Ortostatik sınaq siz uzanmış vəziyyətdən ayağa qalxanda ürək və damarların bu dəyişikliyə necə uyğunlaşdığını yoxlayan funksional testdir. Həkim onu ayağa qalxarkən başgicəllənmə, gözlərin qaralması və huşunu itirmə epizodlarının səbəbini aydınlaşdırmaq üçün təyin edir.
- Müddət
- 15–20 dəqiqə
- Kontrast
- Yoxdur
- Sedasiya
- Yoxdur
- Rəy hazır olur
- Dərhal
- Qiymət
- 10 AZN
Yayımlanma tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- ortostatik test
- ortostatik proba
- aktiv ortostatik sınaq
- klinoortostatik sınaq
Müayinənin təsviri
Ayağa qalxanda qanın bir hissəsi cazibə qüvvəsi ilə ayaqlara doğru axır. Sağlam insanda vegetativ (avtonom) sinir sistemi bunu dərhal tənzimləyir: damarlar daralır, nəbz bir qədər artır, arterial təzyiq isə sabit qalır.
Bu tənzimləmə pozulanda iki əsas vəziyyət yarana bilər:
- ortostatik hipotenziya — ayağa qalxdıqdan sonra arterial təzyiqin kəskin düşməsi;
- postural ortostatik taxikardiya sindromu — təzyiq dəyişmədən nəbzin həddindən artıq artması.
Hər iki halda beyinə qan axını müvəqqəti azalır, bu isə başgicəllənmə, gözlərin qaralması, zəiflik və huşun itməsi ilə özünü göstərir.
Sınaq zamanı nəbz, arterial təzyiq və EKQ əvvəlcə uzanmış, sonra ayaq üstə vəziyyətdə qeydə alınır və müqayisə edilir. Bu müqayisə pozulmanın olub-olmadığını, onun növünü və nə qədər ifadəli olduğunu göstərir. Nəticə həm də təzyiq dərmanlarının dozasını seçərkən nəzərə alınır.
Üstünlüklər
Sadə sınaq başgicəllənmənin və huşunu itirmənin səbəbini aydınlaşdırmağa kömək edir.
-
Qısa müddət
Sınaq cəmi 15–20 dəqiqə çəkir.
-
Ağrısız və təhlükəsiz
Müayinə zamanı yalnız bədənin vəziyyəti dəyişdirilir.
-
Dinamik qiymətləndirmə
Göstəricilər hər dəqiqə qeydə alınır və müqayisə edilir.
-
Vegetativ sistem
Avtonom sinir sisteminin funksiyası obyektiv qiymətləndirilir.
Göstərişlər
- ayağa qalxarkən başgicəllənmə, gözlərin qaralması, qulaqlarda küy;
- huşunu itirmə və ya huşunu itirməyə yaxın vəziyyətlər;
- uzun müddət ayaq üstə qaldıqda zəiflik və ürəkdöyünmə;
- vegetativ-damar distoniyası şübhəsi;
- vegetativ sinir sisteminin zədələnməsi ehtimalı olan xəstəliklər — şəkərli diabet, Parkinson xəstəliyi, polineyropatiya;
- təzyiq salan dərmanların dozasının seçilməsi və effektinin yoxlanması.
Əks göstərişlər
Sınaq sadə və təhlükəsizdir, lakin bəzi hallarda aparılmır və ya təxirə salınır:
- kəskin miokard infarktı, qeyri-stabil stenokardiya;
- ağır ritm pozulmaları;
- kəskin infeksion xəstəlik, qızdırma;
- ayaq üstə dura bilməməyə səbəb olan vəziyyətlər — ayaq zədələri, ağır zəiflik.
Son qərarı həkim baxışdan sonra verir.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 2 saat
Müayinədən əvvəl yeməyin, qəhvə içməyin və siqaret çəkməyin.
-
Müayinə 15–20 dəqiqə
Göstəricilər əvvəlcə uzanmış, sonra ayaq üstə vəziyyətdə ölçülür.
-
Nəticə Dərhal
Həkimin rəyini sınaq bitdikdən sonra alırsınız.
Müayinəyə hazırlıq
- Müayinədən 2 saat əvvəl yeməyin.
- Həmin müddətdə qəhvə, güclü çay içməyin və siqaret çəkməyin.
- Müayinə günü ağır fiziki yükdən çəkinin.
- Qəbul etdiyiniz bütün dərmanlar barədə həkimə məlumat verin: onlardan hansının müayinədən əvvəl qəbul ediləcəyini həkim deyəcək.
- Rahat, hərəkəti məhdudlaşdırmayan geyim seçin.
Müayinə necə keçir
- Sinəyə EKQ elektrodları, qola təzyiq ölçən manjet qoyulur.
- Siz kuşetkada 10 dəqiqə sakit uzanırsınız. Bu zaman ilkin nəbz, təzyiq və EKQ yazılır.
- Həkimin işarəsi ilə ayağa qalxırsınız.
- Ayaq üstə 10 dəqiqə ərzində göstəricilər mütəmadi olaraq təkrar ölçülür.
