Sağrıda ağrı (qlütalgiya) sümük, birləşdirici, piy, sinir və ya əzələ toxumasında, habelə damarlarda inkişaf edən müxtəlif patoloji vəziyyətlərdən xəbər verə bilər. Bu səhifədə sağrıda ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Nevroloq Neyrocərrah Onkoloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Sağrıda ağrı (qlütalgiya) sümük, birləşdirici, piy, sinir və ya əzələ toxumasında, habelə damarlarda inkişaf edən müxtəlif patoloji vəziyyətlərdən xəbər verə bilər. Sağrı nahiyəsində ağrı sindromuna nəyin səbəb olduğunu müəyyənləşdirmək çox vaxt mütəxəssis üçün belə asan olmur. Ağrı tutmaları müntəzəm təkrarlandıqda və ya qəflətən kəskin, dözülməz ağrı yarandıqda dərhal həkimə müraciət etmək və müayinədən keçmək daha doğrudur. Patologiya nə qədər erkən aşkar edilərsə, ondan tez və həmişəlik qurtulub həyat keyfiyyətini bərpa etmək şansı bir o qədər yüksək olur.
Növləri
Simptomu təsvir edərkən istifadə edilə bilən çoxlu sayda xarakteristika var. Ağrının xarakterinə görə bir neçə növü ayırd edilir:
- Kəskin;
- Kəsici;
- Sancıcı;
- Dartıcı-çəkici;
- Deşici;
- Yandırıcı;
- Çəkici;
- Sıxıcı;
- Küt;
- Tutmaşəkilli;
- Döyünücü.
Sağrı əzələləri nahiyəsində ağrı hissləri dövri olaraq yarana bilər və ya daimi olub zamanla güclənə bilər. Həmçinin hisslər qəflətən yaranıb tez və hiss olunmadan keçib gedə bilər. Bu, sağrı əzələlərinin, budun və ya büzdümün yüngül travmalarında baş verir.
Yaranma səbəbindən asılı olaraq ağrının 2 növü ayırd edilir.
- Nosiseptiv: sağrı toxumalarının müxtəlif zədələnmələrində, məsələn, zərbə, həşərat sancması, yanıq və s. Hallarda yaranan fizioloji hissdir.
- Neyropatik: periferik və mərkəzi sinir sisteminin zədələnmələri üçün xarakterikdir. Əksər hallarda belə ağrı xroniki xarakter alır, çünki zədələnmiş sinir hüceyrələrinin özbaşına bərpa potensialı məhduddur.
Səbəbləri
Sağrı əzələlərində ağrılı hisslərin yaranma səbəbləri müxtəlifdir. Onlar həm əzələ zədələnməsindən xəbər verən müstəqil əlamətlər, həm də damar, dayaq-hərəkət sistemi, daxili orqan patologiyalarında irradiasiya edən ağrılar ola bilər.
Mütəxəssislər sağrı nahiyəsində ağrının əsas səbəbləri kimi aşağıdakıları göstərir:
- Bel və aşağı ətraf travmaları;
- Əzələ gərginliyi;
- Çanağın, onurğanın, qalça-bud oynaqlarının anadangəlmə deformasiyaları;
- Çanaq orqanlarında, düz bağırsaqda, onu əhatə edən toxumada, yumşaq toxumalarda iltihabi proseslər;
- Onurğada degenerativ proseslər;
- Sinir dəstələrinin və kötüklərinin sıxılması və ya iltihabı;
- Toxumaların qanla təchizatının pozulması və işemiyanın (oksigen çatışmazlığının) inkişafı.
Sağrıda ağrının inkişafına müxtəlif yaşlı kişi və qadınlar daha çox məruz qalır. Əsas risk qrupuna çanaq əyriliyi olan və ya bir ayağı qısa olan insanlar daxildir. Onlarda yerimə zamanı yükün düzgün bölünməməsi səbəbindən sağrı əzələləri daim gərgin vəziyyətdə olur. Onurğa və onurğaarası disk xəstəlikləri, sidik-cinsiyyət sistemi xəstəlikləri keçirmiş xəstələr də risk qrupuna daxildir.
