zəiflədilmiş peyvənd hamiləlikdə adətən tövsiyə edilmir; yalnız inaktiv forma nəzərdə tutulur. Peyvəndin vaxtını, əvvəlki peyvəndə ağır reaksiyanız, yumurta və digər maddələrə allergiyanız barədə həkiminizə mütləq məlumat verin. Hamiləliyin hər mərhələsində peyvənd barədə qərarı həkim və ya mama ilə birgə verin.

Qrip şübhəsində dəqiq məlumat həkimə düzgün qərar verməyə kömək edir. Zəng etməzdən və ya müraciətdən əvvəl aşağıdakıları qeyd edin.

• Əlamətlərin başladığı gün və saat, ən yüksək hərarət.
• Hamiləliyin həftəsi və xroniki xəstəlikləriniz, məsələn, astma, diabet, ürək xəstəliyi.
• Qripli şəxslə təmas olub-olmaması.
• Bu mövsüm peyvənd olunub-olunmamağınız.
• Artıq qəbul etdiyiniz dərmanlar və bitki vasitələri.
• Maye qəbulu, sidik çıxarma və dölün hərəkətləri.

Müayinə vaxtı maska taxın və ətrafdakıları qorumaq üçün gözləmə zalında məsafə saxlayın.