Pəncədə ağrı müxtəlif yaş qruplarından olan xəstələr arasında ən geniş yayılmış şikayətlərdən biridir. Bu səhifədə pəncə ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Endokrinoloq Nevroloq Podoloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped Ürək-damar cərrahı
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Pəncədə ağrı müxtəlif yaş qruplarından olan xəstələr arasında ən geniş yayılmış şikayətlərdən biridir. O, patoloji prosesin nəticəsi və ya təbii vəziyyət ola bilər. Bu nahiyəyə çox böyük yük düşür, ona görə gərgin gün ərzində ayaq üstə keçirilən vaxtdan sonra pəncələrdə uğultu və ağrının yaranması anlaşılan və izah olunandır. Lakin ağrı səbəbsiz yaranırsa və ya istirahətdən sonra keçmirsə, bu ciddi patologiyanın inkişafından xəbər verə bilər. Belə hallarda, xüsusən ağrıya dərinin rənginin dəyişməsi, keyimə və ya pəncənin şişkinliyi əlavə olunarsa, mümkün qədər tez mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Diaqnostikadan sonra həkim əlamətin əsl səbəbini müəyyən edə və müvafiq müalicə təyin edə biləcək.
Növləri
Müddətindən asılı olaraq pəncə ağrısının 2 növü ayırd edilir.
- Kəskin: çox vaxt toxumaların mexaniki zədələnməsi ilə əlaqədardır.
- Xroniki: adətən pəncənin və orqanizmin müxtəlif sistemlərinin patologiyalarının nəticəsidir.
Xarakterinə görə ağrı sindromu aşağıdakı kimi olur:
- Zəif;
- Güclü;
- Dövri;
- Daimi;
- Partladıcı;
- Çəkici;
- Sızıldayıcı;
- Küt.
Yerləşməsinə görə ağrının 2 növü fərqləndirilir:
- Lokal, dəqiq müəyyən olunmuş sahə ilə məhdudlaşan;
- Diffuz, bütün pəncə boyunca yayılan.
Həkim konsultasiyası zamanı ağrılı hissləri mümkün qədər dəqiq təsvir etmək vacibdir. Bu, mütəxəssisə diaqnostik axtarışın düzgün istiqamətini seçməyə kömək edəcək.
Səbəbləri
Pəncə nahiyəsində ağrılı hisslərin yaranmasına səbəb ola biləcək ən geniş yayılmış amillərə aşağıdakılar aiddir:
- Anadangəlmə patologiyalar;
- Damar xəstəlikləri;
- Nevroloji səbəblər;
- Travmatik zədələnmələr;
- Spesifik infeksion zədələnmələr;
- Maddələr mübadiləsinin pozulması;
- Yumşaq toxumalarda, oynaqlarda, sümük strukturlarında iltihabi proseslər.
Sümük strukturlarının və bağ aparatının kəskin və xroniki patologiyaları olan xəstələr pəncələrin vəziyyətinə xüsusi diqqət yetirməlidir. Şəkərli diabet mühüm risk amilidir. Bu xəstəlikdə qlükoza mübadiləsi pozulur ki, bu da mikrosirkulyator damarların zədələnməsinə və diabetik pəncənin inkişafına gətirib çıxarır.
Aşağıdakı problemlər olduqda ağrı ilə müşayiət olunan xəstəliklərin inkişaf riski də artır:
- Artıq çəki;
- Ayaqların soyuqlaması;
- Peşə vəzifələrinə görə ayaq üstə çoxsaatlı dayanma;
- Hündür daban və ya çox dar ayaqqabının müntəzəm geyinilməsi;
- Intensiv idman yükləri.
Risk qrupuna daxil olan insanlar müntəzəm skrininq müayinələrindən keçməlidir. Patoloji dəyişikliklərin vaxtında aşkar edilməsi tam sağalma və ya uzunmüddətli sabit remissiyaya nail olmaq üçün bütün şansları verir.
Diaqnostika
Düzgün diaqnoz qoymaq üçün həkim pəncədə ağrının nə vaxtdan və hansı şəraitdə yarandığını bilməlidir. Bu, xəstənin sorğusu zamanı aydınlaşdırılır. Mütəxəssis həmçinin ağrı sindromunun yerləşməsini və xarakterini müəyyən edir.
Sorğudan sonra həkim pəncənin fizikal müayinəsini və palpasiyasını aparır. Alınan məlumatlar əsasında ilkin diaqnoz qoyulur və onu dəqiqləşdirmək üçün əlavə laborator və instrumental müayinələr təyin edilir.
- Ümumi və biokimyəvi qan analizləri: onkoloji və revmatoloji patologiyaların markerlərini aşkar etmək, maddələr mübadiləsinin pozulmasını və iltihabi prosesi təsdiqləmək üçün təyin edilir.
- Rentgenoqrafiya: rentgenoqramlarda oynaqların destruktiv dəyişiklikləri, sümük strukturlarının dağılma ocaqları, çıxıqlar, çatlar, sınıqlar yaxşı vizuallaşır.
- UZ müayinə, dupleks skanlaşdırma: damar şəbəkəsinin vəziyyətini qiymətləndirmək və onun patoloji dəyişikliklərini aşkar etmək üçün aparılır.
