Aqnoziya — hiss orqanları sağlam qaldığı halda insanın əvvəllər tanıdığı obyektləri, səsləri, üzləri və ya digər stimulları tanımaq qabiliyyətini itirdiyi xüsusi idrak pozuntusudur. Görmə, eşitmə və taktil həssaslıq normal fəaliyyət göstərə bilər, lakin beyin daxil olan informasiyanı düzgün şərh edə bilmir.
Yayımlanma tarixi:
Tarixi məlumatlar
Aqnoziyanın müstəqil neyropsixoloji fenomen kimi öyrənilməsi XIX əsrin ikinci yarısında başlanmışdır. Bu cür pozuntuları ilk təsvir edən tədqiqatçılardan biri alman nevroloqu Karl Vernike olmuşdur. O, əsas sensor funksiyalar qorunduğu halda pasiyentlərin obyektləri tanımaq qabiliyyətini itirdiyi hallara diqqət yetirmişdi. Onun işləri beynin lokal zədələnməsi ilə tanıma pozuntusu arasındakı əlaqənin anlaşılması üçün əsas yaratdı.
«Aqnoziya» termini daha sonra, 1891-ci ildə, başqa bir alman alimi — Ziqmund Freyd tərəfindən təklif edilmişdir. O, bu termini qavrayışı qorunmuş insanlarda tanıma qabiliyyətinin itirilməsini ifadə etmək üçün istifadə etmişdi. Sonralar konsepsiya Henrix Lissauerin əsərlərində inkişaf etdirildi. O, görmə aqnoziyasının müxtəlif səviyyələrini ayırdı və pozuntunun həm obyektin bütöv qavranmasını, həm də onun mənaca şərhini əhatə edə biləcəyini göstərdi.
Yerli tədqiqatçılar da mühüm töhfə vermişlər. XX əsrdə Aleksandr Romanoviç Luriya ali kortikal funksiyaların sistemli təşkili mövqeyindən aqnoziyaların mexanizmlərini ətraflı təsvir etmişdir. Onun neyropsixoloji yanaşması aqnoziyanın konkret formalarını beyin qabığının müəyyən zonalarının zədələnməsi ilə əlaqələndirməyə və oxşar zədələnmələr zamanı simptomların niyə fərqlənə bildiyini izah etməyə imkan verdi. Bu işlər sayəsində aqnoziya nadir və maraqlı bir patologiya kimi deyil, beyin qabığının zədələnməsinin mühüm diaqnostik markeri kimi qiymətləndirilməyə başladı.
Səbəbləri
Aqnoziya beynin daxil olan informasiyanın mənaca emalına cavabdeh qabıq sahələrinin fəaliyyətinin pozulması nəticəsində yaranır. Assosiativ zonalarda hisslər toplanmış təcrübə, yaddaş və ətraf dünya haqqında biliklərlə müqayisə edilir. Bu əlaqə pozulduqda insan görməyə, eşitməyə və ya toxunmanı hiss etməyə davam edir, lakin həmin siqnallara tanış məna vermək qabiliyyətini itirir.
Aqnoziyanın inkişafına səbəb ola bilən vəziyyət və amillərə aşağıdakılar daxildir:
- insult (işemik və ya hemorragik);
- kəllə-beyin travmaları;
- beyin şişləri;
- neyrodegenerativ xəstəliklər (Alsheymer xəstəliyi, frontotemporal demensiya və s.);
- beynin infeksion və iltihabi xəstəlikləri (ensefalit, abses);
- karbon monoksiddən zəhərlənmə və ya beynin uzunmüddətli oksigen çatışmazlığı.
Aqnoziyanın tipi patoloji prosesə beynin hansı zonalarının cəlb olunmasından asılıdır. Məsələn, ənsə nahiyələrinin zədələnməsi zamanı görmə forması, gicgah paylarında dəyişikliklər olduqda isə eşitmə və ya nitq aqnoziyası daha çox inkişaf edir. Pozuntunun səbəb və inkişaf mexanizmlərinin təhlili müalicə strategiyasının seçilməsində əsas rol oynayır və konkret pasiyent üçün proqnozu daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan verir.
