Eşitmə pozulması (eşitmə zəifliyi) səslərin qavranılmasının pisləşməsidir. Bu səhifədə eşitmə pozulmasının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: İnfeksionist Nevroloq Neyrocərrah Onkoloq Otolarinqoloq Surdoloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Eşitmə pozulması (eşitmə zəifliyi) səslərin qavranılmasının pisləşməsidir. Bu, ünsiyyətdə çətinliklərə səbəb olur və həyat keyfiyyətini aşağı salır. Qiymətləndirmələrə görə, bu simptoma 45-64 yaş qrupunda olan insanların təxminən 14%-də, 65 yaşdan yuxarı insanların isə təxminən 30%-də rast gəlinir. Proqressivləşən eşitmə zəifliyi tam karlığa gətirib çıxara bilər. Ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün vaxtında həkimə müraciət etmək lazımdır.
Növləri
Eşitmə pozulmalarının inkişaf mexanizminə görə təsnifatı üç formanı əhatə edir.
- Kondüktiv eşitmə zəifliyi. Siqnalın daxili strukturlara ötürülməsinə mane olan xarici qulağın müxtəlif patologiyaları ilə bağlıdır. Bunlara kükürd tıxacları, pərdənin zədələnməsi, iltihablar aiddir.
- Neyrosensor eşitmə zəifliyi — səs dalğalarının elektrik impulslarına çevrilmə prosesinin pozulmasıdır. Bu halda eşitmə pozulmasının səbəbi rəqs enerjisinin sinir oyanmasına çevrilməsini təmin edən xüsusi hüceyrələrin — reseptorların məhv olmasıdır.
- Qarışıq eşitmə zəifliyi — qulağın müxtəlif strukturlarının zədələnmələrinin birləşməsidir.
Yaranma xarakterinə görə aşağıdakı eşitmə pozulması növləri ayırd edilir.
- Kəskin başlanan karlıq. İnsan bir neçə saat ərzində eşitmə qabiliyyətini itirir. Adətən yalnız bir qulaq zədələnir.
- Eşitmə zəifliyinin kəskin forması. Bir neçə gün ərzində inkişaf edir.
- Xroniki forma. Eşitmə bir neçə il ərzində tədricən pisləşir. Patoloji proses sabit şəkildə irəliləyə və ya yavaşıya bilər.
Qəbul edilən səs-nitq diapazonuna görə eşitmə pisləşməsinin mərhələləri:
- 1-ci dərəcə: 26-40 dB-dən yüksək olmayan səslər eşidilmir;
- 2-ci dərəcə: 41-dən 55 dB-ə qədər;
- 3-cü dərəcə: 56-dan 70 dB-ə qədər;
- 4-cü dərəcə: 71-dən 90 dB-ə qədər.
İnsan 90 dB-dən yüksək gücə malik səsləri belə eşitmirsə, o, tam kar sayılır.
Səbəbləri
Kondüktiv tip patologiyada eşitmənin pisləşməsinin səbəbləri:
- Inkişaf qüsurları;
- Eşitmə keçəcəyində yad cisim;
- Orta qulaqda qansızma;
- Şişlər, daha çox xoşxassəli;
- Kükürd tıxacları — xarici keçəcəyi tutan sıx qulaq kirinin toplanması; onun artıq əmələ gəlməsinə səbəb olan amillər: çoxlu tük, ifrazatın artmış özlülüyü, ekzema, göbələklər, dermatit, vəzilərin gücləndirilmiş ifraz meylinə genetik meyillilik;
- Təbil pərdəsinin zədələnməsi: səbəbi mexaniki travmalar, iltihablar, kimyəvi yanıq, həmçinin qulağa düşərkən, böyük hündürlükdən suya tullanarkən, asqırarkən təzyiqin dəyişməsi ola bilər; pərdə dartılır, içindən keçən damarlar zədələnir, tam cırılma da mümkündür;
- Otit — şişkinlik, maye və irin ifrazı ilə müşayiət olunan qulaq strukturlarının iltihabı.
Mümkün səbəblərdən biri otoskleroz — sümük labirintdə gedən patoloji prosesdir. Normada o, yetişməmiş toxumadan ibarətdir və hərəkətlidir. Patologiyada bu struktur müəyyən sahələrdə yetişməyə, sərtləşməyə başlayır, nəticədə eşitmə sümükcükləri sabitləşir, səslərin qavranılması pisləşir.
Neyrosensor formanın inkişaf səbəbi daxili qulaqda təzyiqin artması ola bilər ki, bu da Menyer xəstəliyi, eşitmə sinirinin xəstəlikləri, nevrinoma əmələ gəlməsi üçün xarakterikdir. Daxili qulaqda maddələr mübadiləsinin pozulması zamanı eşitmə pisləşə bilər. Provokasiya edən amillər:
- Şəkərli diabet;
- Hipertoniya;
- Insult;
- Hipotireoz.
Neyrosensor pozulma meningit, qızılca, epidemik parotit, sifilis fonunda inkişaf edə bilər. Bəzən səbəb autoimmun proseslərdir. Anadangəlmə karlığın 60%-ə yaxın halını hamilə qadınlarda fetal alkoqol sindromu yaradır, nəticədə döl intoksikasiyaya məruz qalır. Neyrosensor pozulmalar bəzən dərman preparatlarının qəbulu fonunda yaranır. Bunlara aiddir:
- Aminoqlikozid antibiotiklər;
- Bəzi qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr və sidikqovucular;
- Makrolid antibiotiklər.
Ağır metallarla intoksikasiya, həmçinin nəqliyyat və məişət küyü neyrosensor mənşəli eşitmə zəifliyini yarada bilər.
