Defekasiya zamanı və ya alt paltarında iz şəklində arxa keçəcəkdən qan gəlməsi həzm sistemi xəstəliklərinin göstəricisidir və mütləq müayinə və həkimə müraciəti tələb edir. Bu səhifədə anal qanaxmanın səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah İnfeksionist Onkoloq Proktoloq Qastroenteroloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Defekasiya zamanı və ya alt paltarında iz şəklində arxa keçəcəkdən qan gəlməsi həzm sistemi xəstəliklərinin göstəricisidir və mütləq müayinə və həkimə müraciəti tələb edir. Simptomun səbəbindən asılı olaraq o, digər klinik əlamətlərlə müşayiət oluna və ya heç bir əlamət vermədən təsadüfən aşkarlana bilər.
Növləri
Simptomun ifadə dərəcəsindən asılı olaraq qanaxma aşağıdakı kimi olur:
- Aşkar — xəstə arxa keçiddən güclü qanaxmanı hiss edir;
- Gizli — qan demək olar ki, görünmür, lakin nəcisin rəngini dəyişir, onu qırmızımtıl və ya qara rəngə salır.
Defekasiyadan sonra dəyişməyən parlaq qırmızı qanın arxa keçiddən gəlməsi xəstəlik ocağının anal dəliyə yaxın, yəni düz bağırsaqda yerləşdiyindən xəbər verir. Əgər qan nəcis kütləsində bərabər paylanıbsa, səbəb adətən yoğun bağırsağın başlanğıc şöbələrinin xəstəliyi olur, nəcislə birlikdə aydın görünən qan laxtaları isə siqmoid bağırsağın patologiyasından xəbər verir. Nəcisin qara rəng aldığı, gözlə görünməyən qanaxma isə mədə-bağırsaq traktının yuxarı şöbələrinin diqqətli diaqnostikasını tələb edir.
Qanaxma güclüdürsə, uzun sürürsə, dayanmırsa, yaxud başgicəllənmə, zəiflik, ürəkdöyünmə və ya huşun itməsi ilə müşayiət olunursa, özünüz həkimə getməyi gözləməyin — dərhal təcili yardım çağırın.
Səbəbləri
Arxa keçiddən qanaxmaya səbəb olan onlarla xəstəlik mövcuddur. Onlar aşağıdakı nahiyələri əhatə edə bilər:
- Qida borusu;
- Mədə;
- Nazik və yoğun bağırsaq şöbələri;
- Anal dəlik nahiyəsi.
Bundan əlavə, qan yaranması sistemi, damarlar və kapillyarların vəziyyətini də nəzərə almaq vacibdir: qanın aşağı laxtalanma qabiliyyəti, müxtəlif mənşəli damar divarı zədələnməsi qanaxma meylini artırır. Bəzi xəstələrdə arxa keçiddən çoxlu qan gəlməsi travma nəticəsində baş verir: bağırsağın boşalması zamanı nəcisdə olan həzm olunmamış iti hissəciklərlə və ya cinsi əlaqə zamanı.
Diaqnostika
İlk qəbulda həkim arxa keçəcəkdən qanaxmanın nə qədər müddətdir davam etdiyini və nə dərəcədə intensiv olduğunu, qanaxmaya hansı simptomların müşayiət etdiyini, xəstədə əvvəllər aşkarlanmış həzm sistemi xəstəliklərinin olub-olmadığını aydınlaşdırır. O, problemə səbəb ola biləcək patologiyaların əsas göstəricilərini qiymətləndirmək üçün mövcud tibbi sənədləri öyrənir.
Müayinə zamanı həkim qarın nahiyəsini palpasiya edir, rektal dəliyin barmaqla müayinəsini aparır. Bu mərhələdə hemorroy, anal cırıq, iltihabi proseslərin aşkar əlamətlərini müəyyən etmək mümkündür.
Bundan sonra xəstə bağırsağın hansı hissəsində problemin yerləşdiyini və qanaxmanın səbəbini aydınlaşdırmaq üçün diaqnostikaya yönləndirmələr siyahısı alır.
Laborator analizlərə aşağıdakılar daxildir:
- Qanın izlərini, seliyi, həzm proseslərinin pozulması əlamətlərini aşkar etmək üçün nəcisin müayinəsi;
- Iltihab göstəricilərini, qan itkisi səbəbindən hemoqlobin səviyyəsinin azalmasını, həzm orqanlarının işinin pozulmasını aşkar etmək üçün qan müayinəsi;
- Xərçəngin aşkarlanması üçün onkomarkerlərə analiz.
Nəcislə qanaxma zamanı daha informativ olan instrumental diaqnostikadır.
- Anoskopiya. Düz bağırsağın 7 sm-dən artıq dərinlikdə xüsusi cihaz – anoskopla müayinəsi. Metod hemorroy düyünləri və anal cırığın diaqnostikasında effektivdir, anesteziya tələb etmir.
- Rektoromanoskopiya. 30 sm dərinliyə qədər daxil edilən zond vasitəsilə endoskopik müayinə. Prosedur zamanı sonradan laboratoriyada öyrənilmək və patologiyaları fərqləndirmək üçün toxuma nümunəsi götürülür.
- Kolonoskopiya. Endoskop vasitəsilə yoğun bağırsağın daxili hissəsinin vəziyyətinin öyrənilməsi. O, 2 metrə qədər dərinliyə salınaraq monitorda düz, siqmoid, çənbər və kor bağırsağın vəziyyətini əks etdirir. Metod ağrılı hesab olunur, buna görə narkoz altında aparıla bilər.
