Toksoplazmoz Toxoplasma gondii parazitinin törətdiyi infeksiyadır. Əksər immunokompetent şəxslərdə yüngül keçir, lakin hamiləlik və immunçatışmazlıq zamanı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Toxoplasmosis
- toksoplazma invaziyası
Tarixi məlumatlar
Toksoplazmozun öyrənilmə tarixi XX əsrin əvvəlindən başlayır. 1908-ci ildə fransız tədqiqatçıları Ş. Nikol və L. Mansu Şimali Afrikada gəmiricilərdə əvvəllər naməlum olan paraziti təsvir etmişlər. Demək olar ki, eyni zamanda oxşar mikroorqanizm braziliyalı alim A. Splendor tərəfindən aşkar edilmişdir. Sonralar törədici ilk dəfə aşkar edildiyi heyvan növünə (qondi gəmiricisi) görə Toxoplasma gondii adını almışdır.
1920–1930-cu illərdə insan xəstəliyi haqqında ilk məlumatlar dərc edilmiş, 1939-cu ildə isə sinir sisteminin və gözlərin zədələnməsi ilə gedən anadangəlmə toksoplazmoz təsvir edilmişdir. XX əsrin ortalarında müəyyən edilmişdir ki, parazitin son sahibi pişiklər və pişik cinsindən olan digər nümayəndələrdir, onların bağırsağında xarici mühitə ifraz olunan oosistlər formalaşır.
1960–1970-ci illərdə seroloji üsulların inkişafı insanda toksoplazmoz analizini tətbiq etməyə və infeksiyanın gizli gedişini aşkar etməyə imkan vermişdir. Hamilələrdə toksoplazmoz üzrə müasir klinik tövsiyələr yoluxma müddəti ilə dölün zədələnmə ağırlığı arasındakı əlaqənin sübut edildiyi simpoziumların və iri tədqiqatların məlumatlarına əsaslanır.
Səbəbləri
Xəstəliyin səbəbi mikroskopik parazit Toxoplasma gondii-dir. Bu, sahib hüceyrədən kənarda tam mövcud ola bilməyən və öz çoxalması üçün onun resurslarından istifadə edən bir hüceyrəli orqanizmdir. Toksoplazmozun törədicisi mövcudluq şəraitinə uyğunlaşma qabiliyyəti ilə fərqlənir. İnsan orqanizmində aktiv forma (taxizoit) sürətlə bölünür və toxumalara yayılır. İmmun sistem infeksiyanı yatırmağa başlayanda parazit əsasən əzələlərdə və sinir sistemi strukturlarında illərlə qalma qabiliyətinə malik sıx toxuma sistlərini (bradizoitlər) formalaşdıraraq ləng vəziyyətə keçir.
Xarici mühitdə Toxoplasma pişiklərin bağırsağında formalaşan və nəcislə ifraz olunan xüsusi davamlı formalar — oosistlər şəklində təmsil olunur. Pişiklər və pişik cinsindən olan digər nümayəndələr parazitin son sahibləridir. Oosistlər yüksək sağqalma qabiliyyəti ilə fərqlənir: nəm torpaqda, qumda və ya bitki qalıqlarında temperatur dəyişikliklərinə və ətraf mühitin təsirinə tab gətirərək bir neçə ay ərzində yoluxma qabiliyyətini saxlaya bilirlər.
Toksoplazmozun necə ötürüldüyü sualına cavab verərkən yoluxmanın bir neçə mexanizmini nəzərə almaq lazımdır. Yoluxma aşağıdakı hallarda mümkündür:
- kifayət qədər termiki işlənməmiş ətin (xüsusilə qoyun və donuz ətinin) qəbulu;
- pişik nəcisi ilə çirklənmiş torpaq, qum və ya pişik tualeti ilə təmasdan sonra əllərin yuyulmaması;
- yuyulmamış tərəvəz, meyvə və göyərtilərin, çirklənmiş suyun istifadəsi;
- hamiləlik zamanı törədicinin ana bətnindəki dölə ötürülməsi;
- nadir hallarda – orqan transplantasiyası və qan köçürülməsi.