İnkişaf mexanizmi
Aqnoziyanın gedişinin xarakteri böyük ölçüdə beyin zədələnməsinin səbəbindən və müalicənin nə qədər vaxtında başlanmasından asılıdır. İnsult və ya travma kimi kəskin vəziyyətlərdə pozuntu qəfil yaranır və qabıq funksiyaları bərpa olunduqca qismən geriləyə bilər. Belə hallarda pasiyentin vəziyyəti aylar ərzində stabilləşir.
Aqnoziya beynin proqressiv xəstəlikləri ilə bağlıdırsa, pozuntu tədricən artır. Tanıma pozuntusu getdikcə daha çox obyekt və vəziyyətə yayılır, ətraf mühitdə oriyentasiya qabiliyyəti azalır. İnsan gündəlik həyatda, ünsiyyətdə və adi hərəkətlərin yerinə yetirilməsində daha çox çətinlik çəkir.
Müalicə olmadıqda aqnoziya davamlı koqnitiv defisitlərin formalaşmasına gətirib çıxarır. Pasiyent müstəqilliyini itirir, sosial təcrid riski artır. Uşaqlarda, xüsusilə aqnoziya ali kortikal funksiyaların formalaşmasının erkən mərhələlərində yaranarsa, pozuntu idrak proseslərinin, təlimin və nitqin inkişafını ləngidə bilər.
Aqnoziya nadir hallarda izolə olunmuş şəkildə mövcud olur və korreksiya aparılmadıqda pasiyentin həyatının müxtəlif sahələrini əhatə edən bir sıra ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Bu nəticələr təkcə tanıma pozuntusu ilə deyil, həm də davranış, emosional vəziyyət və adaptasiya səviyyəsinin dəyişməsi ilə əlaqədardır.
Mümkün ağırlaşmalara aşağıdakılar daxildir:
- gündəlik fəaliyyətdə müstəqilliyin azalması və kənar köməyə ehtiyac;
- məişət xəsarətləri və yol hərəkəti zamanı travma riskinin artması;
- ünsiyyətin çətinləşməsi və sosial təcrid;
- depressiya, narahatlıq və emosional gərginlik;
- iş qabiliyyətinin azalması və peşə fəaliyyətinin məhdudlaşması.
Ağırlaşmalar tədricən formalaşır və müalicə erkən başlanarsa qismən geridönən ola bilər. Buna görə vaxtında diaqnostika və kompleks terapiya proqnoz üçün əsas əhəmiyyət daşıyır.
Təsnifat
Praktik nevrologiya və neyropsixologiyada aqnoziyaların təsnifatı üçün bir neçə yanaşma tətbiq olunur. Onlar daha çox ya aparıcı qavrayış kanalına, ya da insanın tanıma qabiliyyətini itirdiyi obyektlərin tipinə əsaslanır.
Üstünlük təşkil edən sensor defisit nəzərə alınmaqla aqnoziyanın aşağıdakı növləri ayırd edilir:
- Görmə aqnoziyası — insan obyektləri görür, lakin qarşısında nə olduğunu, o cümlədən əşyanın formasını, təyinatını və ya ayrı-ayrı xüsusiyyətlərini müəyyən edə bilmir;
- Eşitmə aqnoziyası — eşitmə qabiliyyəti qorunduğu halda ətraf mühit səslərini fərqləndirmək və tanımaq qabiliyyətinin itirilməsi ilə özünü göstərir;
- Taktil aqnoziyalar — dəri həssaslığı qorunduğu halda toxunmaqla əşyaları tanımaqda çətinliklərlə xarakterizə olunur;
- Nitq-eşitmə aqnoziyası — səslər eşidilsə də, mənalı sözlər kimi qavranmadığı üçün şifahi nitqin anlaşılmasının pozulması ilə müşayiət olunur;
- Musiqi aqnoziyası və amuziya — melodiya, ritm və musiqi strukturunun digər elementlərini tanımaq qabiliyyəti itir.
Görmə aqnoziyasının növləri arasında qavrayış pozuntusunun mexanizminə görə fərqlənən ayrıca klinik variantlar ayırd edilir:
- Əşya aqnoziyası;
- Üz aqnoziyası;
- Rəng aqnoziyası;
- Hərf aqnoziyası;
- Simultan aqnoziya;
- Optik-məkan aqnoziyası;
- Simvolik aqnoziya.
