Qarın yatalağı əsasən insanın həzm və limfa sistemlərini zədələyən kəskin bakterial təbiətli infeksion xəstəlikdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Tifoid qızdırma
- enterik qızdırma
Tarixi məlumatlar
Yatalaq xəstəlikləri haqqında təsəvvürlər əsrlər boyu formalaşıb. XIX əsrdə həkimlər səpgili və qarın yatalağını ayırd edirdilər, baxmayaraq ki, uzun müddət bu vəziyyətlər klinik mənzərənin oxşarlığı səbəbindən qarışdırılırdı. Xəstəliyin təbiətinin anlaşılmasına nazik bağırsağın limfa aparatının zədələnməsini təsvir edən fransız patoloqu Pyer Şarl Lui əhəmiyyətli töhfə verib.
1880-ci ildə alman tədqiqatçısı Karl Ebert ölmüş xəstələrin toxumalarında spesifik mikroorqanizmlər aşkar edib. Sonradan Georg Qaffki törədicinin təmiz kulturasını ayırıb. Beləliklə sübut olundu ki, qarın yatalağının səbəbi məhz bakteriyadır (virus deyil) – Salmonella typhi.
Bakteriologiyanın inkişafı infeksiyanın ötürülmə yollarını anlamağa və laborator diaqnostika üsullarını hazırlamağa imkan verdi. XX əsrdə ilk vaksinlər, sonra isə hədəfli antibakterial terapiya meydana çıxdı ki, bu da ölüm göstəricisini əhəmiyyətli dərəcədə azaltdı. Qarın yatalağı üzrə müasir klinik tövsiyələr onun patogenezini və gediş xüsusiyyətlərini öyrənmiş infeksionist və mikrobioloqların toplanmış təcrübəsinə əsaslanır.
Səbəbləri
Xəstəliyin mənbəyi — patoloji dəyişikliklər zəncirini işə salan spesifik mikrobdur. Qarın yatalağının törədicisi — Salmonella enterica, serovar typhi-dir. Söhbət bağırsaq boşluğunda mövcud ola bilən və orqanizmin hüceyrələri ilə aktiv qarşılıqlı təsir göstərə bilən qrammənfi bakteriyadan gedir. O, selikli qişa vasitəsilə nüfuz edir, immun sistemi hüceyrələrinin daxilində «gizlənir» və beləliklə müxtəlif orqan və toxumalara yayılma imkanı əldə edir.
Mikroorqanizm xarici mühitdə kifayət qədər davamlıdır. Şirin suda o həftələrlə yaşama qabiliyyətini saxlaya bilər, qida məhsullarında — bir neçə həftəyə qədər saxlanır, torpaqda isə — daha uzun. Aşağı temperatur bakteriyanı məhv etmir, yalnız onun aktivliyini yavaşladır. Buna qarşılıq qaynatma və dezinfeksiyaedici vasitələrlə emal törədicinin sürətli ölümünə gətirib çıxarır.
Qarın yatalağı necə ötürülür? Ötürülmə yolu — fekal-oraldır. Bu o deməkdir ki, mikrob orqanizmə ağız vasitəsilə düşür. İnfeksiya mənbəyi insandır. Onda həm xəstəliyin ifadəli təzahürləri, həm də bakteriyaların xarici mühitə ifrazının davam etdiyi simptomsuz gediş ola bilər. Mikroorqanizm nəcis və sidiklə xaric olunur, suyu, qida məhsullarını və məişət əşyalarını çirkləndirir.
Yoluxma mümkündür:
- çirklənmiş su içdikdə;
- termiki emal olunmamış və ya düzgün saxlanmamış qida məhsulları (süd, salatlar, dəniz məhsulları) istifadə etdikdə;
- yuyulmamış meyvə və tərəvəz yedikdə;
- xəstə və ya bakteriya daşıyıcısı ilə məişət təması zamanı əl gigiyenasına əməl edilmədikdə;
- milçəklər vasitəsilə çirklənmiş qidaları yedikdə.
Uddan sonra mikrob nazik bağırsağa çatır. Bu orqanda patogenezin əsas mərhələsi işə düşür — bağırsaq divarının limfa strukturlarına nüfuz. Bakteriyalar peyer bloklarında aktiv çoxalır, sonra limfa damarlarına, daha sonra isə qan dövranına nüfuz edir. Beləliklə bakteriemiya formalaşır — törədicinin qanda dövr etməsi.