- Plantoskopiya və plantoqrafiya: yastıpəncəliyi və bir sıra digər deformasiyaları aşkar etməyə imkan verən diaqnostik üsullardır. Onların köməyi ilə mütəxəssis pəncəyə düşən yükün necə paylandığını, mövcud dəyişikliklərin nə dərəcədə ifadə olunduğunu və hansı xarakter daşıdığını müəyyən edir.
- Elektrofizioloji üsullar (elektroneyromioqrafiya) nevroloji pozğunluqları olan xəstələrə əzələ və sinir toxumasının vəziyyətini, həmçinin sinirin zədələnmə dərəcəsini dəqiqləşdirmək üçün təyin edilir.
- KT və MRT: digər müayinələr aydın nəticə vermədikdə təyin edilən əlavə üsullardır. Tomoqrafiya zamanı mütəxəssis sümük strukturlarının, yumşaq toxumaların, bağların və vətərlərin vəziyyəti haqqında daha aydın mənzərə görür.
Diaqnostik müayinəyə bir neçə ixtisas üzrə həkimlər cəlb oluna bilər.
Müalicə
Pəncədə ağrı zamanı müalicə tədbirləri əlaməti yaradan patologiyadan asılı olaraq fərdi qaydada təyin edilir. Terapevtik tədbirlər ilk növbədə pəncədə ağrılı hisslərin yaranmasına səbəb olan amilin aradan qaldırılmasına yönəlmişdir. Müalicə kursuna aşağıdakılar daxil ola bilər:
- Dərman terapiyası: iltihab əleyhinə vasitələr, spazmolitiklər, xondroprotektorlar və s.;
- Fizioterapevtik prosedurlar: yüksək tezlikli terapiya, maqnitoterapiya, fono- və elektroforez;
- Travma zamanı pəncənin immobilizasiyası (hərəkətsizləşdirilməsi);
- Ortopedik məmulatların geyinilməsi: xüsusi ayaqqabı, taban altlıqları, supinatorlar;
- Müalicəvi bədən tərbiyəsi;
- Masaj.
Konservativ müalicə nəticə vermədikdə cərrahi müdaxiləyə əl atılır. Cərrahlar həm az invaziv, həm də açıq əməliyyatlar apara bilər: abseslərin drenajı, yenitörəmələrin çıxarılması, deformasiyaların aradan qaldırılması və s.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Ağrını görməzdən gəlməmək vacibdir. Müalicə olunmadıqda nəticələr kifayət qədər ciddi ola bilər. İnsan ciddi problemlərlə üzləşə bilər:
- Yerişi pozan pəncə deformasiyası;
- Duruş pozğunluğu, onurğanın əyilməsi;
- Qan dövranının pozulması zamanı pəncələrdə dərin xoraların yaranması;
- Irəliləmiş iltihabi proseslər zamanı osteomielit, sepsis.
Əgər ağrı damarların keçiriciliyinin pozulması fonunda yaranıbsa, müalicəni görməzdən gəlmək bir və ya hər iki ətrafın amputasiyasına səbəb ola bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Pəncə ağrısı problemləri ilə müxtəlif profilli həkimlər məşğul olur.
- Terapevt
- Cərrah
- Travmatoloq-ortoped
- Revmatoloq
- Nevroloq
- Podoloq
- Endokrinoloq
- Ürək-damar cərrahı
Pəncə nahiyəsində narahatedici əlamətlər və diskomfort yarandıqda terapevtə, cərraha və ya ortopedə müraciət etmək olar. Həkim ilkin diaqnostika aparacaq və zərurət olduqda lazımi mütəxəssisə yönləndirəcək.
Yadda saxla!
Səhərlər və ya axşamlar pəncələrdə ağrı yaranmağa başlayıbsa, bu, sağlamlıq barədə düşünmək üçün ciddi əsasdır. Pəncə çox mürəkkəb quruluşa malikdir: tərkibinə çoxlu əzələ, vətər, bağ və kiçik sümük daxildir.
Fiziki yüklərdə və sadəcə ayaq üstə dayandıqda altlıqlara çox böyük təzyiq düşür, ehtiyatsız hərəkət isə travma doğura bilər. Ağrı sindromunun yaranması müxtəlif patoloji vəziyyətlərlə də bağlı ola bilər; onların nəticəsi çox vaxt dayaq-hərəkət aparatı strukturlarının zədələnməsi və ya iltihabı olur.
Şəkərli diabet olduqda pəncədəki istənilən ağrı, çat və ya sağalmayan yara xüsusi diqqət tələb edir: həssaslığın azalması səbəbindən zədələnmə uzun müddət nəzərə çarpmaya bilər.
Suallar və cavablar
Ayaqda kəskin ağrı yarandıqda mümkün qədər tez mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Çox vaxt bu əlamətin arxasında kənar yardım olmadan öhdəsindən gəlmək mümkün olmayan ayaq sümüklərinin sınığı və ya çatı gizlənir.
Bu əlamət həm təhlükəsiz, həm də sağlamlıq üçün ciddi təhlükə daşıyan müxtəlif xəstəliklərdə yarana bilər. Ağrının məhz nədən yarandığını öyrənmək üçün həkimə müraciət edib diaqnostikadan keçmək lazımdır.