Orqanizmə daxil olduqdan sonra parazit hüceyrələrə daxil olaraq hüceyrədaxili çoxalma ocağı formalaşdırır. Cavab olaraq immun mexanizmlər aktivləşir, lakin orqanizm törədicini tam aradan qaldırmağa həmişə qadir olmur. Əsasən əzələlərdə və sinir sistemində toxuma sistləri formalaşır. Xəstəlik tez-tez xroniki xarakter alır.
Hamiləlikdə toksoplazmoz xüsusi təhlükə təşkil edir. Risk infeksiyanın gələcək uşağa ötürülmə imkanı ilə bağlıdır. Əgər ilkin yoluxma gestasiya dövründə baş verərsə, Toxoplasma gondii plasentar baryeri keçib dölün qan dövranına düşə bilər.
Embrional inkişafın erkən mərhələlərində bu, xüsusilə kritikdir. Bu zaman əsas orqanlar və sistemlər formalaşır, parazitin müdaxiləsi toxumaların formalaşmasının incə mexanizmlərini poza bilər ki, bu da kobud inkişaf qüsurlarının ehtimalını artırır. Hamiləliyin daha gec müddətlərində struktur anomaliyaların riski daha aşağıdır. Lakin uşağın aktiv infeksiya əlamətləri və ya bir neçə ay, hətta illər sonra üzə çıxacaq sinir sisteminin, gözlərin və daxili orqanların gizli zədələnməsi ilə doğulma ehtimalı artır. Vaxtında diaqnostika döl üçün təhlükə dərəcəsini qiymətləndirməyə və müalicə tədbirlərinin zəruriliyini müəyyən etməyə imkan verir.
İnkişaf mexanizmi
Əgər insanda toksoplazmoz vaxtında aşkar edilməzsə, sonrakı inkişaf immun sistemin vəziyyətindən asılıdır. İmmunokompetent şəxslərin əksəriyyətində kəskin faza tədricən sönür: parazitin aktiv formaları toxuma sistlərinə çevrilir və əsasən əzələlərdə, miokardda, sinir sistemi strukturlarında “konservləşir”. Proses illərlə simptomsuz keçə bilən xroniki varianta keçir.
İmmun müdafiə zəiflədikdə (ağır somatik xəstəliklər, immunsupressiv terapiya) infeksiyanın reaktivasiyası mümkündür. Bu halda sistlər dağılır, parazit yenidən aktiv çoxalmağa başlayır ki, bu da baş beynin, gözlərin və digər orqanların ocaqlı zədələnməsinə gətirib çıxarır. Xəstəlik daha aqressiv xarakter alır, ifadəli klinik təzahürlər formalaşır.
Əgər qadın hamiləlik dövründə ilk dəfə infeksiya ilə qarşılaşırsa və terapiya almırsa, parazitin plasenta vasitəsilə keçmə ehtimalı kifayət qədər yüksəkdir. Bu dövrdə ananın immun sistemi hələ formalaşmış müdafiəyə malik olmadığından, Toxoplasma gondii hematogen yolla daha asan yayılır. Dölün əsas orqan və strukturlarının formalaşdığı birinci trimestrdə risklər xüsusilə yüksək hesab olunur. Daha gec müddətlərdə ağır anatomik qüsurların riski daha aşağıdır, lakin doğuşdan sonra üzə çıxacaq funksional pozğunluqların ehtimalı artır.
Təsnifat
İnsanda toksoplazmoz bir neçə əlamətə görə təsnif edilir.
Yoluxma müddətinə görə:
- anadangəlmə toksoplazmoz — hamiləlik dövründə dölün yoluxması zamanı inkişaf edir;
- qazanılmış — doğuşdan sonra formalaşır.
Gedişin xarakterinə görə:
- kəskin — ifadəli klinik təzahürlərlə;
- xroniki — uzunmüddətli, dalğavari gedişlə;
- latent — simptomsuz keçir, yalnız müayinə zamanı aşkar edilir.
İmmun sistemin vəziyyətinə görə:
- immunokompetent şəxslərdə — daha çox simptomsuz keçir;
- immunçatışmazlığı olan xəstələrdə — sinir sisteminin və daxili orqanların zədələnməsi ilə müşayiət olunur.