Qarın yatalağının patogenezi mərhələli inkişaf edir. Əvvəlcə törədici nazik bağırsağın selikli qişasından nüfuz edir. Sonra bağırsağın limfa aparatı cəlb olunur, orada mikroblar toplanır və çoxalır. Bundan sonra törədici qan axını ilə orqanizm boyunca yayılır, müxtəlif orqanları zədələyir. Sonra bakteriyaların bir hissəsi öd ilə yenidən bağırsağa qayıdır, lokal iltihabı gücləndirir. Nəticədə limfa törəmələri nahiyəsində xoralı defektlər formalaşır.
Bu proseslərin ardıcıllığı sistemli intoksikasiyanın, uzunmüddətli hərarətin və xəstəliyin klinik gedişini müəyyən edən bağırsaq tərəfindən xarakterik dəyişikliklərin birləşməsini izah edir.
İnkişaf mexanizmi
Terapiya olmadıqda infeksion proses ardıcıl və kifayət qədər proqnozlaşdırıla bilən şəkildə inkişaf edir. İlk günlərdə xəstəlik sürət toplayır. Bədən istiliyi tədricən yüksəlir, ümumi intoksikasiya əlamətləri — zəiflik, sınıqlıq, baş ağrısı güclənir. Orqanizm artıq törədici ilə mübarizəyə cəlb olunub, lakin klinik mənzərə hələ maksimum ifadəliliyə çatmayıb.
İkinci həftəyə vəziyyət daha ağırlaşır. Hərarət yüksək göstəricilərdə saxlanır, ləngimə artır, həzm sistemi tərəfindən təzahürlər güclənir. Qaraciyər və dalaq böyüyür, qarında ağrılar yaranır və ya güclənir, nəcisin xarakteri dəyişir. Bu dövrdə xəstəliyin tipik klinik mənzərəsi formalaşır.
Üçüncü həftə ən təhlükəli hesab olunur. Nazik bağırsağın limfa strukturlarında dərin dəyişikliklər baş verir: zədələnmiş sahələrin dağılması ilə əlaqəli xoralı defektlər yaranır. Bu proseslər bağırsaq qanaxması və bağırsaq divarının perforasiyası daxil olmaqla ciddi ağırlaşmaların inkişafı üçün şərait yaradır.
Tibbi yardım göstərilmirsə, xəstəlik orqanizmin ehtiyatlarını tükədərək çoxlu həftələr davam edə bilər. İfadəli intoksikasiya, uzunmüddətli hərarət və daxili orqanların cəlb olunması pasiyentin ağır vəziyyətinə gətirib çıxarır. Bundan əlavə, bəzi hallarda xroniki daşıyıcılıq formalaşır: insan klinik olaraq qənaətbəxş hiss edir, lakin törədicini xarici mühitə ifraz etməyə davam edir, ətrafdakılar üçün infeksiya mənbəyi olaraq qalır.
Təsnifat
Qarın yatalağı bir neçə əlamətə görə təsnifləşdirilir.
Klinik gedişinə görə:
- Tipik forma;
- Atipik (silinmiş, abortiv);
- Ağırlaşmış.
Ağırlıq dərəcəsinə görə:
- Yüngül;
- Orta ağırlıqlı;
- Ağır.
Gediş xarakterinə görə:
- Kəskin;
- Uzunmüddətli;
- Residivləşən (yaxşılaşmadan bir neçə həftə sonra bədən istiliyinin təkrar yüksəlməsi ilə).
Ayrıca yaxın mikroorqanizmlərin törətdiyi və «Paratiflər» kateqoriyasında birləşən paratifoz infeksiyalar (A və B) nəzərdən keçirilir. Onlar qarın yatalağına oxşar ötürülmə mexanizminə malikdir, lakin simptomların ifadəliliyinə görə bir qədər fərqlənir.
Klinik mənzərə
Qarın yatalağının inkubasiya dövrü adətən 7-21 gün təşkil edir. Bu müddətdə bakteriyalar bağırsağın limfa aparatında parlaq təzahürlər olmadan çoxalır. Prodromal mərhələ zəiflik, iştahanın azalması, orta dərəcəli baş ağrısı ilə müşayiət oluna bilər.
İnfeksion proses güc topladıqca xəstəliyin mənzərəsi daha aydın olur. Qarın yatalağının simptomları proqressivləşən şəkildə artır. Bədən istiliyi gündən-günə yüksəlir, yüksək göstəricilərə çatır. Hərarət uzun müddət – bəzən bir neçə həftə ərzində saxlanır.