Formaların çoxluğu aqnoziyanın bir növ pozuntu ilə məhdudlaşmadığını göstərir. Bu, beyin qabığının müxtəlif sahələri zədələndikdə yaranan və informasiyanın emalı, təhlili və mənalandırılmasının müxtəlif mərhələlərinə təsir edən bütöv bir vəziyyətlər qrupudur.
Klinik mənzərə
Aqnoziyanın təzahürləri universal simptom dəstinə malik deyil və pozuntunun formasından, kortikal strukturların zədələnmə dərinliyindən və konkret insanın psixi funksiyalarının fərdi təşkilindən asılı olaraq dəyişir. Görmə aqnoziyalarının ümumi əlaməti görmə aktı ilə onun mənalandırılması arasında əlaqənin qırılmasıdır: təsvir qeydə alınır, lakin onun mənası tanınmır. Bununla yanaşı, görmə fizioloji funksiya kimi qorunur. Erkən mərhələlərdə belə dəyişikliklər uzun müddət nəzərə çarpmaya bilər və adətən yalnız məqsədyönlü neyropsixoloji müayinə zamanı aşkarlanır.
Aqnoziya üçün aşağıdakı simptomlar xarakterikdir:
- Kontur və detallar aydın qavranılsa belə, görülən obyektləri əvvəldən tanış obrazlarla əlaqələndirmək qabiliyyətinin itirilməsi;
- Insanların, o cümlədən yaxın şəxslərin üzlərini tanıya bilməmək; bu, üz aqnoziyası üçün tipikdir;
- Çalarları fərqləndirmək qabiliyyəti qorunduğu halda əşyaların rəng xüsusiyyətlərinin qavranmasının təhrif olunması;
- Obyektin ayrı-ayrı elementləri görünsə də, onların vahid obraza birləşdirilə bilmədiyi bütöv qavrayış pozuntusu; bu, simultan aqnoziya üçün xarakterikdir;
- Əşyaların yerləşməsini və istiqamətləri qiymətləndirmək də daxil olmaqla, məkan oriyentasiyasında ifadəli çətinliklər;
- Görmə qorunduğu halda hərfləri, rəqəmləri və qrafik simvolları tanımaq qabiliyyətinin itirilməsi;
- Taktil aqnoziyalarda görmə nəzarəti olmadan əşyanı toxunmaqla müəyyən edə bilməmək;
- Eşitmə funksiyası qorunduğu halda nitqin mənasız səslər toplusu kimi qavranılması;
- Eşitmə formalarında məişət səslərini, intonasiyaları və musiqi melodiyalarını fərqləndirməkdə çətinlik;
- Əllərdəki barmaqları adlandıra bilməmək (Gerstmann barmaq aqnoziyası).
Bir çox hallarda aqnoziya yalnız tanıma pozuntusu ilə məhdudlaşmır və ali kortikal funksiyaların digər pozuntuları ilə birləşir. Öz defisitini dərk etmək çox vaxt emosional gərginlik, narahatlıq və həyat keyfiyyətinin tədricən azalması ilə müşayiət olunur.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Aqnoziyanın diaqnostikası yalnız tanıma pozuntusu faktının təsdiqinə deyil, həm də onun formasının, dərinliyinin və səbəbinin müəyyənləşdirilməsinə yönəlib. Pasiyentin hiss orqanları adətən normal fəaliyyət göstərdiyindən, müayinə nevroloq, neyropsixoloq və zərurət olduqda digər mütəxəssislərin iştirakı ilə kompleks yanaşma tələb edir. Mühüm vəzifələrdən biri aqnoziyanı görmə, eşitmə, nitq və şüur səviyyəsi pozuntularından fərqləndirməkdir.
Aqnoziyanın təsdiqlənməsi və formasının müəyyənləşdirilməsi üçün pozuntunun yalnız mövcudluğunu deyil, strukturunu da qiymətləndirməyə imkan verən kompleks diaqnostik yanaşmalar tətbiq olunur. Müayinə mərhələli şəkildə qurulur və informasiyanın emalının hansı səviyyəsində pozuntu yarandığını aşkarlamağa yönəlir.
