Penis travmaları küt və ya deşici zədə, penis sınığı və digər yumşaq toxuma zədələnmələrini əhatə edir. Kəskin ağrı, şişkinlik və hematoma təcili uroloji qiymətləndirmə tələb edə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında
Cinsiyyət üzvünün travması onun funksionallığının tam və ya qismən pozulması ilə xarakterizə olunan orqanın zədələnməsi adlanır. Buna əzələlər, dəri örtükləri, ağ qişa, süngəri və kavernoz cisimlər, penisin dəri altı toxuması cəlb oluna bilər.
Cinsiyyət üzvünün travmaları halların əksəriyyətini təşkil edir – aşkar edilmiş bütün genital zədələnmələrin təxminən 50%-i. Ən çox kavernoz cisimlər, baş və qamış dərisi əziyyət çəkir. Bu cür patologiya kəskin ifadə olunmuş ağrı sindromu ilə xarakterizə olunur və sonradan erektil disfunksiyanın və ya hətta sonsuzluğun səbəbi ola bilər.
Səbəbləri
Kişinin cinsiyyət orqanının travması istənilən mexaniki təsir nəticəsində baş verə bilər. Tez-tez zip qıfılı ilə penisin ilişməsi, erektə olmuş üzvün cinsi əlaqə zamanı əyilməsi nəticəsində çıxıq və ya sınıqlar baş verir. Travmatologiyada dişləmə, atəşli silah yaraları və ya kəsici alətlə vurulan zədələr nəticəsində yaranan nüfuzedici yaralanma halları da nadir deyil.
Penisin amputasiyası adətən cinayət hərəkətləri və ya psixi pozğunluqlar fonunda özünə xəsarət yetirmə halları ilə əlaqədardır.
Təsnifat
Cinsiyyət üzvünün travmalarının təsnifatı dəri örtüyünün bütövlüyünün pozulmasının olub-olmamasına görə aparılır. Beləliklə, iki böyük qrup ayırd edilir – açıq və qapalı.
Cinsiyyət üzvünün qapalı travmaları mexaniki təsir nəticəsində orqanın daxili strukturlarının zədələnməsi ilə xarakterizə olunur. Bu zaman dəri örtüyünün bütövlüyünün pozulması müşahidə edilmir. Onların arasında ən çox aşkar edilir:
- cinsiyyət üzvünün çıxığı; belə travma orqanın kökünün xayalıq nahiyəsinə, qasıq oynağına və ya aralığa yerdəyişməsi zamanı yaranır; bu zaman fiksasiya edən bağlar cırılır;
- penisin sınığı; belə zədələnmə orqanın ereksiya vəziyyətində əyilməsi nəticəsində baş verə bilər; penisin sınığı ən çox kobud cinsi əlaqə zamanı yaranır; o, kavernoz cisimlərin ağ qişasının cırılması ilə xarakterizə olunur, bəzi hallarda sidik kanalı və süngər cisim də zədələnir;
- üzvün sıxılması (boğulması); travma penisin gövdəsinin rezin, sap və ya başqa sıxıcı əşya ilə bağlanması ilə əlaqədardır; çox zaman bu, ereksiyanın saxlanmasına nail olmaq və ya sidik saxlaya bilməməkdən qurtulmaq istəyən kişinin özünün günahı ucbatından baş verir;
- cinsiyyət üzvünün əzilməsi; bu, birbaşa zərbə zamanı yaranan ən tez-tez rast gəlinən travmadır.
Cinsiyyət üzvünün açıq zədələnmələri daha az rast gəlinir və donma, yanıq, dişləmə, kəsici-deşici və atəşli silah yaralanmalarını əhatə edir. Bundan başqa, travmatik penektomiya (penisin amputasiyası) halları da rast gəlinir.
