Ənsə siniri nevralgiyası — səbəbi, klinik əlamətləri və ağırlıq dərəcəsinə uyğun fərdi diaqnostika və müalicə tələb edən tibbi vəziyyətdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Oksipital nevralgiya
- Arnold nevralgiyası
Xəstəlik haqqında
Onurğa sütunundan başın dal hissəsinə sol və sağ tərəfdən böyük və kiçik ənsə sinirləri gedir. Onlar başın və boynun hərəkətinə, təpə nahiyəsinə və qulaq uclarına qədər dərinin həssaslığına cavabdehdirlər. Ənsənin altında yerləşən üçüncü bir dəstə də var, lakin o, olduqca nadir hallarda iltihablaşır.
Ənsə sinirinin nevralgiyası kəskin başlayır. İnsan qəflətən boyundan təpəyə qədər güclü sancıcı, atıcı və ya sıxıcı ağrı hiss edir.
Səbəbləri
Ənsə nevralgiyasını provoka edən amillər:
- boyun fəqərələrinin və aralarındakı disklərin strukturunun pozulması: revmatoid artrit, osteoxondroz, skolioz, fəqərəarası yırtıqlar;
- miofassial sindrom – əlverişsiz vəziyyətdə uzun müddət qalma nəticəsində yaranan boyun əzələlərinin həddindən artıq gərginləşməsi;
- damar patologiyaları: sinirin sıxılması aterosklerozun fonunda baş verə bilər, bu zaman damar qismən tıxanır və həcmi artır, onun pulsasiyası isə ona bitişik siniri qıcıqlandırır;
- fəqərəarası diskin iltihabı – spondilodissit;
- onurğa sütunu nahiyəsində törəmələr;
- fonunda sinir sisteminin işi pozulan stress və depressiya;
- başı isladıqdan sonra cərəyanlı yerdə qalma;
- boyun əzələlərinin yaşla əlaqədar zəifləməsi.
Ənsə sinirlərinin zədələnməsinin səbəbi tütün və alkoqolla intoksikasiya, herpes zoster virusu, diabetik və revmatoid ağırlaşmalar ola bilər.
Klinik mənzərə
Kiçik və ya böyük ənsə sinirinin nevralgiyası üçün sağda, solda və ya bütün ənsə boyunca papaq formasında atıcı ağrı xarakterikdir. Bir sıra hallarda uzunmüddətli pulsasiya qeyd olunur.
Kiçik dəstənin təcrid olunmuş zədələnməsində ağrı əsasən yan tərəfdən hiss olunur. Onun lifləri qulaqların arxasından keçir. Böyük sinirin cəlb olunması başın arxa nahiyəsinə atıcı ağrılara səbəb olur.
Tutma qəflətən baş verir, bir neçə saniyə davam edir və eyni sürətlə keçir. Ona göz yaşı axması, işıqdan qorxma, səslərə, o cümlədən öz səsinə qarşı dözümsüzlük müşayiət edir. Tutma zamanı insan simptomları ağırlaşdırmamaq üçün donub qalır. Başı arxaya instinktiv əymə rahatlıq gətirmir.
Ənsə sinirləri bəzi kəllə sinirləri ilə əlaqədardır, buna görə də əlavə simptomlar yaranır:
- görmənin pozulması;
- göz almalarında ağrı;
- qulaqlarda küy;
- başgicəllənmə;
- burun tutulması;
- ürəkbulanma.
Tutmaların sayı sutkada bir neçə onlarcaya çata bilər. Provokasiya edən amillərə vibrasiya, silkələnmə, başın yöndəmsiz və ya kəskin hərəkətləri, asqırma aiddir.
Kəskin epizodlar arasında ənsə nahiyəsində «qarışqagəzmə», sancı və ya dövri yandırma, daimi sızıldayıcı yorucu ağrı hissi mümkündür. Bir çox xəstələr həssaslığın pisləşməsini, dərinin keyləşməsini qeyd edirlər. Zədələnmiş sinirlərin nahiyəsində trigger nöqtələr əmələ gəlir. Onlara yüngül təzyiq belə yeni epizodları provoka edir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
İlkin baxış zamanı nevroloq həkim xəstədən sorğu aparır, boyun və ənsə nahiyəsini həssaslıq, trigger nöqtələrin olması baxımından əl ilə yoxlayır. Əksər hallarda oksipital nevralgiya fizikal testlərin köməyi ilə aşkar edilir. Onun səbəblərini dəqiqləşdirmək üçün instrumental müayinələr təyin edilir.