Diaqnostik prosesə aşağıdakı üsullar daxil edilə bilər:
- Aqnoziyanın konkret variantlarını və onların kombinasiyalarını müəyyən etməyə imkan verən geniş neyropsixoloji qiymətləndirmə;
- Əşyaların, üzlərin, qrafik işarələrin, səslərin və toxunmaqla obyektlərin tanınmasına yönəlmiş xüsusi tapşırıqlar;
- Şikayətlərin ilkin səbəbi kimi hiss orqanlarının zədələnməsini istisna etmək üçün görmə, eşitmə və həssaslıq funksiyalarının yoxlanılması;
- Kortikal zədələnmə zonalarını aşkarlamaq üçün laylı skanlama metodları ilə beyin strukturlarının vizuallaşdırılması;
- Beyin toxumasında kəskin dəyişikliklərdən şübhələnildikdə tomoqrafik müayinələrin aparılması;
- Qabığın funksional vəziyyətini qiymətləndirmək üçün onun bioelektrik aktivliyinin təhlili;
- Metabolik və ya iltihabi pozuntulardan şübhələnildikdə əlavə laborator müayinələr.
Aqnoziyada pasiyentin vəziyyətinin dinamik müşahidəsi tələb olunur. Nəzərə almaq lazımdır ki, bir insanda tanıma pozuntusunun bir neçə forması eyni vaxtda mövcud ola bilər, məsələn, görmə və nitq-eşitmə aqnoziyasının kombinasiyası. Pozuntunun xarakterinin və həcminin dəqiq müəyyən edilməsi fərdiləşdirilmiş müalicə və sonrakı reabilitasiya strategiyasının hazırlanmasına imkan verir.
Müalicə
Aqnoziyanın müalicəsi qavrayışla onun mənalandırılması arasındakı pozulmuş əlaqənin bərpasına yönəlib. Terapiyanın əsas məqsədi beynə itirilmiş əlaqələri yenidən qurmağa kömək etmək, defisiti qismən kompensasiya etmək və kortikal strukturların sonrakı zədələnmə riskini azaltmaqdır. Müalicə strategiyası həmişə fərdi seçilir və pozuntunun səbəbindən, klinik formasından və pasiyentin ümumi funksional vəziyyətindən asılıdır. Praktikada daha çox medikamentoz və qeyri-medikamentoz üsulların kombinasiyası tətbiq olunur.
Farmakoloji dəstək zədələnmənin aparıcı mexanizmləri nəzərə alınmaqla seçilir və aşağıdakı preparat qruplarını əhatə edə bilər:
- Beyin toxumasının qanla təchizatını və oksigen çatdırılmasını yaxşılaşdıran preparatlar;
- Neyronlarda enerji və maddələr mübadiləsi proseslərini dəstəkləyən vasitələr;
- Sinir hüceyrələrinə qoruyucu təsir göstərən preparatlar;
- Neyronlar arasında siqnal ötürülməsinə təsir edən və beynin adaptasiya imkanlarını artıran vasitələr;
- Pozuntu aktiv zədələyici proseslə bağlı olduqda iltihabəleyhinə və ödeməleyhinə vasitələr.
Medikamentoz terapiya qabıq funksiyalarının bərpası üçün əlverişli şərait yaradır və struktur-funksional dəyişikliklərin inkişafını ləngitməyə kömək edir.
Aqnoziyanın korreksiyasında idrak proseslərinin aktiv yenidən qurulmasına yönəlmiş qeyri-medikamentoz üsullar aparıcı əhəmiyyət daşıyır. Müalicə proqramına aşağıdakılar daxil edilə bilər:
- Pozulmuş tanıma mexanizmlərinin məşqinə yönəlmiş sistemli neyropsixoloji iş;
- Görmə, eşitmə və taktil qavrayışı inkişaf etdirən məşqlər;
- Nitqin və səslərin anlaşılması pozulduqda loqopedik korreksiya;
- Informasiyanın təhlili və şərhinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş koqnitiv məşğələlər;
- Gündəlik fəaliyyəti asanlaşdıran adaptiv strategiyaların öyrədilməsi;
- Narahatlığın azalmasına və müalicəyə motivasiyanın artmasına kömək edən psixoterapevtik dəstək.