Klinik mənzərə
Penis travmalarında simptomatika müxtəlifdir və birbaşa alınan zədələnmənin növündən və ağırlığından asılıdır. Patologiyanın istənilən formasına xas olan bir neçə ümumi simptom var:
- şişkinlik və hematomalar;
- sidik ifrazının çətinləşməsi;
- açıq travma zamanı qanaxmalar;
- sidikdə qanın və ya onun laxtalarının görünməsi;
- müxtəlif dərəcədə ifadə olunan ağrı sindromu;
- sidik ifrazı ilə əlaqəsi olmadan sidik-cinsiyyət kanalından qanlı ifrazat (uretrorragiya).
Əzilmələr üçün kəskin ağrının, şişkinliyin və hematomaların yaranması xarakterikdir. Sınıq zamanı ereksiya dərhal yox olur, cinsiyyət üzvünün bütün sahəsində geniş hematoma inkişaf edir. Çıxıq zamanı orqanın kökünün xayalığa və ya aralığa doğru yerdəyişməsi vizual olaraq nəzərə çarpır. Açıq zədələnmələr zamanı sidik ifrazının güclü ağrılı olması hiss olunur, toxumaların zədələnməsi isə vizual olaraq yaxşı görünür.
Bu, ən çox rast gəlinən simptomların yalnız bir hissəsidir. Daha ətraflı təsvir üçün travmanın hər növünü ayrıca nəzərdən keçirmək lazımdır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Penis travmasının diaqnostikası üçün dərhal travmatoloqa, cərraha və ya uroloqa müraciət etmək və müayinədən keçmək lazımdır. Bu, anamnezin toplanması və genitalların müayinəsi ilə başlayır. Xəstə sorğu-sual edilərkən cinsiyyət üzvünün zədələnməsinə səbəb olan amillərə xüsusi diqqət yetirilir.
Bir qayda olaraq, diaqnoz qoymaq üçün yalnız xarici müayinə kifayət edir, çünki bir çox simptomlar aydın ifadə olunur və çılpaq gözlə görünür. Travmanın ağırlığını müəyyən etmək üçün cinsiyyət üzvünün və onun damarlarının USM-i, habelə kavernozoqrafiya (kontrast maddə vurulduqdan sonra qovuqvari (peştərəli) cisimlərin rentgeni) və MRT tələb oluna bilər. Sidik-cinsiyyət kanalının zədələnməsini istisna etmək və ya təsdiqləmək üçün uretroskopiya təyin edilə bilər.
Müalicə
Cinsiyyət üzvünün travmalarının müalicə üsulunun seçimi zədələnmənin növündən və ağırlığından asılıdır. Xəstəyə konservativ terapiya və ya cərrahi müdaxilə təyin oluna bilər.
Cinsiyyət üzvünün adi əzilmələrinin müalicəsi gözləmə taktikası ilə aparılır. Xəstəyə tam istirahət və travma aldıqdan sonrakı ilk iki-üç gün ərzində soyuq kompreslərin qoyulması tövsiyə olunur. Ağrı sindromunu azaltmaq üçün qeyri-steroid iltihab əleyhinə preparatlar istifadə olunur.
Penisin açıq travması alındıqda ilk növbədə dərhal cinsiyyət üzvündəki yaranın işlənməsi aparılır, zədələnmiş toxumalar və yad cisimlər çıxarılır. Bundan sonra lazım gəldikdə zədələnmiş dəri örtükləri tikilir və antiseptik sarğı qoyulur.
Əzilmənin müalicəsi zamanı geniş hematomaların inkişafı aşkar edilərsə, mütləq qaydada qan laxtalarının cərrahi yolla çıxarılması və zədələnmiş ağ qişanın (tunica albuginea) sonrakı bərpası aparılır. Sınıq zamanı da təxminən eyni tədbirlər həyata keçirilir. Cinsiyyət üzvünün çıxığı onun açılması və yerinə salınması, ardınca cırılmış bağların tikilməsi yolu ilə müalicə olunur. Bu zaman cinsiyyət üzvü çanaq sümüklərinə fiksasiya edilir. Sidik-cinsiyyət kanalının zədələnmələrinin müalicəsi sidiyin və spermanın normal keçməsi üçün zəruri olan plastik əməliyyatın aparılmasını tələb edir.