Xəstəliyin klinik mənzərəsini formalaşdıran tipik əlamətlərə aiddir:
- 39-40°C-yə qədər tədrici qalxma ilə davamlı hərarət;
- Ümumi intoksikasiyanın ifadəli təzahürləri — sınıqlıq hissi, iş qabiliyyətinin azalması, süstlük, yuxu pozğunluqları;
- Nəbz tezliyinin hərarət səviyyəsinə uyğun gəlməməsi (nəbz belə hərarətdə gözlənilə bilən tezlikdən nadir olur);
- Selikli qişaların və dilin quruluğu, dildə sıx örtük əmələ gəlməsi;
- Palpasiya zamanı qaraciyər və dalağın ölçüsünün artması;
- Daha çox aşağı hissələrdə, sağda diskomfort və ağrılıq;
- Artmış qaz əmələgəlmə səbəbindən şişkinlik hissi;
- Nəcisin ləngiməsinə meyllilik, yaxud əksinə, mayeləşmiş nəcis epizodları;
- Qarın yatalağında səpgi — qarın dərisində və döş qəfəsinin aşağı hissəsində xırda solğun-çəhrayı ləkələr;
- Arterial təzyiqin azalma tendensiyası.
Qarın yatalağının klinikasına çox vaxt sinir sistemi tərəfindən dəyişikliklər müşayiət edir. Pasiyentin təfəkkürü yavaşıyır, diqqət pis cəmlənir, huşun dumanlanması mümkündür. Ağır gedişdə ürək-damar sisteminin cəlb olunma əlamətləri və intoksikasiya sindromunun artan təzahürləri əlavə olunur ki, bu da xüsusilə diqqətli müşahidə tələb edir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Qarın yatalağının diaqnostikası yalnız pasiyentin özünü hiss etməsinin qiymətləndirilməsi ilə məhdudlaşmır. Həkim şikayətləri, baxış məlumatlarını və epidemioloji vəziyyəti müqayisə edir. İnsanın sanitar vəziyyəti pis olan regionda olub-olmadığını, qaynadılmamış su içib-içmədiyini, bu infeksion xəstəliyi təsdiqlənmiş şəxslərlə təmasda olub-olmadığını dəqiqləşdirmək vacibdir. Belə detallar çox vaxt laborator nəticələr alınmazdan əvvəl belə yatalaqdan şübhələnməyə kömək edir.
Yekun nəticə yalnız obyektiv etiotrop təsdiqdən sonra və oxşar xəstəliklərin (dizenteriya, vəba) istisna edilməsindən sonra mümkündür. Bunun üçün müxtəlif tədqiqat üsulları tətbiq olunur:
- Qanın bakterioloji tədqiqi — xəstəliyin erkən mərhələlərində qan axınında bakteriyaların dövr etməsini aşkar etməyə imkan verir. İlk həftələrdə bu üsul ən informativ hesab olunur, çünki qanda mikroorqanizmlərin konsentrasiyası maksimaldır.
- Nəcis və sidik əkilməsi — törədici orqanizmdən aktiv ifraz olunmağa başladıqda, daha gec istifadə olunur. Bu üsul təkcə diaqnozu təsdiqləməyə deyil, mümkün simptomsuz daşıyıcılığı aşkar etməyə də kömək edir.
- Seroloji testlər — Salmonella typhi antigenlərinə qarşı antitellərin olmasını müəyyən edir. Bu analizlər xüsusilə bakterioloji tədqiqatlar nəticə verməyibsə, lakin klinik mənzərə tipik xüsusiyyətlərini saxlayırsa, dəyərlidir.
- Leykosit sayının azalması, limfositlərin nisbi üstünlüyü, trombosit sayının orta dərəcədə azalması mümkündür.
- Qanın biokimyəvi tədqiqi — qaraciyərin vəziyyətini və bakterial intoksikasiya dərəcəsini qiymətləndirməyə imkan verir.
- İnstrumental üsullar — ağırlaşmalardan şübhələnildikdə tətbiq olunur (məsələn, perforasiyanı istisna etmək və ya qaraciyər və dalağın ifadəli böyüməsini aşkar etmək üçün qarın boşluğu orqanlarının ultrasəs qiymətləndirilməsi).
