Pəncə barmaqlarının çəkicvari deformasiyası — eninə yastıpəncəlik çərçivəsində formalaşan qazanılmış deformasiyadır. Onun üçün dırnaq falanqasının açılması, orta falanqanın bükülməsi və əsas falanqanın açılması (və ya bükülməsi) səciyyəvidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Digitus malleus
Xəstəlik haqqında
Bu deformasiyada barmaq açıcı əzələsinin vətər hissəsi qısalmış və gərgin vəziyyətdə olur. Birinci falanqaarası oynağın arxa səthində tez-tez ağrılı döyənək əmələ gəlir. Buraxılmış hallarda əyrilik əsas falanqanın güclü bükülməsi və onun əsasının tam çıxığı, birinci falanqaarası oynağın rigidliyi, pəncənin altında və arxasında kobud ağrılı döyənəklərlə müşayiət olunur. Bu zaman barmaq falanqaları qalxmış olur və yeriyərkən dayaq səthinə toxunmur.
Çəkicvari deformasiyada pəncə barmaqlarına aid bükücü və açıcı qüvvələr arasında uzunmüddətli dissonans formalaşır. Bu pozğunluq həm xarici, həm də daxili amillərin təsiri ilə bağlıdır. Çəkicvari əyrilik ən çox yayılmışlardan biri sayılır, xüsusən yaşlı yaş qrupundan olan pasiyentlər arasında. Daha çox ikinci barmaq deformasiyaya uğrayır, nadir hallarda III–V barmaqlar. Bu patologiya daha çox qadınlara aiddir.
Əyriliyin ilkin mərhələləri qeyri-davamlıdır və passiv təsirlə, xüsusən manual üsullarla aradan qaldırıla bilər. Lakin zaman keçdikcə patoloji proses irəliləyir, dəyişikliklər üzvi xarakter alır və bu zaman zədələnmiş barmağın əsas (proksimal) falanqasının pəncə-falanq oynağında qismən və ya tam çıxığı baş verir. Belə proses intensiv ağrının yaranması ilə müşayiət olunur. Pəncənin ön şöbəsi daxilində təzyiqin yenidən paylanması döyənəklərə gətirib çıxarır, bəzi pasiyentlərdə isə hətta yaralar formalaşır. Bu mərhələdə vəziyyəti düzəltmək üçün cərrahi müalicənin aparılması məsələsi həll edilir. Cərrahi müdaxilənin optimal üsulunu həkim seçir.
Səbəbləri
Çəkiclabənzər əyriliyin təbiəti çoxşaxəlidir. Mümkün meylləndirici amillərə aşağıdakılar aid edilə bilər:
- ayağın ön hissəsini sıxan dar ayaqqabı geyinmək;
- neyro-miofassial patologiyalar;
- travmatik zədələnmələr;
- ayağın anadangəlmə patologiyaları.
Nəzərə almaq lazımdır ki, ikinci-dördüncü barmaqların əyriliyi müstəqil nozologiya ola bilər və ya ayağın müşayiət edən deformasiyalarının nəticəsi ola bilər. Bu xüsusiyyətlər optimal müalicə variantının seçilməsində nəzərə alınır.
Təsnifat
Hamilton testinin nəticələrinə əsasən aşağı ətraf barmaqlarının çəkiclabənzər əyriliyinin 4 dərəcəsi ayırd edilir:
- sıfır dərəcə ― oynaqda qeyri-sabitlik yoxdur;
- birinci dərəcə ― cüzi qeyri-sabitlik, bu zaman oynaq səthlərinin dəqiq nisbəti yarıdan azına qədər azalır;
- ikinci dərəcə ― orta dərəcəli qeyri-sabitlik (sümüyün oynaq uclarının səthləri 50%-dən çox məsafədə düzgün nisbətini itirir)
- üçüncü dərəcə ― ifadə olunmuş qeyri-sabitlik (diaqnostik sınaq zamanı barmaq çıxıq olur);
- dördüncü dərəcə ― passiv üsullarla aradan qaldırıla bilməyən çıxıq.
Hesab olunur ki, oynağın qeyri-sabitliyi nə qədər çox ifadə olunarsa, plantar bağın zədələnməsi bir o qədər güclü olar.
Klinik mənzərə
Barmaqların çəkiclabənzər əyriliyinin əsas təzahürləri bunlardır:
- patoloji prosesin proqressivləşməsi ilə intensivliyi artan ağrı hissiyyatı;
- ayağın estetikasını pozan və modelli ayaqqabı geyinməyi qeyri-mümkün edən görünən deformasiya.
Obyektiv müayinə zamanı travmatoloq birinci falanqarası oynaqda patoloji büküntü aşkar edir, bu zaman ikinci falanqarası oynaqda isə hiperekstenziya (artıq açılma) müşahidə olunur. Oxşar vəziyyət pəncə-falanq oynağında da müşahidə olunur. Əksər hallarda zədələnmiş barmaq ayağın arxa (dorsal) tərəfinə doğru meyllənmiş olur.
Şəkillərdə əlamətlər
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostik axtarış aşağıdakı müayinələrin aparılmasını əhatə edir:
- Hamilton testi. Bu üsul pəncə-falanq oynağında üzvi dəyişikliklərin nə dərəcədə ifadə olunduğunu müəyyən etməyə imkan verir. Bu məlumatlar əsasında oynağın qeyri-sabitlik dərəcəsi müəyyən edilir.
