Aterogenlik əmsalı ümumi xolesterin və yüksək sıxlıqlı lipoproteinlərin (LPYS) göstəricilərindən düsturla hesablanır. O, damar divarına xolesterin daşıyan «zərərli» fraksiyalarla onu damarlardan uzaqlaşdıran «faydalı» fraksiya arasındakı balansı bir rəqəmlə ifadə edir. Ateroskleroz, infarkt və insult riskini qiymətləndirmək üçün lipid spektri ilə birlikdə təyin edilir.
- Biomaterial
- Venoz qan
- Nəticə hazır olur
- 1 iş günü
- Ac qarına
- Bəli
- Qiymət
- 15 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- aterogenlik indeksi
- xolesterinin aterogenlik əmsalı
- AƏ
- Aİ
Müayinənin təsviri
Qanda xolesterin tək halda deyil, zülallarla birləşmiş hissəciklər – lipoproteinlər şəklində daşınır. Onlar sıxlığına görə fərqlənir: çox aşağı sıxlıqlı (LPÇAS), aşağı sıxlıqlı (LPAS) və yüksək sıxlıqlı (LPYS) lipoproteinlər.
LPÇAS və LPAS xolesterini damar divarına daşıyır və orada aterosklerotik ləkələrin yaranmasına səbəb olur, ona görə onları «zərərli» adlandırırlar. LPYS isə əksinə, artıq xolesterini damarlardan qaraciyərə qaytarır və ləkələrin azalmasına kömək edir.
Aterogenlik əmsalı bu iki qrupun balansını bir rəqəmlə ifadə edir və ayrıca ölçülmür, düsturla hesablanır:
AƏ = (ümumi xolesterin – LPYS) / LPYS
Hesablama üçün lazım olan ümumi xolesterin və LPYS venoz qanda kolorimetrik fotometrik üsulla təyin olunur. Əmsalın vahidi yoxdur.
Göstərişlər
Əmsal ürək-damar xəstəlikləri riski yüksək olan insanlarda hesablanır:
- 45 yaşdan yuxarı kişilər və 55 yaşdan yuxarı qadınlar;
- siqaret çəkənlər, artıq çəkisi olanlar, az hərəkət edənlər;
- arterial təzyiqi 140/90 mm c.s.-dan yuxarı olanlar;
- ümumi xolesterini yüksək olanlar;
- yaxın qohumlarında ürək-damar xəstəlikləri olanlar;
- şəkərli diabeti olanlar;
- yağlı qidanı və spirtli içkini çox qəbul edənlər.
Stenokardiya, keçirilmiş infarkt və ya insult kimi artıq mövcud ürək-damar xəstəliklərində analiz müntəzəm təkrarlanır.
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 8 saat
Səhər ac qarına gəlin, ərəfədə yağlı yeməkdən çəkinin.
-
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə
Qan venadan götürülür, əmsal lipid spektrindən hesablanır.
-
Nəticə 1 iş günü
Ürək-damar riskini həkiminiz digər amillərlə birlikdə qiymətləndirir.
Müayinəyə hazırlıq
Yeməkdən sonra qanda yağların səviyyəsi dəyişir və hesablanan əmsal təhrif olunur. Ona görə:
- qanı ciddi şəkildə ac qarına, son yeməkdən ən azı 8 saat sonra, mümkünsə səhər verin;
- ərəfədə yağlı yeməkdən və spirtli içkidən çəkinin, fiziki yükü azaldın;
- qan verməzdən yarım saat əvvəl siqaret çəkməyin.
Analiz necə götürülür
Qan dirsək bükümündəki venadan nazik iynə ilə götürülür. Qol qısa müddət turna ilə sıxılır, dəri antiseptiklə silinir və bir neçə millilitr qan probirkaya yığılır. Proses bir neçə dəqiqə çəkir, yalnız iynə batırılanda qısa sancı hiss olunur.
Əmsal lipid spektri ilə eyni qan nümunəsindən hesablandığı üçün əlavə material götürülmür.
Nəticəyə nə təsir edə bilər
Aterogenlik əmsalı bir neçə lipid göstəricisindən hesablanır, buna görə hər birinin xətası yekun rəqəmə keçir.
- Yemək qəbulu triqliseridləri və ümumi xolesterini dəyişir, əmsal yalnız ac qarına götürülmüş qanda düzgündür.
- Yağlı qida, spirtli içki və kəskin pəhriz dəyişikliyi son günlərdə lipid mənzərəsini dəyişə bilər.
- Hamiləlik, kəskin infeksiya, miokard infarktı və böyük əməliyyatlardan sonra lipidlər müvəqqəti dəyişir.
- Statinlər, hormonal kontraseptivlər, kortikosteroidlər, sidikqovucular və beta-blokatorlar lipidlərə təsir edir.
- Qan götürmə zamanı uzun müddət sıxıcı bağın sıxılması bəzi göstəriciləri qaldıra bilər.