Beləliklə, erkən mərhələdə qarın yatalağına analiz çox vaxt — qanın əkilməsidir, çünki bu dövrdə bakteriemiya ən güclü ifadə olunur. Müasir klinik yanaşmalar diqqəti onun üzərində cəmləyir ki, laborator təsdiq antibakterial terapiyanın başlanmasına qədər və ya müalicənin ilk saatlarında ən informativdir. Bu vacibdir, çünki antibakterial vasitələrin erkən təyin edilməsi əkilmə zamanı törədicinin ayrılma ehtimalını azalda və diaqnozun təsdiqini çətinləşdirə bilər.
Ağırlaşmalar
Qarın yatalağının ağırlaşmaları əsasən bağırsağın zədələnməsi və infeksiyanın sistemli təsiri ilə əlaqədardır. Onlar daha çox xəstəliyin 2-3-cü həftəsində yaranır.
Ən əhəmiyyətlilərə aiddir:
- Bağırsaq qanaxması — nazik bağırsağın limfa aparatı nahiyəsindəki xoralı defektlərin dağılması nəticəsində inkişaf edir. Zəiflik, təzyiqin düşməsi, nəcisdə qanın yaranması ilə təzahür edə bilər.
- Bağırsağın perforasiyası — peritonitin inkişafı ilə bağırsaq divarının deşik defektinin formalaşması. Təcili cərrahi yardım tələb edir.
- İnfeksion-toksik şok — ifadəli intoksikasiya və kütləvi bakteriemiyanın nəticəsi.
- Ürək-damar sisteminin zədələnməsi — miokardit, ritm pozğunluğu.
- Qaraciyər və dalağın zədələnməsi — orqanların böyüməsi, funksional pozğunluqlar.
Tibbi yardıma gec müraciət və adekvat terapiyanın olmaması zamanı ağırlaşma riski artır.
Müalicə
Qarın yatalağının müalicəsi infeksion stasionara mütləq hospitalizasiya tələb edir. Bu təkcə vəziyyətin ağırlığı ilə deyil, infeksiyanın sonrakı ötürülməsinin qarşısını almaq üçün xəstənin izolyasiyası zərurəti ilə də əlaqədardır. Terapevtik taktika klinik tövsiyələrlə müəyyən edilir və törədicinin aradan qaldırılmasına, patoloji proseslərin korreksiyasına və ağırlaşmaların qarşısının alınmasına yönəlib.
Terapiyanın əsasını antibakterial müalicə təşkil edir. Sistemli təsirli antibakterial vasitələr tətbiq olunur. Onlar bakteriyanın hüceyrə divarının sintezini poza, yaxud mikrob hüceyrəsinin daxilindəki zülal sintezini bloklaya bilərək Salmonella typhi-nin böyüməsini və çoxalmasını boğur. Bu, törədicinin ölümünə və bakteriemiyanın dayanmasına gətirib çıxarır. Qrupun seçimi mikroorqanizmin həssaslığından və epidemioloji vəziyyətdən asılıdır. Bəzi hallarda ehtiyat preparatları tələb oluna bilər. Onlar bakteriyaların standart sxemlərə davamlılığında istifadə olunur. Bu preparatlar bakteriyaların əsas ferment sistemlərini bloklayır.
Antimikrob terapiya bir neçə məqsəd güdür:
- Törədicinin eradikasiyası;
- Hərarətin müddətinin azaldılması;
- Ağırlaşma riskinin azaldılması;
- Xroniki daşıyıcılığın formalaşmasının qarşısının alınması.
Paralel olaraq intoksikasiya və orqan zədələnməsinin əsasında duran patoloji mexanizmlər zəncirini kəsməyə yönəlmiş patogenetik terapiya aparılır.
Patogenetik terapiya çərçivəsində tətbiq olunur:
- Dezintoksikasiya məhlulları — mayenin həcmini bərpa etmək, mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdırmaq və bakterial toksinlərin sürətlənmiş xaric edilməsi üçün venadaxili yeridilir. Nəticədə intoksikasiya təzahürləri azalır və hemodinamika sabitləşir.
- Damar tonusuna təsir edən vasitələr — orqanların adekvat qanla təchizatını saxlamaq üçün arterial təzyiqin azalması zamanı tətbiq olunur.
- Mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdıran preparatlar — o cümlədən bağırsaq nahiyəsində toxumalarda qan axınının normallaşmasına kömək edir.
- Hepatoprotektiv vasitələr — qaraciyərin cəlb olunma əlamətlərində istifadə olunur, qaraciyər hüceyrələrinin funksiyalarının bərpasına kömək edir.
