Daban ağrısı çoxlu narahatlıq yaradan xoşagəlməz simptomdur. Bu səhifədə daban ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Endokrinoloq İnfeksionist Nevroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Daban ağrısı çoxlu narahatlıq yaradan xoşagəlməz simptomdur. Çox vaxt insanlar həyat keyfiyyətini xeyli aşağı salan bu narahatlığa fikir vermir, sadəcə diqqət yetirməməyə çalışırlar. Bu, çox təhlükəli ola bilər, çünki bu lokalizasiyada daim mövcud olan və ya dövri olaraq təkrarlanan ağrı ciddi ortopedik, revmatoloji və ya nevroloji xəstəliyin inkişafından xəbər verə bilər. Yalnız mütəxəssis patoloji simptomatikanın yaranmasına səbəb olan amili müəyyən edə və klinik hala uyğun müalicəni təyin edə bilər.
Növləri
Daban ağrısının bir neçə təsnifat variantı mövcuddur. Yaranma səbəbinə görə hisslərin 2 növü ayırd edilir:
- Xəstəliklə əlaqəli olmayan fizioloji;
- Toxumaların sistemli zədələnməsi, iltihabi, infeksion, onkoloji və ya autoimmun proses fonunda yaranan patoloji.
Yaranma vaxtına görə daban ağrısını aşağıdakılara bölmək qəbul edilmişdir:
- Hava dəyişikliyi ilə əlaqəli;
- Uzun müddət gəzintidən və ya saatlarla ayaq üstə durmaqdan sonra güclənən;
- Dabana dayanarkən təzahür edən;
- Fiziki fəallıqdan asılı olmayaraq daim narahat edən.
Davametmə müddətinə görə ağrının 2 növü ayırd edilir.
- Kəskin: fizioloji səbəblərdən və ya keçirilmiş travmalardan sonra yaranır. Qısa müddət davam edir və təhrikedici səbəb aradan qaldırıldıqdan sonra tamamilə keçir.
- Xroniki: dövri olaraq yaranır və ya daim mövcud olur. Ən çox yumşaq toxumalarda və ya sümük strukturlarında patoloji proseslərin inkişafı ilə əlaqədardır.
Səbəbləri
Daban ağrısına səbəb olan ən geniş yayılmış amillərə aiddir:
- Sümük toxumasının vərəmi;
- Ayaq sümüklərini, baldırın aşağı üçdə birini, oynaqları, vətərləri, əzələləri və yumşaq toxumaları əhatə edən travmalar;
- Dərinin infeksion və iltihabi zədələnmələri və papilloma virusu ilə yoluxma;
- Daban sümüyündə, yaxınlıqdakı yumşaq toxuma və vətərlərdə irinli-nekrotik proseslər;
- Podaqra və ya şəkərli diabet fonunda pozulmuş maddələr mübadiləsi;
- Reaktiv artritin inkişafına səbəb olan uroqenital və bağırsaq infeksiyaları.
Ağrılardan ən çox anamnezində kəskin və xroniki ortopedik patologiyalar olan insanlar əziyyət çəkir. Həmçinin hündür daban ayaqqabısına üstünlük verən qadınlar, peşəkar idmançılar və iş borcuna görə gündə 8-12 saat ayaq üstə olmağa məcbur olan insanlar risk qrupuna daxildir.
Bu patologiyanın inkişafını sürətləndirən risk amillərinə aiddir:
- Piylənmə;
- Idman travmaları;
- Əlverişsiz, hündür daban ayaqqabı geyinmək;
- Ayaqların soyuqlaması;
- Hündürlükdən tullanarkən dabanın zədələnməsi;
- Ayaqların daimi həddindən artıq yüklənməsi.
Daban nahiyəsində ağrı yarandıqda gecikmədən mütəxəssisə müraciət etmək və müayinədən keçmək lazımdır. Bu tövsiyə xüsusilə risk qrupuna daxil olan insanlara aiddir, çünki düzgün diaqnoz nə qədər tez qoyularsa, həyat keyfiyyətini pozan mənfi simptomatikanın aradan qaldırılması şansı bir o qədər çox olar.
Diaqnostika
Mütəxəssisə müraciət etdikdə o, birinci növbədə anamnez toplayır: ağrının xarakterini və intensivliyini, əlavə əlamətlərin olub-olmadığını və patoloji hisslərin davam etmə müddətini müəyyən edir.
Sonra, vəziyyətdən asılı olaraq, dupleks skanləşdirmə (USDS), ayağın KT-si, ayağın rentgeni, ayağın USM-si, ayağın MRT-si və ya ayaq biləyi oynağının rentgeni kimi müayinələr təyin olunur.
Zəruri məlumat aydınlaşdırıldıqdan sonra həkim dabanı müayinə edir və əl ilə yoxlayır, sonra isə diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün bir sıra əlavə laborator və instrumental müayinələr təyin edir.