- Norma hədləri üsuldan və cihazdan asılıdır, ona görə fərqli laboratoriyaların nəticələrini bir-birinə tutuşdurmaq düzgün deyil.
Qəbul etdiyiniz dərman və vitaminlər barədə həkimə və laboranta əvvəlcədən deyin. Nəticənin mənası təkcə rəqəmlə deyil, həkimin şikayətləriniz və digər müayinələrlə birgə təhlili ilə müəyyən olunur.
Referens dəyərlər
| Göstərici | Qrup | Referens dəyər | Vahid |
|---|---|---|---|
| Aterogenlik əmsalı | Böyüklər | 2,2–3,5 | vahidsiz |
Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.
Nəticənin yozulması
Yüksək əmsal «zərərli» lipid fraksiyalarının üstünlük təşkil etdiyini göstərir və damarların aterosklerotik zədələnməsinin əlaməti ola bilər. Əmsal nə qədər yüksəkdirsə, infarkt və insult riski də bir o qədər artır.
Əmsal xəstəlikdən asılı olmayaraq da yüksələ bilər:
- hamiləlikdə;
- uzun müddət ac qaldıqdan sonra;
- anabolik steroidlər və qlükokortikoidlər qəbul edildikdə;
- siqaret çəkənlərdə;
- ərəfədə çox yağlı yemək yedikdə.
Aşağı əmsal adətən riskin az olduğunu göstərir. O, statinlər, allopurinol, estrogenlər, göbələk əleyhinə dərmanlar və bəzi antibiotiklər qəbul edildikdə də azala bilər.
Riski yalnız əmsala görə deyil, təzyiq, bədən kütləsi indeksi, həyat tərzi və digər amillərlə birlikdə qiymətləndirmək lazımdır. Bunu terapevt və ya kardioloq edir və diaqnozu da yalnız həkim qoyur.
Nəticə normadan kənar olduqda həkim apolipoprotein A1 və B analizlərini, EKQ-ni, ürəyin USM-ini və damarların dupleks müayinəsini təyin edə bilər. Əmsal dinamikada izlənilir.
Yadda saxla!
Aterogenlik əmsalını aşağı salmağın iki yolu var: «zərərli» xolesterini azaltmaq və «faydalı» LPYS-ni artırmaq. İkincisinə ən yaxşı müntəzəm aerob fiziki fəallıq və siqareti tərk etmək kömək edir.
- Pəhrizdə heyvan yağlarını tərəvəz, balıq və tam taxıllı məhsullarla əvəz edin.
- Statin qəbul edirsinizsə, əmsalın dəyişməsini həkimin göstərdiyi müddətdən sonra yoxlayın; dərmanı nəticə yaxşılaşdı deyə özbaşına dayandırmayın.
Qiymət cədvəli
- Aterogenlik əmsalı 15 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Bəli, ola bilər. Ümumi xolesterin normal olsa da, LPYS aşağıdırsa, əmsal yüksək çıxır və risk artır. Ona görə həkimlər yalnız ümumi xolesterinə deyil, fraksiyaların nisbətinə də baxırlar.
Qidalanma və fəallıq dəyişdikdən sonra lipidlər bir neçə həftə ərzində dəyişməyə başlayır. Nəticəni qiymətləndirmək üçün analizi adətən 2–3 aydan sonra təkrarlamaq məsləhətdir.
Olar, xüsusən ailədə erkən yaşda infarkt və ya çox yüksək xolesterin olduqda. Uşaqların lipid normaları böyüklərdən fərqlidir, ona görə nəticəni pediatr qiymətləndirir.
Laboratoriya həkimləri
Harada və nə vaxt təhvil vermək olar
Ünvan: Bakı, Yavər Əliyev küç., 26. İş saatları: 7 gün 24 saat. Analizlər canlı növbə ilə qəbul olunur — gəlməzdən əvvəl zəng edib hazırlıq qaydalarını, nəticənin hazır olma vaxtını və qiyməti dəqiqləşdirə bilərsiniz.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Yumurtalıqda kista: izləmək, yoxsa müalicə etmək?
Yumurtalıq kistasının izlənməsi və ya çıxarılması barədə qərar təkcə ölçüyə görə verilmir. Görünüş, şikayətlər və menopauza vəziyyəti birlikdə…
İstiqamət: Ginekologiya / USM diaqnostikası
Pap-test nəticəsi nəyi göstərir, nəyi göstərmir?
Pap-test uşaqlıq boynu hüceyrələrini qiymətləndirir. Nəticənin normal və ya qeyri-normal olması gələcək nəzarətə təsir edir, lakin bütün ginekoloji…
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Preventiv tibb
Histeroskopiya nə vaxt lazımdır və necə aparılır?
Histeroskopiya uşaqlıq boşluğuna baxmağa, lazım gəldikdə biopsiya götürməyə və bəzi törəmələri çıxarmağa imkan verir. Hazırlıq və ağrının idarəsi…
İstiqamət: Ginekologiya / Endoskopiya