Klinik mənzərə
Yoluxma anından ilk təzahürlərin meydana çıxmasına qədər adətən bir neçə gündən üç həftəyə qədər — ən çox 5–23 gün ərzində vaxt keçir. Bu müddətdə parazit artıq orqanizmdə çoxalır, lakin insan heç bir dəyişiklik hiss etməyə bilər. İlkin mərhələ bəzən qeyri-müəyyən şikayətlərlə müşayiət olunur: sınıqlıq hissi, temperaturun subfebril rəqəmlərə qədər cüzi qalxması yaranır, yorğunluq daha tez baş verir, adi yük daha çətin daşınır.
Bir çox hallarda xəstəlik gizli keçir. İnsanda toksoplazmozun simptomları olmur və infeksiya profilaktik müayinə zamanı və ya başqa səbəbdən analiz verərkən təsadüfən aşkar edilir. Beləliklə, xəstələr tez-tez Toxoplasma gondii ilə təmas haqqında toksoplazmoza analiz verdikdən sonra təsadüfən öyrənirlər.
Genişlənmiş klinik mənzərə formalaşarsa, insanda toksoplazmozun əlamətlərinə aşağıdakılar daxil ola bilər:
- əsasən boyunda və ənsə nahiyəsində limfa düyünlərinin böyüməsi;
- ifadəli katarial təzahürlər olmadan bədən temperaturunun yüksəlməsi;
- əzələlərdə ağrı və oynaqlarda diskomfort;
- daimi yorğunluq, “ağır baş” hissi;
- qaraciyər və dalağın orta dərəcəli böyüməsi;
- dəridə ləkə və xırda papula şəklində səpgilər;
- görmənin pisləşməsi ilə gözlərdə iltihabi dəyişikliklər;
- sinir sisteminin cəlb olunması zamanı nevroloji pozğunluqlar (qıcolma epizodlarından hərəkət və ya həssaslığın ocaqlı pozğunluqlarına qədər).
Qadınlarda toksoplazmozun simptomları tez-tez aydın spesifikliyə malik olmur və adi virus infeksiyasını xatırlada bilər, buna görə də xəstəlik qiymətləndirilməmiş qalır. Hamilələrdə toksoplazmozun simptomları tez-tez minimal ifadə olunur və ya ümumiyyətlə olmur, lakin bu, döl üçün riski istisna etmir. Buna görə də hamiləliyi planlaşdırarkən və birinci trimestrdə antikorların və onların xarakteristikalarının təyini ilə insanda toksoplazmoza analiz verilməsi tövsiyə olunur.
Xəstələr “insanda toksoplazmoz simptomları, analizlər və müalicə” sorğusu üzrə məlumat axtardıqda başa düşmək vacibdir ki, universal cavab yoxdur. Təzahürlərin ifadəliliyi formadan, immun statusdan və yoluxmanın müddətindən asılıdır. Böyüklərin əksəriyyətində xəstəlik əlverişli keçir, lakin immunçatışmazlığı zamanı baş beynin zədələnməsi ilə ağır gediş mümkündür.
Şəkillərdə əlamətlər
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
İnfeksiyanın aşkar edilməsi şikayətlərin və müayinənin qiymətləndirilməsi ilə məhdudlaşmır. Diaqnostika klinik mənzərənin laboratoriya testlərinin nəticələri ilə müqayisəsinə əsaslanır, çünki insanda toksoplazmoz tez-tez gizli keçir və parlaq simptomlar vermir. Belə vəziyyətlərdə həlledici amil parazitlə təmas faktını və prosesin mərhələsini müəyyən etməyə imkan verən toksoplazmoza analizdir.
İnfeksiyanı təsdiqləmək üçün bir neçə istiqamət tətbiq edilir:
- Qanın seroloji tədqiqi — IgM və IgG siniflərindən antikorların təyini. IgM daha çox yaxın zamanda baş vermiş yoluxmadan xəbər verir, IgG isə formalaşmış immun cavabı əks etdirir və uzun illər saxlana bilər.
- IgG avidliyinin təyini — antikorların Toxoplasma gondii antigeni ilə əlaqəsinin möhkəmliyinin qiymətləndirilməsi. Bu göstərici yoluxmanın müddətini müəyyən etməyə kömək edir: əlaqə nə qədər “möhkəm” olarsa, yoluxma anından bir o qədər çox vaxt keçib.