- Ayaqların rentgen skanlaşdırılması. Deformasiyanın düzgün qiymətləndirilməsi üçün rentgenoqrafiya minimum 2 proyeksiyada aparılır, bu zaman ayaq yüklənmə altında olmalıdır.
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası. Tədqiqat plantar bağın cırılmasını əyani şəkildə vizuallaşdırmağa imkan verir.
Müalicə
Ayağın çəkiclabənzər barmağının konservativ müalicəsi ağrını azaltmağa imkan verir, lakin qabaqlaşmış patoloji proses proqressivləşməyə davam edir (əyrilik zaman keçdikcə artır). Əməliyyat yalnız ağrıya deyil, həm də deformasiyanın ifadəliliyinə təsir etməyə imkan verir. Müalicə proqramının optimal variantı pəncə-falanq oynağının elastikliyi və əyriliyin dərəcəsi ilə müəyyən edilir.
Konservativ müalicə çərçivəsində zədələnmiş barmağın teyplənməsi və ya ortopedik fiksatorların geyinilməsi aparıla bilər. Bu variantlar elastik əyrilik zamanı (davamlı üzvi dəyişikliklərin inkişafına qədər) ağrının yüngülləşdirilməsinə kömək edəcək. Lakin bu cür yardım variantlarında istifadə olunan konstruksiya ilə birlikdə ayağı sıxmayan xüsusi ayaqqabı tələb olunur.
Cərrahi müalicə
Çəkiclabənzər əyrilik zamanı əməliyyatın aparılması üçün mütləq göstəriş düzgün seçilmiş konservativ terapiya ilə aradan qaldırıla bilməyən davamlı ağrı sindromudur. Cərrahi müalicə lehinə qərar ayağın müşayiət edən deformasiyası (məsələn, valgus deformasiyası) olduqda da qəbul edilə bilər.
Əməliyyat əks göstərişlərin olduğu hallarda aparılmır, bunlara ayaq nahiyəsində aktiv infeksion iltihab və zəif qan axını aiddir. Xəstənin yalnız kosmetik qüsuru düzəltmək istəyi, adekvat ayaqqabı seçməyin mümkünsüzlüyü kimi, nisbi göstəriş sayılır.
Müasir ortopediyada ayağın çəkiclabənzər barmağı zamanı ən çox aşağıdakı əməliyyat variantlarından istifadə olunur:
- birinci falanqarası oynaq nahiyəsində rekonstruktiv-plastik əməliyyat;
- yuxarıda qeyd olunan oynaq nahiyəsində hərəkətsizliyin yaradılması;
- vətər kompartmentinin köçürülməsi və ya uzadılması;
- proksimal falanqanın əsasının osteotomiyası ilə az invaziv müdaxilə;
- ikinci pəncə sümüyünün osteotomiyası;
- pəncə sümüyü ilə barmaq falanqasının birləşmə nahiyəsində plantar bağın plastikası.
Az invaziv əməliyyatların bir sıra üstünlükləri var, buna görə də klinik təcrübəyə getdikcə daha çox tətbiq edilir. Bu cür müdaxilələr ən az travmatikliyi, postoperativ dövrdə minimal ağrı sindromu və infeksion ağırlaşmaların cüzi riski ilə fərqlənir. Az invaziv əməliyyatdan sonra bərpa müddətləri qısa olur və ən yaxşı kosmetik nəticələr əldə edilir (çətinliklə hiss olunan izlər qalır).
Reabilitasiya
Ayağın cərrahi müalicəsindən sonra tövsiyə olunur:
- müalicəvi bədən tərbiyəsi;
- fizioterapevtik prosedurlar;
- teypləmə;
- masaj;
- ən fizioloji ayaqqabının geyinilməsi.
Profilaktika
Aşağıdakı tövsiyələr qazanılmış deformasiya riskini azaltmağa kömək edə bilər:
- ayağın ön hissəsini sıxmayan rahat, geniş ayaqqabı geyinmək;
- ayağın bütün hissələrinə yükü bərabər paylayan ortopedik daban altlıqlarından istifadə etmək;
- fiziki aktivliyin optimallaşdırılması;
- dayaq-hərəkət aparatının mövcud patologiyalarının vaxtında korreksiyası.
Yadda saxla!
Çəkiclabənzər deformasiyanın cərrahi korreksiyası üsulları müxtəlif ola bilər. Bəzi hallarda onlar yumşaq toxuma kompartmentinin korreksiyasına yönəlir, digərlərində oynaqlara müdaxiləni, üçüncülərində isə pəncə sümüklərinə müdaxiləni nəzərdə tutur. Müasir ortopediyada pəncə sümüyü ilə barmaq falanqasının birləşmə nahiyəsində plantar bağın düzgün anatomiyasının bərpası üsulları, habelə az invaziv müdaxilələr getdikcə daha geniş tətbiq olunur. Lakin əyriliyin korreksiyası üçün hansı üsul seçilməsindən asılı olmayaraq, əməliyyat ayağın xarici görünüşünü yaxşılaşdırmağa və ağrı sindromunun aradan qaldırılmasına imkan verir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
