Stenokardiya (döş anginası)

Stenokardiyanın diaqnostikası sorğu, baxış, şikayətlərin təhlili və klinik-laborator, alət müayinəsi zamanı əldə edilmiş məlumatlar əsasında aparılır.

Xəstənin ilk müraciətindəcə stenokardiyanı tanımaq çox vaxt mümkün olur, bu diaqnozdan imtina etmək üçün isə xəstəliyin gedişinin müşahidəsi və xəstənin dəfələrlə sorğulanması və müayinəsindən alınan məlumatların təhlili tələb olunur. Aşağıdakı əlamətlər stenokardiyanın klinik xarakteristikasını tamamlayır, lakin onların olmaması bu diaqnozu istisna etmir:

• ağrının döş sümüyü arxasında lokalizasiyası (ən tipikdir!), nadir hallarda – boyun nahiyəsində, aşağı çənə və dişlərdə, qollarda, çiyin üstü nahiyəsi və kürək sümüyündə (daha çox solda), ürək nahiyəsində;
• ağrının xarakteri – basıcı, sıxıcı, daha az hallarda – yandırıcı (kükrəmə kimi) və ya döşdə yad cisim hissi (bəzən xəstə döş sümüyü arxasında ağrı deyil, ağır bir hiss keçirə bilər və o zaman əslində ağrının olmasını inkar edir);
• tutma ilə eyni vaxtda AT-nin yüksəlməsi, dəri örtüklərinin solğunluğu, tərləmə, nəbz tezliyinin dəyişməsi, ekstrasistolların yaranması.

Bütün bunlar gərginlik stenokardiyasını xarakterizə edir. Həkim sorğusunun dəqiqliyi xəstəliyin diaqnostikasının vaxtındalığını və düzgünlüyünü müəyyən edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, tez-tez xəstə stenokardiya üçün tipik hisslər keçirərək bunları həkimə “ürəyə aid olmayan” kimi bildirmir, və ya əksinə, diaqnostik cəhətdən ikinci dərəcəli olan “ürək nahiyəsindəki” hisslərə diqqət cəmləşdirir.

Sakitlik stenokardiyası gərginlik stenokardiyasından fərqli olaraq fiziki gərginliklə əlaqədar olmadan, daha çox gecələr yaranır, lakin qalan cəhətlərinə görə ağır döş qurbağası tutmasının bütün xüsusiyyətlərini saxlayır və tez-tez hava çatışmazlığı hissi, boğulma ilə müşayiət olunur.

Stenokardiyanın laborator diaqnostikasına aşağıdakılar daxildir:

• ümumi qan analizi;
• troponinə və ya kreatinfosfokinazanın MB-fraksiyalarına qan analizi;
• lipid profilini və kreatinin səviyyəsini təyin etmək üçün qanın biokimyəvi analizi;
• qanda şəkər səviyyəsinin ölçülməsi və qlikləşdirilmiş hemoqlobinə test aparılması.

Zərurət olduqda qalxanabənzər vəzi hormonlarının səviyyəsinin təyini üçün qan analizi təyin edilə bilər.

Stenokardiyanın ən əlçatan və informativ diaqnostika üsulu tutma zamanı aparılan elektrokardioqrafik müayinədir (EKQ). İşemiyanı aşkar etmək məqsədilə həkim fiziki yüklənmə fonunda EKQ və ya yüklənmə sınaqları – tredmil-testi, veloerqometriya təyin edə bilər. Alınan EKQ-də ürəkdəki dəyişikliklər (aritmiyalar, sol mədəciyin hipertrofiyası, işemiya əlamətləri) müşahidə olunur.

Bundan başqa, stenokardiyanın diaqnostikası üçün aşağıdakılar tətbiq edilir:

• EKQ-nin xolter monitorlaşdırılması: pasiyentə sutka ərzində ürəyin işindəki dəyişiklikləri qeydə alan cihaz quraşdırılır.
• ürəyin USM-i; ExoKQ orqanın strukturunu qiymətləndirmək, onun ölçülərini müəyyən etmək, quruluş və funksiyasındakı hər hansı kənarlaşmaları aşkar etmək üçün aparılır; diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün stress-exokardioqrafiyanın aparılması mümkündür, bu zaman USM yüklənmədən sonra edilir.

Stenokardiya zamanı diaqnostika məqsədilə bəzi hallarda koronar angioqrafiya və ya multispiral KT aparılır. Ayrı-ayrı hallarda ürək damarlarının vəziyyətini əlavə qiymətləndirmək üçün koronar arteriyaların optik koherent tomoqrafiyası (OKT) tətbiq edilir.

Müayinə damar divarının ən kiçik sahələrini daxildən öyrənməyə, aterosklerotik dəyişikliklərin xüsusiyyətlərini aşkar etməyə, lövhələrin xarakteristikalarını müəyyən etməyə imkan verir. Metod koronar arteriyalar patologiyasının diaqnostikasının digər üsullarının əksəriyyətindən daha yüksək dəqiqliyə malikdir.