- İrriqoskopiya. Kontrast maddə vurulduqdan sonra aparılan rentgenoloji müayinə. Maddə hətta kiçik törəmələri və ya fistulaları işıqlandırır, iltihab ocaqlarını göstərir.
- Ultrasəs müayinəsi. Qeyri-invaziv üsul xəstə üçün diskomfortun tam olmaması və minimal hazırlıq sayəsində çox vaxt ilk müayinə növünə çevrilir. Ultrasəs vasitəsilə cihazın monitorunda şişləri görmək, qarın boşluğu orqanlarının ölçülərini qiymətləndirmək mümkündür.
Zond daxil edilməsi ilə aparılan prosedurlar təkcə düz bağırsaqdan qanaxmanın haradan yarandığını anlamağa deyil, dərhal müalicəvi manipulyasiyalar aparmağa, məsələn, qanaxan sahələrin koaqulyasiyasını yerinə yetirməyə də kömək edir. Müşayiətedici xroniki xəstəliklərdə arxa keçəcəkdən qanaxma zamanı təyin olunan müalicəni korreksiya edə biləcək dar profilli həkimlərin məsləhəti lazımdır.
Müalicə
Terapevtik təyinatlar defekasiyadan sonra qanın niyə göründüyündən asılıdır.
Arxa keçiddən qanaxma zamanı təyin olunan müalicə aşağıdakılara kömək edir:
- Qanaxmanı dayandırmaq;
- Onun yaranma səbəbini aradan qaldırmaq;
- Residivin qarşısını almaq.
İltihabi proseslər yerli və sistem təsirli preparatların, antibiotiklərin tətbiqini tələb edir. Proqressivləşən patologiyada şişi çıxarmaq və ya zədələnmiş sahəni kəsmək üçün cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Qanın laxtalanmasının pozulması və onkoloji xəstəliklərdə daha uzun müalicə lazımdır.
Əsas müalicədən əlavə, həyat tərzinin korreksiyası da vacibdir. Xəstəyə həzm pozğunluğuna və selikli qişanın zədələnməsinə səbəb olmayan, bağırsağın vaxtında boşalmasını təmin edən pəhriz tövsiyə ediləcək. Çanaq nahiyəsində qan durğunluğu ilə bağlı iltihablarda daha çox hərəkət etmək lazımdır: gündəlik piyada gəzintilər etmək, müalicəvi bədən tərbiyəsi ilə məşğul olmaq.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Arxa keçiddən qan damlaları və ya laxtalarının görünməsinin əsas təhlükəsi xəstəliyin proqressivləşməsi və xroniki formaya keçməsidir. Simptom psixoloji diskomforta səbəb olur, ümumi vəziyyətə təsir edir.
Defekasiya zamanı qanaxma ilə üzləşən xəstələr tez-tez tualetə getməkdən qorxu yaşayır, buna görə ehtiyacı saxlayır, bu da qəbizliyin və hemorroidal düyünlərin inkişafını təhrik edir.
Hansı həkimə müraciət etməli
Anal dəlikdən qanaxmaya səbəb olan amilləri müəyyən etmək, preparat və prosedurlar təyin etmək yalnız həkimin işidir. Hansı mütəxəssisə müraciət etmək lazım olduğunu özünüz müəyyən edə bilmirsinizsə, terapevtin məsləhəti lazımdır. O, ilkin müayinə aparacaq, sonra isə lazımi həkimə yönləndirəcək.
Qanaxma bol, dayanmaz xarakter alarsa, ona zəiflik, güclü baş gicəllənməsi, huşun itməsi əlavə olarsa, dərhal təcili yardım çağırılmalıdır.
Yadda saxla!
Nəcislə qan gəlməsi çox həssas şikayətdir və xəstələr bununla həkimə müraciət etməkdən utanırlar. Ancaq müayinə mütləqdir, çünki bu əlamətin arxasında çox ağır xəstəliklər gizlənə bilər. Diskomfort zəif ifadə olunsa və arxa keçiddən ağrısız qanın səbəbi adi çat və ya hemorroy olsa belə, xəstəlik xronikiləşdikdə uzun reabilitasiya dövrü tələb edən əməliyyat lazım ola bilər.
Qəbula əvvəllər aparılmış bütün müayinələri gətirmək, həkimə narahat edən bütün əlamətləri söyləmək lazımdır. Müasir diaqnostika və müalicə üsulları patologiyanı ağrısız və həssaslıqla aradan qaldırmağa imkan verir. Qanaxmanın səbəbi nə qədər tez aşkar edilsə, proqnoz bir o qədər yaxşı olar. Əgər qanaxma bol olarsa, ona baş gicəllənmə, zəiflik və ya huşun itirilməsi əlavə olunarsa, bu, planlı qəbulu gözləmədən dərhal təcili yardım çağırmaq lazım olan vəziyyətdir.
Suallar və cavablar
Uşaqlarda simptom adətən böyüklərdəki eyni səbəblərlə bağlıdır. O, mütləq pediatra müraciət etməyi və diqqətli diaqnostika aparılmasını tələb edir.
Qeyri-ənənəvi müalicənin sübut edilmiş effektivliyi yoxdur. Arxa keçiddən qanaxma zamanı nə etmək lazım olduğunu yalnız həkim müəyyən edə bilər.