- Özünüzü necə hiss etdiyinizi — başgicəllənmə, zəiflik, ürəkdöyünmə — dərhal həkimə deyin.
Prosedur ağrısızdır, yalnız manjet şişəndə qolun sıxılması hiss olunur.
Nəticənin yozulması
Rəydə uzanmış və ayaq üstə vəziyyətdə nəbzin, sistolik və diastolik təzyiqin göstəriciləri, onların dəyişmə dinamikası və EKQ tapıntıları göstərilir. Rəyi klinikada təqdim edirik, onu saytın «Müayinə nəticələri» bölməsində də görə bilərsiniz.
Həkim aşağıdakıları qiymətləndirir:
- ayağa qalxdıqdan sonra təzyiqin nə qədər və nə sürətlə düşdüyünü;
- nəbzin artma dərəcəsini;
- simptomların göstəricilərin dəyişməsi ilə üst-üstə düşüb-düşmədiyini;
- EKQ-də ritm pozulmalarının olub-olmadığını.
Nəticəni kardioloq və ya nevroloq digər müayinələrlə birlikdə şərh edir. Huşunu itirmənin səbəbini dəqiqləşdirmək üçün Holter monitorinqi, sutkalıq təzyiq monitorinqi, ExoKQ və ya passiv ortostatik (tilt) test təyin edilə bilər.
Müayinədən sonra
Sınaqdan sonra bir müddət oturub dincəlin və yavaş-yavaş qalxın. Sınaq zamanı başgicəllənmə olubsa, əvvəlcə uzanın, sonra tədricən oturun və qalxın. Elektrodlar çıxarılandan sonra adi həyatınıza qayıdırsınız, xüsusi məhdudiyyət yoxdur.
Nəbz və təzyiqin dəyişməsi müayinə günü qiymətləndirilir, həkim nəticəni dərhal izah edir. Ayağa qalxanda təzyiq düşməsi aşkar olunarsa, maye qəbulu, yavaş qalxmaq və dərman rejimi barədə tövsiyələr verir.
Qəfil huşun itməsi və ya güclü başgicəllənmə olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
Ayağa qalxarkən baş gicəllənirsə, bunu yalnız aşağı təzyiqlə əlaqələndirməyin: səbəb susuzluq, dərmanlar və ya ürək ritmi də ola bilər. Sınaq məhz bu səbəbləri bir-birindən ayırmağa kömək edir.
- Gündəlik həyatda uzanmış vəziyyətdən birdən deyil, əvvəlcə oturub sonra yavaş-yavaş qalxın.
- Başgicəllənmə hiss etdikdə dərhal oturun və ya uzanın.
- Təzyiq dərmanlarının dozasını özbaşına dəyişməyin.
Müayinəni aparan həkimlər
Qiymət cədvəli
- Ortostatik sınaq 10 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Bu, nadir hallarda mümkündür. Ona görə sınaq həkimin nəzarəti altında aparılır və vəziyyətiniz pisləşən kimi sizi dərhal uzandırırlar. Belə epizod həkimə səbəbi görmək üçün dəyərli məlumat verir.
Bu, sınağın məqsədindən asılıdır. Dozanın seçilməsi üçün aparılırsa, dərmanlar adətən həmişəki kimi qəbul edilir. Diaqnostik məqsədlə isə həkim bəzən onları müvəqqəti dayandırmağı tövsiyə edə bilər — bunu əvvəlcədən dəqiqləşdirin.
Bəli, xüsusən yeniyetmələrdə ayağa qalxarkən başgicəllənmə və bayılma tez-tez rast gəlinir. Uşaq sınağı böyüklər kimi keçir, valideyn yanında ola bilər.
Müayinədən keçmək istəyirsiniz?
Sizə uyğun gün və saatı seçək, hazırlıq qaydalarını və qiyməti əvvəlcədən izah edək. Zəng edin və ya onlayn qeydiyyatdan keçin.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Əlaqəli Xidmətlər
Mövzu üzrə məqalələr
KTQ/NST nəticəsi: niyə bir qrafiklə hökm verilmir?
Kardiotokoqrafiya dölün ürək ritmini və uyğun halda uşaqlıq yığılmalarını izləyir. Nəticə hamiləlik həftəsi, məqsəd və klinik vəziyyətlə birlikdə…
İstiqamət: Ginekologiya / Funksional diaqnostika
Piylənmə zamanı arterial hipertoniya və obstruktiv yuxu apnoesi sindromu
Piylənmə ilə xarici tənəffüs funksiyasının bütöv bir sıra pozğunluqları bağlıdır. Artıq bədən çəkisi olan şəxslərdə ağciyər ventilyasiyasına tələbat…
İstiqamət: Kardiologiya / Somnologiya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya (AH) – ürəyin və damarların ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biridir. Xəstələrin əksəriyyəti müəyyən vaxta qədər xəstə…
İstiqamət: Kardiologiya
Hipertoniya xəstəliyinin müalicəsi
Hipertoniya xəstəliyi arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan ürək-damar sisteminin xəstəliyidir. Təzahürlər əsasən beyin damarlarının (baş ağrıları, başgicəllənmə,…
İstiqamət: Kardiologiya