Sağrıda ağrı ilə müşayiət olunan xəstəliklərin riskini artıran əsas amillərə aşağıdakılar aiddir:
- Sağrı əzələsinə tez-tez inyeksiya edilməsi;
- Soyuqlama;
- Endokrin pozğunluqlar;
- Fiziki fəallığın az olması;
- Immunitetin zəifləməsi;
- Xroniki stress və sinir gərginliyi;
- Duruş pozğunluqları;
- Balanslaşdırılmamış qidalanma rejimi və s.
Risk qrupuna daxil olan insanlar mütəmadi olaraq həkimə müraciət etməli və skrininq müayinələrindən keçməlidir. Bu, patoloji prosesin inkişafını vaxtında aşkar etməyə imkan verir. Xəstəlik nə qədər erkən aşkarlanarsa, təhlükəli nəticələrin qarşısını almaq şansı bir o qədər yüksək olur.
Diaqnostika
Sağrı əzələlərində ağrıdan şikayət edən xəstə ilə ilk görüşdə həkim ətraflı sorğu aparır, baxış keçirir və problemli nahiyəni əllə müayinə edir. Alınan məlumatlar mütəxəssisə ilkin diaqnoz qoymağa və fərdi müayinə planı tərtib etməyə imkan verir.
Analizlər, irriqoskopiya, kolonoskopiya (FKS), yumşaq toxumaların KT-si, qalça-bud oynaqlarının USM-i, qalça-bud oynağının MRT-si, qalça-bud oynağının rentgeni.
Sonrakı diaqnostikaya göstərişlərə uyğun fərdi qaydada təyin olunan bir sıra laborator və instrumental müayinələr daxil ola bilər.
- Ümumi və biokimyəvi qan analizi, PZR, sidik və nəcisin klinik müayinəsi. Laborator müayinələr infeksion, iltihabi və ya onkoloji prosesin əlamətlərini aşkar etmək, törədicini müəyyənləşdirmək və s. Üçün təyin edilir.
- Qalça-bud oynağının və bel-oma nahiyəsi onurğa sütununun rentgenoqrafiyası. Rentgen dayaq-hərəkət sistemi patologiyalarından şübhələnilən xəstələrə təyin edilir. Şəkillərdə mütəxəssis şiş, degenerativ və ya iltihabi proseslərin, travma nəticələrinin olub-olmadığını müəyyən edə bilər.
- Qarın boşluğunun, çanaq orqanlarının, qalça-bud oynağının USM-i. Orqan patologiyalarından şübhələnildikdə təyin olunur, təkcə toxumaların vəziyyətini deyil, qanla təchizatın keyfiyyətini də qiymətləndirməyə imkan verir.
- KT və MRT. Toxumaların vəziyyətini daha ətraflı qiymətləndirməyə, müxtəlif sıxlıqlı strukturların əks olunduğu problemli nahiyənin kəsiklərini əldə etməyə imkan verir. USM-in kifayət qədər informativ olmadığı hallarda təyin edilir.
- Radioizotop skanlaşdırma. Armudvari əzələdə və ona yaxın orqanlarda infeksiya və ya onkoloji prosesdən şübhələnildikdə təyin edilir.
Zəruri hallarda müayinələrin siyahısı genişləndirilir.
Müalicə
Sağrıda ağrının müalicəsi tədbirləri səbəbkar xəstəliyin aradan qaldırılmasına yönəlib. Müalicə kursunda konservativ terapiya və cərrahi müdaxilə tətbiq oluna bilər. Onlar ağrının yaranmasına səbəb olan patoloji prosesin növünə və yayılma dərəcəsinə uyğun təyin edilir.
Konservativ müalicə kompleks yanaşmanı nəzərdə tutur.