- İki proyeksiyada rentgen. Fəqərələrin strukturunun pozulmasını aşkar etməyə imkan verir. Zədələnmələrin xarakterini dəqiqləşdirmək üçün boynun KT və ya MRT-si təyin edilir. Sonuncu üsul yumşaq toxumaları yaxşı vizuallaşdırdığı üçün ən dəqiq üsuldur.
- Boyun damarlarının USDQ-si. Qan axınının keyfiyyətini, qan yatağının aterosklerotik zədələnmə dərəcəsini qiymətləndirir.
- Elektroensefaloqrafiya, exoensefaloqrafiya – baş beynin funksionallığını və struktur bütövlüyünü tədqiq etmək üçün.
Ənsə və üçlü sinirlər bir-biri ilə əlaqədardır, buna görə də nevralgiya zamanı tutmalar miqreni imitasiya edə bilər. Diaqnostika zamanı klaster ağrılar və arterial hipertenziya təzahürləri də istisna edilməlidir.
Müalicə
Ənsə sinirinin nevralgiyasının müalicəsi üçün medikamentoz üsullar, fizioterapiya və neyrocərrahi texnikalar tətbiq edilir.
Ağrını tez aradan qaldırmaq üçün anestetik məhlulu ilə blokada edilir. Prosedur həmçinin sinir kötüyünün reaksiyasını təsdiqləmək məqsədilə diaqnostika çərçivəsində də aparılır. Müsbət nəticə əldə edildikdə iltihabı aradan qaldıran, trigger nöqtələrin həssaslığını azaldan müalicəvi blokadalar edilir. Ağrıkəsici tabletlər əhəmiyyətli effekt vermir.
Tutmaların qarşısını almaq üçün 1-2 həftəlik antikonvulsant kursu təyin edilir. Preparatlar sinir impulslarının ötürülməsini sabitləşdirir və ağrı tutmalarının tezliyini azaldır.
Diaqnoz təsdiqləndikdə və kəskin fazanın aradan qaldırılmasından sonra əlavə prosedurlar qoşulur.
- Yaxalıq zonasının masajı. Əzələ tonusunun sabitləşməsinə, qan dövranının yaxşılaşmasına, hərəkətliliyin artmasına yönəlmişdir.
- Akupunktura (iynə batırma). Bioaktiv nöqtələrə təsir ağrıları aradan qaldırmağa kömək edir.
- Baş beyin kötüyünün elektrik cərəyanı ilə elektrostimulyasiyası. Ağrıkəsici, neyrotrofik, sakitləşdirici təsir göstərir.
Maqnitoterapiya, elektroforez, induktometriya kursları, lazer və ultrasəslə təsir yaxşı nəticə göstərir.
Nevralgiyalar zamanı effektiv fizioterapevtik üsul diadinamik cərəyanlardır. Trigger sahələrə bərkidilmiş elektrodlar özlərindən aşağı tezlikli cərəyan keçirir. Nəticədə sinir impulslarının ötürülməsi ləngiyir və ağrı tez azalır. Gündə bir fasilə ilə 5 seans kifayətdir.
Onurğanın konfiqurasiyasını normallaşdırmaq üçün ciddi göstərişlər əsasında onun quru üsulla və ya su altında dartılması mümkündür. Nəticədə fəqərələr arasındakı məsafə artır, sıxılmış sinir kökləri azad olunur.
Cərrahi müalicə
Konservativ terapiyadan effekt olmadıqda ciddi göstərişlər əsasında mikrocərrahi əməliyyatlar aparılır. Sinirin fəaliyyətini dayandırmaq üçün neyrektomiya – onun kəsilməsi və ya tam çıxarılması aparılır.
Qənaətbəxş variant radiotezlikli ablyasiyadır. Nazik iynədəki boşluq vasitəsilə sinirə elektrod yeridilir və onun strukturu zədələnir. Bu zaman ətraf toxumalar salamat qalır. Prosedur 2 dəqiqə davam edir və reabilitasiya tələb etmir.
Sinirə təzyiq göstərən arteriyanı və ya damarı ondan uzaqlaşdırmaq üçün mikrovaskulyar dekompressiya aparılır. Əməliyyat zamanı cərrah strukturlar arasında inert sintetik materialdan protektor yerləşdirir.
Ağır hallarda neyrostimulyasiyaya müraciət edilir. Sinirlərin keçdiyi nahiyədə baş dərisinin altına 1-2 elektrod implantasiya edilir. Onlar ağrını yatıran impulslar generasiya edir. İşi pultdan tənzimlənir.