Kompleks təsir beynin kompensator resurslarını işə salmağa və yeni funksional əlaqələrin formalaşmasına kömək edir. Müalicənin nəticəliliyi böyük ölçüdə məşğələlərin müntəzəmliyindən və pasiyentin bərpa prosesində fəal iştirakından asılıdır.
Reabilitasiya
Aqnoziyada reabilitasiya yalnız müalicə zamanı əldə edilmiş effektin qorunmasına deyil, həm də insanın gündəlik həyatda mümkün qədər müstəqil olmasına yönəlib. Beyin funksiyalarının bərpası qismən olsa belə, idrak proseslərinin aktiv saxlanması əsas rol oynayır və vəziyyətin təkrar pisləşməsi riskini azaltmağa imkan verir. Bərpa proqramı pozuntunun klinik forması, pasiyentin yaşı və koqnitiv qabiliyyətlərin qorunma dərəcəsi nəzərə alınmaqla fərdi hazırlanır.
Bərpa prosesinə aşağıdakı istiqamətlər daxil edilə bilər:
- Əşyaları, üzləri və işarəvi obrazları tanımaq bacarıqlarının inkişafına yönəlmiş neyropsixoloqla sistemli iş;
- Görmə və eşitmə qavrayışını yaxşılaşdırmaq üçün praktik tapşırıqlar;
- Müxtəlif hiss kanallarının cəlb edilməsi ilə sensor sistemlərin məqsədyönlü stimulyasiyası;
- Nitqin və səs informasiyasının anlaşılması pozulduqda loqopedik yardım;
- Məkanda və ətraf mühitdə oriyentasiya üçün kompensator üsulların mənimsənilməsi;
- Yaddaş, diqqət və digər koqnitiv proseslərin qorunmasına yönəlmiş məşqlər;
- Tapşırıqların dairəsinin tədricən genişləndirilməsi ilə məişət fəallığına mərhələli adaptasiya;
- Emosional gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş pasiyent və yaxınlarına psixoloji dəstək.
Müntəzəm və uzunmüddətli reabilitasiya işi beyində informasiyanın emal mexanizmlərinin yenidən qurulmasına və alternativ funksional əlaqələrin formalaşmasına kömək edir. Aqnoziyanın davamlı formalarında belə bu yanaşma insanın müstəqillik səviyyəsini artırmağa və həyat keyfiyyətini nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşdırmağa imkan verir.
Profilaktika
Aqnoziyanın inkişafının qarşısının alınması ilk növbədə kortikal strukturların sağlamlığının qorunması və idrak proseslərinin tam fəaliyyətinin dəstəklənməsi ilə bağlıdır. Tanıma pozuntusu, bir qayda olaraq, öz-özünə deyil, digər xəstəliklər və ya beyin zədələnmələri fonunda formalaşdığından, sinir sisteminin vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilən amillərin idarə olunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Profilaktika çərçivəsində aşağıdakı istiqamətlərə diqqət yetirmək tövsiyə olunur:
- Beynin qan təchizatını pozan xəstəliklərin erkən aşkarlanması və korreksiyası;
- Damar sisteminin və maddələr mübadiləsinin vəziyyətini əks etdirən göstəricilərin müntəzəm nəzarəti;
- Həm gündəlik həyatda, həm də peşə fəaliyyətində baş travması riskinin azaldılması;
- Beyin funksiyalarına toksik təsir göstərən maddələrin təsirinin aradan qaldırılması və ya minimuma endirilməsi;
- Sistemli zehni fəaliyyət və yeni bacarıqların öyrənilməsi hesabına intellektual fəallığın qorunması;
- Nevroloji xəstəliklərin erkən diaqnostikası;
- Keçirilmiş insult və travmalardan sonra həkim tövsiyələrinə əməl edilməsi;
- Inkişaf ləngiməsi olan uşaqların neyropsixoloji müşahidəsi;
- Tam yuxu və istirahət rejiminin qorunması;
- Xroniki stress səviyyəsinin azaldılması.
Kompleks profilaktika tanıma pozuntusunun ağır formalarının inkişaf ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və beyin funksiyalarının həyat boyu qorunmasına kömək edir.
Yadda saxla!