- Yataq rejimi, məhdud yüklənmə və zərurət olduqda əl ağacından, qoltuqağacından və ya yeriyicidən istifadə.
- Fərdi seçilmiş preparatlarla (QSİƏP, analgetiklər, spazmolitiklər, antibiotiklər və s.) dərman terapiyası;
- Ağrının şiddətini azaltmaq, normal sinir keçiriciliyini bərpa etmək və ya qan dövranını fəallaşdırmaq üçün fizioterapevtik prosedurlar.
- Göstəriş olduqda masaj, müalicəvi bədən tərbiyəsi, manual terapiya.
Bu patoloji hadisədə cərrahi müdaxilə nadir hallarda tətbiq edilir. Əməliyyatlar yalnız qalça-bud oynağının ciddi zədələnməsində (artroz, bud sümüyü başının aseptik nekrozu, boyun sınığı), bədxassəli və ya yaxşı xassəli şişlər, habelə drenaj tələb edən irinli ocaqlar aşkar edildikdə tələb oluna bilər.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Hərəkət və yeriş zamanı yaranan məhdudiyyətlər tam dəyərli həyat sürməyə mane olur. İnsanın yuxusu pozulur ki, bu da gün ərzində əsəbilik və diqqətsizliyə gətirib çıxarır. Müalicə aparılmadıqda daha ciddi ağırlaşmalar yarana bilər:
- Ətrafın hərəkətliliyinin və dayaq funksiyasının pozulması səbəbindən sərbəst yeriyə bilməmə;
- Iltihabi prosesin qonşu toxumalara yayılıb fleqmona, sepsis yaranması;
- (müalicə olunmamış sınıqlarda) yalançı oynağın yaranması və s.
Bütün bunlar davamlı əlilliyə, iltihabi ağırlaşmalar olduqda isə toksik şoka və ölümlə nəticələnə bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Sağrıda ağrı ilə bir neçə ixtisas üzrə həkim məşğul ola bilər.
Sağrı nahiyəsində narahatedici hisslər yarandıqda xəstə terapevtə və ya cərraha müraciət edə bilər. Həkim ilkin müayinə aparacaq, ilkin diaqnoz qoyacaq və dar ixtisaslı mütəxəssisə yönləndirəcək.
Terapevt, travmatoloq-ortoped, revmatoloq, onkoloq, nevroloq, cərrah, neyrocərrah.
Yadda saxla!
Sağrıda yaranan ağrılılıq sağlamlıq barədə düşünmək üçün ciddi əsasdır. Bu nahiyədə xoşagəlməz hisslərin yaranması həmişə adi əzilmə və ya əzələ dartılması demək deyil. Kifayət qədər tez-tez ağrı sindromu daxili orqanlarda və dayaq-hərəkət aparatında pozğunluqların inkişafından xəbər verir.
Hisslər sağlamlığa birbaşa təhlükə yaratmasa belə, həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə pozur. Buna görə sağrı nahiyəsində ağrılı hisslərin yaranmasını nəzərə almamaq qəti tövsiyə edilmir.
Təcili müraciət tələb edir: ağrı ilə birlikdə ayaqda sürətlə artan zəiflik, sidik və ya nəcis saxlaya bilməmə, aralıq nahiyəsində həssaslığın itirilməsi, yüksək hərarət.
Suallar və cavablar
Ən yaxşı variant təcili olaraq həkimə müraciət etməkdir. Mütəxəssisin müayinəsinə qədər özbaşına ağrıkəsici qəbul etməyin mənası yoxdur, çünki bu, diaqnostika zamanı həkimin xəstəliyin tam klinik mənzərəsini görməsinə mane olur.
Narahatedici hisslərin yaranması müxtəlif patologiyalara işarə edə bilər. Onların yaranmasının əsl səbəbini öyrənmək üçün həkimə müraciət etmək və tam diaqnostikadan keçmək lazımdır.