- Molekulyar-genetik üsullar (PZR) — qanda və ya digər bioloji mühitlərdə parazitin DNT fraqmentlərinin aşkar edilməsi. Üsul şübhəli seroloji nəticələrdə və yenidoğulmuşlarda xüsusilə dəyərlidir.
- Şüa və ultrasəs vizuallaşdırması — sinir sisteminin və ya daxili orqanların zədələnməsindən şübhələndikdə iltihab ocaqlarını və struktur dəyişiklikləri aşkar etmək üçün KT, MRT və ya USM tətbiq edilir.
- Oftalmoloq müayinəsi — görmənin pisləşməsi şikayətləri olduqda torlu qişada iltihabi ocaqları aşkar etmək üçün lazımdır.
Hamilələrdə antikorların avidlik göstəricisi xüsusi diqqətə layiqdir. IgG-nin aşağı avidliyi immun cavabın yaxınlarda formalaşdığını və dölə infeksiyanın ötürülmə riski ilə aktiv prosesin ehtimalının olduğunu göstərir. Yüksək avidlik isə, əksinə, törədici ilə uzun müddət əvvəl təmasdan xəbər verir və bətndaxili yoluxma ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Beləliklə, diaqnostika prosesin mərhələsini, infeksiyanın aktivliyini dəqiqləşdirməyə və konkret klinik vəziyyətdə toksoplazmozun müalicəsinin tələb olunub-olunmadığını müəyyən etməyə imkan verir.
Xidmətlər
Ağırlaşmalar
Əksər hallarda immunokompetent insanlarda infeksiya ağır nəticələr olmadan keçir. Buna baxmayaraq, immun müdafiə zəiflədikdə və ya müalicə olmadıqda orqanizmin həyati vacib sistemlərinin zədələnməsi ilə bağlı ciddi ağırlaşmalar mümkündür.
Ən əhəmiyyətlilərinə aşağıdakılar aiddir:
- Toksoplazmoz ensefaliti — ocaqlı nevroloji pozğunluqlar, qıcolma sindromu, şüur səviyyəsinin dəyişməsi ilə müşayiət olunan baş beyin toxumasında iltihabi proses. Bu vəziyyət daha çox ifadəli immunçatışmazlığı olan şəxslərdə inkişaf edir.
- Xorioretinit — görmə itiliyinin azalmasına, gözlərin qarşısında “üzən” ləkələrin meydana çıxmasına və çapıq dəyişikliklərinin formalaşmasına gətirib çıxara bilən torlu qişanın və gözün damar qişasının zədələnməsi.
- Miokardit — keçiriciliyin və yığılma qabiliyyətinin pozulması ilə ürək əzələsinin cəlb olunması, bu da ürək işində fasilələr və yükə tolerantlığın azalması ilə təzahür edir.
- Generalizasiya olunmuş forma — çoxlu iltihab ocaqlarının formalaşması ilə parazitin müxtəlif orqanlar üzrə yayılması, bu da ifadəli intoksikasiya və sistemli təzahürlərlə müşayiət olunur.
- Xroniki astenik sindrom — kəskin fazanın sönməsindən sonra belə uzun müddət saxlanan zəiflik, artmış yorulma və iş qabiliyyətinin azalması.
Əgər yoluxma gestasiya dövründə baş verərsə, xəstəliyin anadangəlmə formasının formalaşması mümkündür. Anadangəlmə toksoplazmoz beynin mədəcik sisteminin genişlənməsi (hidrosefaliya), serebral toxumada kalsifikasiya ocaqları, torlu qişanın iltihabı, qaraciyər və dalağın böyüməsi ilə təzahür edə bilər. Bir sıra hallarda yenidoğulmuş klinik cəhətdən sağlam görünür, lakin bir neçə ay və ya il sonra bətndaxili zədələnmənin nəticələri — psixomotor inkişafın ləngiməsi, görmənin azalması və ya digər nevroloji pozğunluqlar aşkar edilir.