Penisin tam amputasiyası zamanı cərrahlar toxumaların bütövlüyünü bərpa etmək üçün onları qat-qat birləşdirirlər. Bu müdaxilə yalnız orqan tapıldıqda və vaxtında müalicə müəssisəsinə çatdırıldıqda mümkündür. Digər hallarda cinsiyyət üzvünün protezləşdirilməsi aparılır.
Reabilitasiya
Cinsiyyət üzvünün yüngül travmalarında xəstə tez bərpa olunur və adət etdiyi həyat tərzinə qayıdır. Açıq zədələnmə baş vermişdirsə və/və ya cərrahi müdaxilə aparılmışdırsa, reabilitasiya müddəti ilkin vəziyyətin ağırlığından və əməliyyatın həcmindən asılıdır. Xəstə stasionarda 1-7 gün qalır. Uretranın zədələnməsi zamanı ora sidiyin keçməsini təmin edən kateter qoyulur. Lazım gəldikdə həkimlər ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün iltihab əleyhinə vasitələr, antibiotiklər təyin edir. Çıxışdan sonra xəstə həkimin tövsiyələrinə diqqətlə əməl etməlidir: hamam və saunaya getməkdən, intim əlaqələrdən, fiziki yükdən çəkinməlidir. Geyim, o cümlədən alt paltarı, xayalığı sıxmamalıdır. Təbii, nəfəs alan parçalardan olan modellər seçilməlidir. Sağalmanı nəzarətdə saxlamaq üçün uroloq klinikaya planlı vizitlər təyin edəcək.
Profilaktika
Cinsiyyət üzvünün travmalarının qarşısını almaq üçün travma riski olan vəziyyətlərdən, xüsusilə də dava-dalaşdan qaçmaq lazımdır. İdmanla məşğul olarkən cinsiyyət orqanlarının xüsusi mühafizəsi barədə qayğı göstərilməlidir. İstehsalat obyektlərində işləyərkən müvafiq mühafizə vasitələrindən istifadə edilməli və təhlükəsizlik texnikasına ciddi əməl olunmalıdır. Cinsi əlaqə zamanı prosesə daha diqqətli yanaşılması, travma riski yaradan pozalardan və kəskin hərəkətlərdən qaçınılması ilə penisin sınmasının qarşısını almaq mümkündür.
Yadda saxla!
Ağır nəticələrdən qaçmaq üçün penis travması alındıqdan dərhal sonra tibbi yardıma müraciət etmək lazımdır. Müasir diaqnostika üsulları alınan zədələnmələrin ağırlığını asanlıqla müəyyən etməyə və ən qısa müddətdə müalicəyə başlamağa imkan verir. Bu, xüsusilə infeksiyalaşa bilən açıq xarakterli travmalara aiddir. İltihabi proseslər sağalmanı yavaşladır, irinli və hətta nekrotik formaya keçə bilər və nəticədə orqanın kəskin deformasiyasına səbəb ola bilər. Qabaqlaşmış hallarda penisi amputasiya etmək lazım gəlir. Ağırlaşmalar qapalı travma zamanı da yarana bilər: kapsulla məhdudlaşmış (kistalaşmış) hematomanın əmələ gəlmə riski var. Vaxtında aparılan müalicə əksər hallarda problemlərdən qaçmağa və orqanın xarici görünüşünü və funksiyasını tam bərpa etməyə kömək edir.
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Hamiləlik alınmır: cütlük müayinəyə haradan başlamalıdır?
Hamiləlik çətinliyinin qiymətləndirilməsi yalnız qadının analizlərindən ibarət deyil. Hər iki tərəfin tarixçəsi və məqsədli testlər bir plan daxilində…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