İnsan görməsi, eşitməsi və şüuru aydın olduğu halda qəfil tanış əşyaları, üzləri və ya səsləri tanımamağa başladıqda aqnoziyadan şübhələnmək olar. Nitqi tanımaqda çətinlik, məkanda oriyentasiyanın itirilməsi, tanış əşyaların təyinatını müəyyən edə bilməmək həyəcanverici əlamətlər hesab olunur. Bu simptomların keçirilmiş insult, kəllə-beyin travması və ya koqnitiv funksiyaların proqressiv pisləşməsi ilə birlikdə olması xüsusilə diqqət tələb edir. Belə əlamətlər yarandıqda mümkün qədər erkən həkimə müraciət etmək lazımdır, çünki vaxtında diaqnostika pozuntunun inkişafını ləngitməyə və ağırlaşma riskini azaltmağa imkan verir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Açıq oval pəncərə
- Afaziya
- Alkoqol polinevropatiyası
- Alsheymer xəstəliyi
- Amneziya
- Ataksiya
- Baş beyin kistası
- Bayılma (sinkop)
- Bel osteoxondrozu
- Bel-kürək əzələlərinin mioziti
- Beyin damarlarının anevrizması
- Beyin damarlarının aterosklerozu
- Beyin qan dövranının xroniki çatışmazlığı
- Beyin silkələnməsi
- Blefarospazm
Suallar və cavablar
Uşaqlarda aqnoziya nadir hallarda müşahidə olunur və adətən beynin anadangəlmə inkişaf pozğunluğu, erkən yaşda keçirilmiş travma və ya infeksiya ilə əlaqədar yaranır. Diaqnostika bir qədər çətindir, çünki tanıma bacarıqlarının normal formalaşma prosesi ilə patoloji pozuntunu fərqləndirmək lazımdır. Belə hallarda uşaq nevroloqu, lazım gəldikdə isə defektoloq da müayinəyə cəlb olunur, müalicə taktikası isə fərdi seçilir.
Nəticə əsas etibarilə pozğunluğun səbəbindən və beyin zədələnməsinin dərinliyindən asılıdır. Bəzi pasiyentlərdə, xüsusən səbəb geri dönən olduqda, reabilitasiya proqramları fonunda funksiyaların əhəmiyyətli dərəcədə bərpası müşahidə olunur, digərlərində isə müəyyən çətinliklər uzun müddət qala bilər. Bərpa sürəti fərdidir və nevroloq tərəfindən vaxt keçdikcə yenidən qiymətləndirilir.
Pozuntunun növündən asılı olaraq — görmə, eşitmə və ya toxunma aqnoziyası — insanın əşyaları, üzləri tanıması, ətraf mühitdə oriyentasiyası çətinləşə bilər, bu da təhlükəsizlik və müstəqillik məsələlərini önə çıxarır. Bir çox hallarda ailə dəstəyi və məişət şəraitinin uyğunlaşdırılması vacib olur. Konkret məhdudiyyətlərin dərəcəsi və gündəlik fəaliyyətlərə lazım olan yardımın həcmi hər pasiyent üçün ayrıca müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Epilepsiya ilə hamiləlik: dərmanı dayandırmadan təhlükəsiz plan qurmaq
Epilepsiyası olan bir çox qadında hamiləlik uğurla davam edə bilər. Bunun üçün tutmaların nəzarəti və dərmanların hamiləliyə uyğunluğu…
İstiqamət: Nevrologiya / Ginekologiya
Dağınıq skleroz nədir: xəstəlik, onun səbəbləri və təzahürləri barədə sadə dillə
Dağınıq skleroz (DS) – autoimmun mənşəli xroniki xəstəlikdir; bu zaman immun sistemi sinir sistemini yad kimi qəbul edir…
İstiqamət: Nevrologiya
Başgicəllənmə
Başgicəllənmə. İnsana ətrafındakı əşyaların və (ya) öz bədəninin müəyyən istiqamətə hərəkət etdiyi və ya fırlandığı təsəvvürünü yaradan vəziyyət…
İstiqamət: Nevrologiya
İnsult öncəsi vəziyyət (mini-insult)
İnsult öncəsi vəziyyət — beyin qan dövranının müvəqqəti pozğunluqları kompleksidir və o, əsl insultun inkişafı riskinin yüksək olduğunu…
İstiqamət: Nevrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