Müalicə
Toksoplazmozun müalicəsi formanı, prosesin aktivliyini və immun sistemin vəziyyətini nəzərə almaqla qurulur. Bütün xəstələr üçün medikamentoz müdaxilə tələb olunmur: klinik təzahürlər olmadan latent formada terapiya təyin edilməyə bilər. Lakin kəskin gedişdə, sinir sisteminin, gözlərin zədələnməsində, həmçinin hamiləlik zamanı böyüklərdə toksoplazmozun müalicəsi mütləq aparılır.
Terapiyanın əsas istiqamətləri:
- Əleyhinə mikrob (etiotrop). Sadə heyvanın çoxalmasını yatıran preparatlar tətbiq edilir. Onların təsiri parazitin nuklein turşularının sintezinin bloklanmasına və Toxoplasma gondii hüceyrələrinin bölünmə proseslərinin pozulmasına yönəlmişdir. Nəticədə aktiv formalar məhv olur ki, bu da iltihabın intensivliyini azaldır və ağırlaşma riskini azaldır. İnsanda toksoplazmozun belə müalicəsi müəyyən vaxt aralıqları ilə kurslarla aparılır.
- Patogenetik. Onun vəzifəsi infeksiyanın işə saldığı patoloji zənciri qırmaqdır. İltihabi reaksiyanı azaldan, immun cavabı korreksiya edən və toxumaları zədələnmədən qoruyan vasitələr istifadə olunur.
- Sinir sisteminin zədələnməsi zamanı beynin funksiyalarını sabitləşdirən və mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdıran preparatlar tətbiq edilir. İfadəli intoksikasiya zamanı parçalanma məhsullarının xaric edilməsinə və orqanlara olan yükün azaldılmasına yönəldilmiş dezintoksikasiya dəstəyi aparılır.
- Simptomatik. Konkret təzahürlərin aradan qaldırılmasına yönəldilmişdir. Qızdırma zamanı temperaturaşağısalıcı vasitələr, ağrı sindromu zamanı analgetiklər, miokardit zamanı ürək ritmini korreksiya edən preparatlar və gözlərin zədələnməsi zamanı oftalmoloji vasitələr təyin edilir.
Hamiləlikdə toksoplazmozun müalicəsi gestasiya müddətini və döl üçün riski nəzərə alan xüsusi sxemlər üzrə aparılır. Məqsəd parazitin transplasentar ötürülmə ehtimalını azaltmaq və uşağın orqanlarının zədələnməsini minimuma endirməkdir.
İnsanda toksoplazmozu necə müalicə etmək sualına cavab verərkən vurğulamaq vacibdir: terapiya həmişə fərdi qaydada seçilir. Özünü müalicə yolverilməzdir, çünki preparatların əks göstərişləri var və laboratoriya göstəricilərinə nəzarət tələb edir. Toksoplazmozu müalicə edən həkim – infeksionist, hamiləlik dövründə isə – ginekoloqdur.
Reabilitasiya
Əsas müalicə kursu başa çatdıqdan sonra xəstələrə, xüsusilə sinir sisteminin və ya gözlərin zədələnməsi olduqda, bərpa mərhələsi tələb oluna bilər.
Reabilitasiya proqramına aşağıdakılar daxil edilir:
- infeksionistin və profil mütəxəssislərin dinamik müşahidəsi;
- nəzarət seroloji tədqiqatlar (toksoplazmoza təkrar analiz);
- qalıq nevroloji pozğunluqlar zamanı neyroreabilitasiya tədbirləri;
- qan dövranının və mübadilə proseslərinin yaxşılaşdırılmasına yönəldilmiş fizioterapevtik üsullar;
- vitaminoterapiya və ümumi möhkəmləndirici proqramlar.
Anadangəlmə formada uşaqlar uzunmüddətli dispanser müşahidəyə, psixomotor inkişafın və görmə orqanlarının vəziyyətinin qiymətləndirilməsinə ehtiyac duyur. Reabilitasiya tədbirləri qalıq halların ifadəliliyini azaltmağa və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa imkan verir.