Kəskin eşitmə itkisi herpes, qızılca, epidemik parotit viruslarının zədələnməsi zamanı baş verir. Digər səbəblər: dərman preparatlarının toksik təsiri, travmalar, şişlər.
Diaqnostika
Eşitmə pozğunluqlarının ilkin diaqnostikası ilə otorinolarinqoloq məşğul olur. Həkimin vəzifəsi eşitmənin azalma dərəcəsini, xəstəliyin səbəbini müəyyən etmək, onun proqressivləşdiyini və ya geriləməkdə olduğunu təyin etməkdir. Sorğu və əsas müayinədən əlavə, aşağıdakı diaqnostika üsulları tətbiq olunur.
- Otoskopiya – xüsusi cihaz vasitəsilə eşitmə keçəcəyinin ağrısız vizual müayinəsi. Kükürd tıxaclarını, pərdənin zədələnmələrini, iltihabları istisna etmək üçün lazımdır. Bu patologiyalar digər müayinələr zamanı səs dalğalarının qulaqdan keçməsinə mane olur.
- Nitq audiometriyası – xəstə qulaqcıqda oturaraq həkimin müxtəlif intensivlikli səsləri qoşduğunu eşidir və əks-əlaqə verir. Üsul səs dalğalarının xaricdən daxili qulağa strukturlar vasitəsilə hava keçiriciliyini qiymətləndirməyə imkan verir. Eşitmə pozulmasının səbəbinin səsötürücü aparatda, yoxsa səsqavrayıcı aparatda olduğunu müəyyən etmək olur.
- Otoakustik emissiya – xəstənin qulağına qulaqcığa bənzəyən, zondlu kiçik cihaz taxılır. O, kompüterə qoşulur.
Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün digər üsullar da kömək edir: çağırılmış potensialların tədqiqi, tonal audioqramma, həddi audiometriya, qulağın MSKT-si. Əlavə olaraq infeksiyaları aşkar etmək, iltihabın intensivliyini qiymətləndirmək və s. Üçün analizlər təyin edilə bilər.
Müalicə
İnfeksion iltihablar antibiotiklər və antiseptik preparatların köməyi ilə müalicə olunur. Ağrı, şişkinlik və iltihabı aradan qaldırmaq üçün qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr, analgetiklər təyin olunur.
Təbil pərdəsinin və ya eşitmə sümükcüklərinin funksiyası, bütövlüyü pozulubsa, cərrahi üsullar tətbiq olunur.
Neyrosensor eşitmə zəifliyində dərman terapiyasının oksigenoterapiya, elektrostimulyasiya, fizioterapiya ilə birləşməsi yaxşı nəticə verə bilər. Ağır hallarda yeganə variant protezləşdirmədir. Xəstəyə onun parametrlərinə uyğun hazırlanmış eşitmə aparatı taxılır. Müasir alternativ kokleyar implantasiyadır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Neyrosensor eşitmə zəifliyinin ağırlaşması uşaqlarda psixi və nitq inkişafının ləngiməsi, nitq qüsurlarının yaranması, psixopatiya, Alsheymer xəstəliyinin irəliləməsinin sürətlənməsi ola bilər. Müalicəsiz qulağın infeksion iltihabları karlığa, üz siniri parezinə, meningitə, beyin absesinə, gicgah sümüyünün zədələnməsinə gətirib çıxara bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Eşitmənin ilkin yoxlanılması üçün otorinolarinqoloqa və ya terapevtə müraciət etmək olar. Eşitmə zəifliyi təsdiqlənərsə, surdoloqun məsləhəti tələb olunacaq. Eşitmə sinirinin zədələnməsindən şübhələnildikdə xəstə otonevroloqa yönləndirilir. Səbəb baş beyin strukturlarının zədələnməsindən qaynaqlanırsa, nevroloqun və ya neyrocərrahın köməyi lazım olacaq.
Yadda saxla!
Eşitmənin zəifləməsinin tez-tez rast gəlinən səbəbi qulaqlıqda yüksək səslə musiqi dinləmək, keçəcəyin çöplərlə diqqətsiz təmizlənməsi və ya adekvat gigiyenanın olmamasıdır. Eşitmənin pisləşməsi mütləq ağrı və digər əlamətlərlə müşayiət olunmur. Proses tədricən və hiss olunmadan gedə bilər. Həkimə müraciət etmə vaxtı çatdıqda:
- Tez-tez qulaqda tıxanma hissi, səs-küy, fit, tıq-tıq səsi;
- Ağrı, ifrazat;
- Kifayət qədər yüksək səsləri qavramaqda, nitqi ayırd etməkdə çətinlik;
- Qaşınma;
- Mayenin daşması hissi, şırıltı;
- Keçirilmiş barotravma.
Şübhəli əlamətlər davamlı olaraq yarandıqda ilkin diaqnostika üçün LOR-həkiminə (otorinolarinqoloqa) və ya terapevtə müraciət etmək lazımdır.
Suallar və cavablar
Bəli, eşitmə borusunun disfunksiyası mümkündür. Bu cür travmadan sonra vaxtaşırı səs-küy, qulaqda tıxanma hissi narahat edə bilər. Dəqiq diaqnoz üçün həkimlə məsləhətləşmək, lazım gəlsə çoxkəsikli kompüter tomoqrafiyası (MSKT) etdirmək lazımdır.
Sinusit zamanı infeksiya tez-tez eşitmə keçəcəyinə yayılır, evstaxiit — borunun iltihabı inkişaf edir. Müəyyən müddət eşitməni pisləşdirən iltihabi şişkinlik davam edir. Bu, kəskin və xroniki rinitlərdə, farinqitlərdə, tonzillitlərdə də baş verə bilər.
