Qoffa xəstəliyi (lipoartrit) qanadvari bağlar nahiyəsində yağ cisminin degenerasiyası ilə diz oynağının ön seqmentinin xroniki iltihabi zədələnməsidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Lipoartrit
Xəstəlik haqqında
Qoffa xəstəliyi (lipoartrit) qanadvari bağlar nahiyəsində yağ cisminin degenerasiyası ilə diz oynağının ön seqmentinin xroniki iltihabi zədələnməsidir.
Qoffa yağ cismi oynağın sinovial kapsulunun səthini artırmağa kömək edən kapsuldaxili strukturdur. Yağ cismi oynaq boşluğunda mayenin paylanmasını müəyyən edir. Morfoloji olaraq Qoffa yastığı dəri altı yağ toxumasına bənzəyir. Onun tərkibinə təkcə adipositlər deyil, dayaq karkası rolunu oynayan birləşdirici toxuma telləri də daxildir. Bəzi yerlərdə bu tellər müköz toplantılar əmələ gətirir. Diz oynağındakı hərəkətlər yağ cisminin formasının dəyişməsinə səbəb olur. O, hərəkət zamanı mexaniki zərbələri yumşaltmağa kömək edir və oynaqdaxili mayenin bərabər paylanmasına kömək edir.
Normada yağ cismi bud, fibulyar və dəri altı sinirdən çıxan çoxlu sinir uclarına malikdir. Buna görə patoloji proses inkişaf etdikdə diz oynağının ön seqmentində lokalizə olunmuş ifadəli ağrılar yaranır.
Ortopediyada yağ cismini əhatə edən patoloji prosesin 2 növünü ayırd etmək qəbul edilib.
- Yağ cisminin böyüməsi hormonal pozğunluqlarla provokasiya olunduğu bilavasitə Qoffa xəstəliyi. Bu variant daha çox 45-65 yaş kateqoriyalı qadınlarda rast gəlinir.
- İnkişafı diz oynağının ön seqmentinin travmatizasiyası ilə şərtlənən Qoffa-Kastert sindromu. Bu variant bir qayda olaraq gənc insanlarda rast gəlinir.
Sinovial qanadvari qıvrımların cəlb olunması ilə Qoffa cisminin xroniki iltihabı inkişaf edir. İltihab fonunda birləşdirici toxumanın böyüməsi baş verir. Müəyyən mərhələdə yağ cisminin həcmi o qədər artır ki, sümüklərin oynaq uclarının arasında sıxılır. Mexaniki təzyiq yağ təbəqəsinin qalınlığına qansızma ilə müşayiət olunur, sonra onun həcminin kompensator artması baş verir (yağ hiperplaziyası).
Qoffa xəstəliyinin simptomlarına adətən aşağıdakılar daxildir:
- Diz oynağının ön seqmentində ağrılı hislər;
- Diz oynağında əyilmə və düzəlmə zamanı xırıltı;
- Diz qapağı bağının yanlarında patoloji çıxıntı;
- Oynaqda hərəkət aktivliyinin azalması;
- Diz oynağının hərəkətliliyinin məhdudlaşması.
Bu cür simptomlar olduqda diaqnozu təsdiqləmək üçün instrumental diaqnostika aparılır. İlkin müayinəyə adətən dizin ultrasəs skanlaşdırılması daxildir, klinik vəziyyəti dəqiqləşdirmək üçün isə maqnit-rezonans tomoqrafiyası və artroskopik baxış aparılır.
Səbəbləri
Qoffa xəstəliyinin səbəbləri yağ yastığının kəskin travması və ya xroniki mikrotravmatizasiyası ilə əlaqədardır. Bu, qansızma və sonrakı qeyri-infeksion iltihabla müşayiət olunur. Yağ yastığı böyüyür və baldır sümüyünün bud sümüyü ilə birləşmə nahiyəsində sıxılır. Buna cavab olaraq makrofaqlar toxumaya nüfuz etməyə başlayır ki, bu da yağ hüceyrələrinin degenerasiyasına gətirib çıxarır. Fibroz qalın tellərin əmələ gəlməsinə və kalsium duzlarının çökməsinə gətirib çıxara bilər.
Qadınlarda Qoffa xəstəliyi çox vaxt hormonal təbiətə malikdir və adətən menopauzal keçid və postmenopauza dövründə rast gəlinir. Estrogen səviyyəsinin azalması orqanizmin yağ balansına mənfi təsir göstərir. Diz oynağının yağ yastığı istisna deyil. Hormonal balanssızlıq fonunda Qoffa yastığının patoloji remodelinqi başlaya bilər.
Təsnifat
Praktik baxımdan xəstəlik 2 kateqoriyaya bölünür:
- Adətən hormonal disfunksiyanı əks etdirən ilkin vəziyyət kimi Qoffa xəstəliyi;
- Qoffa-Kastert sindromu – posttravmatik ikincili ağırlaşma.
Klinik mənzərə
Simptomatika həmişə hansı patoloji prosesin dizdə diskomfort və ağrıya gətirib çıxardığını dəqiq aydınlaşdırmağa imkan vermir. Klinik təzahürlərinə görə xəstəlik menisklərin zədələnməsinə bənzəyə bilər. Bir tərəfdən bu, üstünlük təşkil edən şikayətin adətən eyni yerdə lokalizə olunan ağrılı hislər olması ilə əlaqədardır, digər tərəfdən isə çox vaxt oynaq blokadalarının inkişaf etməsi ilə.