Simptomatik terapiya xəstənin vəziyyətinin yüngülləşdirilməsinə yönəlib:
- Hərarət salıcı vasitələr — termotənzimləmə mərkəzinə təsir göstərərək hərarətin ifadəliliyini azaldır.
- Spazmolitiklər — bağırsağın hamar əzələsinin boşalması hesabına qarın ağrısının ifadəliliyini azaldır.
- Nəcisi normallaşdıran vasitələr — ifadəli diareya və ya qəbizlikdə tətbiq olunur.
- Kardiotrop preparatlar — ürək ritmi pozğunluğu əlamətlərində göstərişdir.
- Vacib komponent rejimdir. Kəskin dövrdə ürək-damar sisteminə yükü azaltmaq və bağırsaq qanaxması riskini azaltmaq üçün ciddi çarpayı rejimi tövsiyə olunur.
- Dietoterapiya qənaətbəxş qidalanmanı nəzərdə tutur: asan mənimsənilən yeməklər, kifayət qədər maye həcmi, bağırsağın aktiv zədələnmə dövründə kobud lifin istisna edilməsi.
- Müalicənin effektivliyinə nəzarət laborator tədqiqatlar vasitəsilə aparılır. Qan və nəcisin təkrar əkilməsi törədicinin olmadığından əmin olmağa imkan verir.
Reabilitasiya
Kəskin dövr aradan qaldırıldıqdan sonra bərpaedici mərhələ tələb olunur. Vaxtında müalicədə belə orqanizm intoksikasiya və bağırsağın limfa aparatının zədələnməsi ilə əlaqəli əhəmiyyətli yük yaşayır.
Reabilitasiya tədbirlərinə aiddir:
- Hərəkət aktivliyinin tədrici genişləndirilməsi;
- Daha sıx qidanın mərhələli daxil edilməsi ilə dietik qidalanma;
- Mübadilə proseslərini dəstəkləmək üçün vitaminoterapiya;
- Bağırsaq mikrobiotasının bərpası;
- Qanın laborator göstəricilərinə və qaraciyər funksiyalarına nəzarət;
- Mənfi bakterioloji nəticələr alınana qədər infeksionistdə müşahidə.
Keçirilmiş infeksiyadan sonra mümkün bakteriya ifrazına nəzarət xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Tam klinik sağalma zamanı belə pasiyentlərin bir hissəsi törədicini xarici mühitə ifraz etməyə davam edə bilər. Buna görə xəstəliyi keçirmiş şəxslər bir neçə ay ərzində müntəzəm laborator tədqiqatlarla tibbi müşahidəyə tabedir. Bu yanaşma daşıyıcılığı vaxtında aşkar etməyə və infeksiyanın yayılmasının qarşısını almağa imkan verir.
Profilaktika
Qarın yatalağının profilaktikası infeksiyanın ötürülmə yollarının kəsilməsinə və spesifik qorunmanın formalaşdırılmasına əsaslanır. Törədici fekal-oral yolla yayıldığından, içməli suyun keyfiyyəti, qida obyektlərinin sanitar vəziyyəti və şəxsi gigiyenaya əməl edilməsi əsas rol oynayır.
Profilaktika tədbirlərinə aiddir:
- Qaynadılmış və ya sənaye emalından keçmiş suyun istifadəsi;
- Xüsusilə qida qəbulundan əvvəl müntəzəm əl gigiyenası;
- Məhsulların kifayət qədər termik emalı;
- Ictimai iaşə müəssisələrində ciddi sanitar nəzarət;
- Törədici ifraz edən şəxslərin aktiv aşkarlanması və onların tibbi müşahidəsi;
- Bakteriya ifrazı dayanana qədər xəstələrin müvəqqəti izolyasiyası.
Ayrıca istiqamət — spesifik qorunma, yəni qarın yatalağına qarşı vaksin.
Qarın yatalağına qarşı peyvənd tövsiyə olunur:
- Xəstələnmə səviyyəsi yüksək olan ölkələrə səyahət planlaşdıran insanlara;
- Qida sənayesi işçilərinə;
- Mikrobiologiya laboratoriyalarının mütəxəssislərinə;
- Qeydə alınmış infeksiya ocaqları olan rayonlarda yaşayan əhaliyə.
İmmunizasiya bir dəfə aparılır, qoruyucu cavabın formalaşması bir neçə həftə çəkir.
Törədici ilə təmas ehtimalı saxlanırsa, sual yaranır: qarın yatalağına qarşı təkrar peyvənd nə qədər müddətdən sonra lazımdır? Bir qayda olaraq, davam edən yoluxma riski zamanı vaksinin təkrar yeridilməsi üç ildən sonra tövsiyə olunur.