Tutmalar sinir ucluğunun kompressiyasından yarandıqda, provokasiya edən amili aradan qaldırmaq üçün əməliyyat aparılır: mikrodiskektomiya, nukleoplastika, endoskopik müdaxilələr.
Reabilitasiya
Azinvaziv müdaxilələrdən sonra bərpa 2-4 həftə davam edir. Bu dövrdə izdihamlı yerlərə getməkdən, infeksion xəstələrlə təmasdan, həddindən artıq qızmadan və soyuqdəymədən çəkinmək lazımdır. Zərurət yarandıqda sinir liflərinin funksiyasının yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş əlavə konservativ terapiya təyin edilir.
Profilaktika
Oturaq həyat tərzi zamanı miofassial sindromun və osteoxondrozun qarşısını almaq üçün müntəzəm olaraq isinmə hərəkətləri etmək lazımdır. Boyun, çiyin qurşağı və onurğa əzələlərini möhkəmləndirən və dartan məşqlər faydalıdır. Üzgüçülük, dövri iynə-reflekso terapiya və ümumi möhkəmləndirici masaj kursları yaxşı effekt göstərir. Digər profilaktika tədbirləri:
- ağır atletika məşqləri zamanı onların texnikasına riayət etmək, dəstəkləyici kəmərlərdən istifadə etmək;
- əzələ və damar spazmını provoka etməmək üçün cərəyanlı yerlərdən və soyuqdəymədən çəkinmək;
- alkoqoldan sui-istifadə etməmək, çünki onun metabolizm məhsulları sinir uclarına zərərli təsir göstərir.
Yuxu üçün başın əlverişsiz vəziyyətini istisna edən ortopedik yastıqlar seçmək daha yaxşıdır.
Yadda saxla!
Bir çoxları ənsədəki tutmaşəkilli ağrıları hipertoniya simptomu kimi qiymətləndirir və təzyiqi aşağı salan tabletlər qəbul edir. Bəziləri özbaşına müalicə qismində boynu isidir və ya masaj ilə yumşaldır. Bütün bu hərəkətlər simptomatikanın ağırlaşmasına və ağırlaşmalara səbəb ola bilər: iltihab və şişkinliyin güclənməsi, sinirin daha da sıxılması. Nevralgiyanın səbəbini müəyyən etmək üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Uzun müddət adekvat müalicə olmadıqda sinir strukturları oksigen aclığı yaşamağa başlayır. Onlar dağılır, deformasiyaya uğrayır. Nəticədə ağrı xroniki xarakter ala və boyun hərəkətliliyi məhdudlaşa bilər. Belə hallarda neyrocərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Açıq oval pəncərə
- Afaziya
- Alkoqol polinevropatiyası
- Alsheymer xəstəliyi
- Amneziya
- Aqnoziya
- Ataksiya
- Baş beyin kistası
- Bayılma (sinkop)
- Bel osteoxondrozu
- Bel-kürək əzələlərinin mioziti
- Beyin damarlarının anevrizması
- Beyin damarlarının aterosklerozu
- Beyin qan dövranının xroniki çatışmazlığı
- Beyin silkələnməsi
Mövzu üzrə məqalələr
Epilepsiya ilə hamiləlik: dərmanı dayandırmadan təhlükəsiz plan qurmaq
Epilepsiyası olan bir çox qadında hamiləlik uğurla davam edə bilər. Bunun üçün tutmaların nəzarəti və dərmanların hamiləliyə uyğunluğu…
İstiqamət: Nevrologiya / Ginekologiya
Dağınıq skleroz nədir: xəstəlik, onun səbəbləri və təzahürləri barədə sadə dillə
Dağınıq skleroz (DS) – autoimmun mənşəli xroniki xəstəlikdir; bu zaman immun sistemi sinir sistemini yad kimi qəbul edir…
İstiqamət: Nevrologiya
Başgicəllənmə
Başgicəllənmə. İnsana ətrafındakı əşyaların və (ya) öz bədəninin müəyyən istiqamətə hərəkət etdiyi və ya fırlandığı təsəvvürünü yaradan vəziyyət…
İstiqamət: Nevrologiya
İnsult öncəsi vəziyyət (mini-insult)
İnsult öncəsi vəziyyət — beyin qan dövranının müvəqqəti pozğunluqları kompleksidir və o, əsl insultun inkişafı riskinin yüksək olduğunu…
İstiqamət: Nevrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