Profilaktika
Toksoplazmozun profilaktikası hamiləlik dövründə qadınlar üçün xüsusilə vacibdir, çünki simptomsuz yoluxma belə fetus üçün əhəmiyyət kəsb edə bilər. İnsanda toksoplazmoz çox vaxt infeksiya mənbəyi ilə məişət təması nəticəsində inkişaf etdiyi üçün əsas «diqqət» gigiyena və qida təhlükəsizliyinə yönəldilir.
Yoluxma ehtimalını azaldan tədbirlərə aşağıdakılar aiddir:
- ətin tam istilik emalı – kifayət qədər qızdırılma parazitin toxuma sistalarını dağıdır və məhsulu təhlükəsiz edir;
- tərəvəz, meyvə, göyərtinin, xüsusilə torpaqla təması olubsa, diqqətlə yuyulması;
- bağda, bostanda işləyərkən, qum və torpaqla təmasda əlcək istifadəsi və bundan sonra əllərin mütləq yuyulması;
- pişik qablarının qorunma tədbirlərinə (əlcək, ayrıca alətlər) riayət edilməklə gündəlik təmizlənməsi, mümkün ooksistlərlə təmasın minimuma endirilməsi üçün;
- heyvanlarla ünsiyyətdən sonra şəxsi gigiyena qaydalarına riayət edilməsi;
- hamiləliyi planlaşdıran qadınların Toxoplasma gondii-yə qarşı immunitetin mövcudluğunu müəyyən etmək üçün əvvəlcədən serologik müayinədən keçirilməsi;
- toksoplazmozun necə ötürüldüyü, hansı yoluxma mənbələrinin daha əhəmiyyətli olduğu və hansı məişət vərdişlərinin riski artırdığı barədə məlumatlandırma.
Törədiciyə qarşı antitelləri olmayan qadınlar hamiləlik dövründə profilaktik tövsiyələrə xüsusilə ciddi riayət etməlidirlər.
Yadda saxla!
Hamilə qadınlarda toksoplazmozdan şübhələnmək limfa düyünlərinin böyüməsi, subfebril temperatur aşkar edildikdə, həmçinin ultrasəs müayinəsində döldə dəyişikliklər aşkar edildikdə mümkündür. Şikayət olmadıqda belə insanda toksoplazmoz analizinin aparılması tövsiyə olunur — IgM, IgG və onların avidliyinin təyin edilməsi. Şübhəli nəticələr zamanı PZR-diaqnostika göstərişdir. Vaxtında aparılan müayinə dölün riskini qiymətləndirməyə və terapiyaya ehtiyacı müəyyən etməyə imkan verir.
Suallar və cavablar
Hamiləlik zamanı ilk dəfə yoluxma cift vasitəsilə körpəyə keçə bilər və hamiləliyin müddətindən asılı olaraq müxtəlif fəsadlara səbəb ola bilər. Buna görə hamilələrdə toksoplazmoza qarşı immunitetin olub-olmadığı çox zaman analiz vasitəsilə yoxlanılır. Əgər yoluxma aşkarlanarsa, ginekoloq və infeksionist birgə izləmə və zəruri tədbirlər barədə fərdi qaydada qərar verir.
Bəli, pişiklər parazitin əsas sahiblərindən biridir və onların nəcisi ilə çirklənmiş qum, torpaq yoluxma mənbəyi ola bilər. Bundan başqa, yaxşı bişirilməmiş ətin, yuyulmamış tərəvəz və meyvələrin qəbulu da yoluxma yolları arasındadır. Sağlam immunitetli insanlarda infeksiya çox vaxt heç bir əlamət vermədən keçir, buna görə yoluxmanın baş verib-vermədiyini yalnız laborator analizlə müəyyən etmək mümkündür.
İmmunitet zəif olduqda orqanizm parazitin çoxalmasını lazımi səviyyədə nəzarətdə saxlaya bilmir, bu isə gizli infeksiyanın aktivləşərək baş beyin, göz və digər orqanları zədələməsinə gətirib çıxara bilər. Belə hallarda xəstəlik daha ağır simptomlarla — baş ağrısı, nevroloji əlamətlər, görmə pozğunluğu ilə təzahür edə bilər. Ona görə immunçatışmazlığı olan xəstələrdə vəziyyət həkim tərəfindən daha diqqətlə izlənilir.
İnfeksion xəstəliklər üzrə xəstəliklər
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