Bu zaman yadda saxlamaq vacibdir: hətta ən müasir vaksinasiya belə sanitar normaları ləğv etmir. Yalnız immun qorunma ilə gigiyenik qaydalara əməl edilməsinin birləşməsi infeksion riskin etibarlı azalmasını təmin edir.
Yadda saxla!
Parlaq deyil, «uzanan» və izahedilməz simptomlar narahatlıq yaratmalıdır. Burun axması və öskürək olmadan bədən istiliyinin tədrici qalxması, saxlanan zəiflik, yuxu pozğunluqları, qarında diskomfort, həmçinin gövdə dərisində solğun-çəhrayı elementlərin yaranması. Bütün bu əlamətlər — həkimə vizit etməyi gecikdirməmə səbəbidir. Əgər hərarət bir neçə gün saxlanır və ümumi intoksikasiya əlamətləri ilə müşayiət olunursa, preparatların özbaşına qəbulu mənzərəni yaya və diaqnostikanı çətinləşdirə bilər. Vaxtında müayinə erkən mərhələdə qarın yatalağını təsdiqləməyə və ya istisna etməyə və ağırlaşma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa imkan verir.
Suallar və cavablar
Törədici çirklənmiş su və ya qida ilə, bəzən də xəstə və ya gizli daşıyıcı insanın əlləri vasitəsilə orqanizmə daxil olur. Sanitar şəraiti zəif olan bölgələrə səfər zamanı, həmçinin xam suyu qaynatmadan içməklə yoluxma riski artır. Xəstəlikdən sağalandan sonra bəzi insanlar bir müddət bakteriyanı ifraz etməyə davam edə bilər, ona görə şəxsi gigiyena qaydalarına — əl yumaq, qidanın düzgün hazırlanması — riayət etmək əsas qorunma vasitəsidir.
Bəli, vaxtında müalicə olunmayan ağır hallarda bağırsaq divarındakı limfa toxumasının zədələnməsi bağırsağın deşilməsinə və qarın boşluğuna infeksiyanın yayılmasına gətirib çıxara bilər — bu, təcili cərrahi müdaxilə tələb edən ciddi ağırlaşmadır. Bağırsaq qanaxması da mümkün ağırlaşmalardan biridir. Bu səbəbdən yüksək hərarət uzun sürdükdə və qarında güclü ağrı yarandıqda gecikmədən infeksionistə müraciət vacibdir.
Vaxtında və tam kurs şəklində aparılmış müalicə əksər hallarda sağalma ilə nəticələnir, lakin natamam müalicə və ya immunitetin zəif olması halında simptomlar bir müddət sonra yenidən yarana bilər. Bəzi insanlarda bakteriya öd kisəsində uzun müddət qala və xroniki daşıyıcılığa səbəb ola bilər, bu zaman kəskin əlamətlər olmasa da insan ətrafdakılar üçün yoluxma mənbəyi olaraq qalır. Sağalmanın tam təsdiqi üçün infeksionistin nəzarəti tələb olunur.
Mövzu üzrə məqalələr
HPV testi müsbətdir: bu nəticə nə deməkdir?
HPV-müsbət nəticə xərçəng diaqnozu deyil və yoluxmanın vaxtını göstərmir. Əsas məsələ testin tipini və sizə uyğun nəzarət planını…
İstiqamət: Ginekologiya / İnfeksion xəstəliklər / Onkoginekologiya
Vaginal qaşınma və ifrazat: hər dəfə kandidozdurmu?
Qaşınma və ifrazat həmişə kandidoz demək deyil. İlk, təkrarlanan və ya müalicəyə cavab verməyən şikayətlərdə səbəbin dəqiqləşdirilməsi vacibdir.
İstiqamət: Ginekologiya / İnfeksion xəstəliklər
“RW” cavabını necə anlamalı: sifilis testləri niyə fərqlənir?
“RW” adı bəzən ümumi işlədilsə də, sifilis testlərinin üsulları fərqlidir. Diaqnoz və nəzarət üçün testin adı, əvvəlki müalicə…
İstiqamət: Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Cinsi infeksiyalar üçün analiz: hansı nümunə nəyi yoxlayır?
Cinsi yolla keçən bütün infeksiyaları tək bir analiz yoxlamır. Testlər təmasın növünə, vaxtına, əlamətlərə və fərdi riskə uyğun…
İstiqamət: Ginekologiya / Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