- İrinli ocaqlar aşkar edildikdə onkomarkerlər üzrə əlavə müayinə və bakterial əkimlə ümumi və biokimyəvi qan analizləri.
- USM. Ultrasəs müayinəsi vətər və bağların iltihab əlamətlərini aşkar etməyə, habelə törəmələri bir-birindən fərqləndirməyə imkan verir.
- Aşağı ətraf venalarının USDQ-si. Trofik xoraların yaranmasına səbəb olan amili aşkar etmək üçün aparılır.
- Rentgenoqrafiya. Rentgenoqrammada mütəxəssis aseptik nekroz, iltihab, degenerasiya əlamətlərini aşkar edə, sümük çıxıntılarını, çatları və sınıqları müəyyən edə bilər.
- Elektroneyromioqrafiya. Bu üsul əzələlər və sinir lifləri arasında impuls ötürülməsinin pozulmasını aşkar etməyə imkan verir.
- MRT və ya KT. Qeyri-müəyyən nəticələr alındıqda təyin olunan əlavə üsullardır. Yumşaq toxumaların və sümük strukturlarının patoloji dəyişikliklərinin lokalizasiyasını və yayılma dərəcəsini, sümük qırıqlarının yerləşməsini dəqiqləşdirməyə imkan verir.
Müalicə
Müalicə taktikası ağrının yaranmasına səbəb olan amildən asılıdır. Həm konservativ terapiya, həm də cərrahi müdaxilə tətbiq oluna bilər. Daban ağrısının müalicə protokolu hər bir halda fərdi seçilir. Ən çox aşağıdakıları əhatə edən konservativ terapiya kifayət edir:
- Həkim tərəfindən təyin olunmuş dərman vasitələrinin qəbulu: QSİƏP, analgetiklər, xondroprotektorlar və s.;
- Fizioterapevtik prosedurlar;
- Müalicəvi gimnastika.
Cərrahi müdaxilə sümük deformasiyası, vətər cırılması ilə müşayiət olunan travmalar, daban mahmızı, bədxassəli törəmələr zamanı təyin olunur.
Hərəkəti çətinləşdirən kəskin ağrılar zamanı xəstələrə ayağa hər hansı yüklənmənin istisna edildiyi qoruyucu rejim tövsiyə olunur. Bu məqsədə çatmaq üçün ortopedik elastik bandaj və ya yarımsərt ortezlərin taxılması, otaqda hərəkət edərkən isə qoltuqdəyənək və ya əsanın mütləq istifadəsi təyin olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Müalicənin olmaması xəstəliyin xroniki formaya keçməsinə, habelə aşağıdakı ağırlaşmaların inkişafına səbəb ola bilər:
- Davamlı axsaqlıq;
- Ayağın deformasiyası;
- Irinli-iltihabi proseslər;
- Sepsis.
Hansı həkimə müraciət etməli
Daban ağrısından əziyyət çəkən xəstələrlə müxtəlif ixtisaslı həkimlər məşğul ola bilər.
Dabanda ağrı yarandıqda ilk növbədə terapevtə, cərraha və ya ortopedə müraciət etmək olar. Mütəxəssis anamnez toplayacaq, ilkin müayinə aparacaq və ilkin diaqnoz qoyacaq. Zərurət olduqda xəstə başqa profilli həkimə yönləndiriləcək. Daban ağrısı ilə müşayiət olunan patologiyaların aşkarlanması və müalicəsi ilə bir neçə mütəxəssis məşğul ola bilər.
Yadda saxla!
Dabanda ağrı çox aktual problemdir; onunla bütün yaş kateqoriyalarından insanlar üzləşir. Bu xoşagəlməz simptomun yaranmasını fizioloji səbəblər doğursa belə, o, insanın həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə pozur.
Daban sümüyü böyük yüklərə tab gətirsə də, süngəri quruluşu mexaniki travmalara həssasdır. Bu anatomik nahiyədə həmçinin çoxlu damar və sinir ucu var; bu, onu degenerativ və iltihabi patologiyalara qarşı zəif edir. Belə xəstəliklər tez irəliləyir və güclü, çox vaxt dözülməz ağrı doğurur.
Buna görə dabandakı ağrını «keçər» deyə gözləmək tövsiyə edilmir: erkən mərhələdə əksər hallarda konservativ müalicə kifayət edir.
Suallar və cavablar
Bu səbəblər xəstəliklərlə əlaqəli deyil. Diskomfort ayaq tabanının daimi həddindən artıq yüklənməsindən yaranır. Belə ağrılar hündür daban ayaqqabı geyinməyi üstün tutan qadınlarda və çox ayaq üstə işləyən insanlarda müşahidə olunur.
Ağrı bu nahiyədə yerləşərsə, ən ehtimal olunan səbəb aşil vətərinin həddindən artıq yüklənməsi və ya zədələnməsidir.