Əksər hallarda xəstəlik xroniki travmatizasiya fonunda tədricən başlayır. Yalnız ciddi travmadan sonra xəstəlik kəskin başlanğıca malikdir. Qoffa patologiyasının əsas fərqləndirici əlaməti ağrı sindromunun ətrafın vəziyyəti ilə əlaqəsidir. Belə ki, dizdə güclü olmayan əyilmə ağrı hisslərinin ifadəliliyinin azalmasına kömək edir, düzəlmə isə əksinə, ağrını gücləndirir. Oynaqda hərəkət zamanı krepitasiya yaranır. Dizi əlləmə oynağın ön hissəsində, aşağı şöbəyə yaxın lokal yumşaq-elastik şiş aşkar etməyə imkan verir. Oynaqda hərəkətlər məhdudlaşdırılıb.
Bud və baldır sümüyü arasında yağ təbəqəsinin sıxılması oynaq blokadasına gətirib çıxarır. Xəstəliyin xroniki gedişi fonunda dövri yaranan aktiv iltihab sinovit — sinovial qişanın iltihabi zədələnməsi ilə müşayiət olunur.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Qoffa xəstəliyi — bu hansı diaqnozdur? Patoloji prosesin diaqnostikası əlavə müayinə nəticələrinə əsaslanır. Tövsiyə olunan diaqnostik komplekse aşağıdakı üsullar daxil ola bilər:
- Ultrasəs skanlaşdırma (USM) – yumşaq toxuma strukturlarının quruluşunu öyrənməyə imkan verir;
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT)– böyümüş yağ cismini, ondakı kalsinatların olmasını, yağ yastığının sümüklərin oynaq çıxıntıları arasına daxil olmasını aşkar etməyə imkan verir;
- Artroskopiya – travmatik zədələnmələri və yağ cisminin strukturunun dəyişməsini aşkar etməyə kömək edən oynaq boşluğunun endoskopik müayinəsidir.
Müalicə
Qoffa xəstəliyinin müalicəsi yağ cisminin vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına, inkişaf edən iltihabla mübarizəyə və diz oynağının funksional aktivliyinin bərpasına yönəlib. Əksər hallarda kompleks konservativ terapiya kifayətdir. Lakin bu yanaşma effektsiz olduqda əməliyyat göstərişdir.
Patoloji prosesin kəskinləşməsi zamanı zədələnmiş oynağa yükün qısa müddətə azaldılması tövsiyə olunur.
Müalicə kursu aşağıdakı proseduraları əhatə edə bilər:
- Güclü iltihab əleyhinə aktivliyə malik kortikosteroidlərin oynaqdaxili yeridilməsi;
- Oynaqdaxili və oynaqdankənar strukturlara müsbət təsir göstərən lazeroterapiya;
- Oynağın funksional vəziyyətini yaxşılaşdırmağa imkan verən vitamin-mineral kompleksləri.
Kəskin əlamətlər azaldıqdan sonra hər bir pasiyent üçün fərdi tərtib olunan qənaətbəxş müalicəvi fiziki kültür məşqləri göstərişdir.
Cərrahi müalicə
Qoffa xəstəliyində əməliyyat ən çox artroskopik yolla aparılır. Endoskopik alətlər oynaq boşluğuna yeridilir. Həkim oynaq blokadalarının qarşısını almaq üçün yağ cisminin artıqlığını çıxarır. Qanadvari bağlarda patoloji dəyişikliklər olduqda onlar çıxarılır, sinovial qişanın bütövlüyü bərpa edilir.
Reabilitasiya
Əməliyyatdan sonrakı dövrdə oynağa qısa müddət yük azaldılır, sonra isə fizioprosedurlar və müalicəvi-bərpaedici gimnastika kursu göstərişdir.
Profilaktika
Profilaktikanın əsasını diz oynağının travmatizasiyasının qarşısının alınması təşkil edir.
Yadda saxla!
Xəstəlik ilk dəfə 1904-cü ildə təsvir edilib və onu kəşf edən alim A. Hoffanın adını daşıyır. Müəllif diz oynağının piy yastığının xroniki gedişli iltihabi reaksiyasını təsvir etmişdir; bu iltihab piy yastığının hiperplaziyasına (böyüməsinə) gətirib çıxarır. Xəstəliyin adı pasiyentlər arasında az tanınsa da, patologiya kifayət qədər geniş yayılıb və bəzən ağır gedişli ola bilər. Xəstəlik dizin hərəkətliliyinin əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşması ilə müşayiət oluna, bəzən hətta əlilliyə səbəb ola bilər. Buna görə vaxtında tibbi yardıma müraciət etmək vacibdir.
Suallar və cavablar
Bu xəstəliyin diaqnostikası və müalicəsi ilə travmatoloq-ortoped həkim məşğul olur.
Bu patologiya insanın hərəkət aktivliyini kəskin məhdudlaşdıran ifadəli ağrı sindromunun səbəbi olur. Bundan əlavə, Qoffa patologiyası ilə diz oynağının deformasiyaedici osteoartrozunun erkən formalaşması arasında səbəb-nəticə əlaqəsi izlənir.
Cərrahi müdaxilədən sonra oynağın funksiyası tam bərpa olunur və insan adət etdiyi həyat tərzinə qayıdır.
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
