Mezotelioma mezotel hüceyrələrindən inkişaf edən nadir bədxassəli şişdir və ən çox plevranı zədələyir. Asbest ekspozisiyası əsas risk faktorudur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Asbest xərçəngi
Xəstəlik haqqında
Mezotelioma bədən boşluqlarını və daxili orqanları örtən nazik qişanın — mezotelinin bədxassəli şişidir. Ən çox ağciyərləri əhatə edən plevrada, daha nadir hallarda qarın boşluğunun qişasında (peritonda), çox nadir hallarda isə ürək kisəsində (perikardda) və xayanın qişasında yaranır.
Mezotelioma nadir xəstəlikdir, lakin keçmişdə asbestdən geniş istifadə olunmuş ölkələrdə daha çox rast gəlinir. Halların əksəriyyəti asbest lifləri ilə uzunmüddətli təmasla bağlıdır: tikinti, gəmiqayırma, istilik izolyasiyası və əyləc qəliblərinin istehsalı sahələrində çalışanlar, eləcə də onların iş paltarı ilə təmasda olan ailə üzvləri risk qrupuna daxildir. Asbestlə təmasdan xəstəliyin yaranmasına qədər adətən 20–50 il keçir, buna görə mezotelioma əsasən yaşlı insanlarda, kişilərdə qadınlara nisbətən daha çox aşkar edilir.
Xəstəlik uzun müddət əlamətsiz gedir, sonra təngnəfəslik, döş qəfəsində ağrı və plevra boşluğunda maye toplanması ilə özünü göstərir. Diaqnoz yalnız toxuma nümunəsinin mikroskopik müayinəsi ilə təsdiqlənir. Müalicəni adətən onkoloq, torakal cərrah və şüa terapevtindən ibarət komanda planlaşdırır.
Səbəbləri
Mezoteliomanın əsas səbəbi asbest lifləri ilə təmasdır: xəstələrin böyük əksəriyyətində keçmişdə peşə və ya məişət asbest təsiri aşkar edilir. Risk təmasın müddətindən və intensivliyindən asılıdır, lakin qısamüddətli təmas da xəstəliyə səbəb ola bilər. Asbest lifləri ilə çirklənmiş iş paltarını evdə yuyan ailə üzvlərində də xəstəlik halları qeydə alınıb.
İnkişaf mexanizmi
Mezotelioma — plevra, peritonu və perikardı da əhatə edən bədən boşluqlarını örtən nazik qişa olan mezoteldən başlanğıc götürən bədxassəli yeni törəmədir.
Nadir olmasına baxmayaraq, xəstəlik sürətli və aqressiv inkişafı ilə fərqlənir. Əsas risk amili onilliklər boyu tikintidə və istehsalatda geniş istifadə olunan asbest zərrəciklərinin tənəffüs edilməsidir. Bu mineralın ən xırda lifləri tənəffüs yollarına düşərək ağciyər toxumasında və plevranın səthində toplanır, uzunmüddətli iltihaba və hüceyrələrin sonradan bədxassəli hüceyrələrə çevrilməsinə səbəb olur.
Xəstəliyin xüsusiyyəti onun gecikmiş təzahüründədir: kanserogenlə ilk təmasdan şişin əlamətlərinin meydana çıxmasına qədər iki ilə beş onillik keçə bilər. Bəzi hallarda problemin mənbəyi təkcə asbest deyil, həm də ona qohum materiallar — məsələn, erionit, habelə müəyyən kimyəvi maddələr, radioaktiv şüalanma və plevra vərəqələrinin xroniki iltihabı ola bilər.
Predispozisiya edən amillərə aşağıdakılar aiddir:
- mədən və tikinti sahəsi işçilərində peşə xarakterli asbest təsiri;
- asbest tozu olan otaqlarda uzunmüddətli qalma;
- asbestin kanserogen effektini gücləndirən siqaretçəkmə;
- genetik meyillik və immun sistemin pozğunluqları;
- plevranın və digər toxumaların vəziyyətinə təsir edən infeksiyalar.
Mezoteliomanın inkişafı hüceyrə tsiklinin pozulması, onkogenlərin aktivləşməsi və qoruyucu genlərin sıxışdırılması ilə müşayiət olunur ki, bu da atipik hüceyrələrin nəzarətsiz artımına gətirib çıxarır. Zaman keçdikcə şiş ətraf toxumalara yayılaraq xarakterik simptomlara səbəb olur.
Asbestdən əlavə, mezotelial hüceyrələrin DNT-sinə zərər verə bilən ionlaşdırıcı şüalanmanın təsiri də mühüm amildir. Nadir hallarda şiş peşə və ya məişət amilləri ilə açıq əlaqəsi olmadan spontan şəkildə yaranır.
İnfeksiya və ya travmalardan qaynaqlanan, mutagenezə və malignizasiyaya kömək edə bilən plevranın xroniki iltihablarının rolu da öyrənilir. Bəzi məlumatlar virus agentlərinin plevra hüceyrələri ilə qarşılıqlı təsir imkanına işarə edir ki, bu da əlavə tədqiqatlar tələb edir.
Beləliklə, mezotelioma mürəkkəb amillər kompleksi fonunda inkişaf edir, bunların arasında əsas yeri asbest təsiri tutur, lakin digər kanserogenlərin və şəraitlərin təsiri də istisna edilmir.
Təsnifat
Mezoteliomanın təsnifatı şişin təkcə morfoloji xüsusiyyətlərini deyil, həm də onun lokalizasiyasını müəyyən etməyə imkan verir ki, bu da müalicə üsulunun seçiminə və proqnoza birbaşa təsir edir. Aşağıda xəstəliyin əsas tipləri və formaları nəzərdən keçirilir.
Mezoteliomanın histoloji tipə görə təsnifatı şiş hüceyrələrinin quruluş xüsusiyyətlərinə əsaslanır. Ən geniş yayılmış epitelioid mezotelioma hesab olunur. O, təxminən hallarının 60–70%-ində diaqnostika olunur və cərrahi müdaxilə, o cümlədən kimyaterapiya daxil olmaqla müalicəyə daha yaxşı tabe olduğu üçün daha əlverişli proqnozla xarakterizə olunur.
Sarkomatoid mezotelioma — daha az rast gəlinən (20%-ə qədər) aqressiv şiş tipidir. Onun strukturunda uzunsov iyəbənzər hüceyrələr üstünlük təşkil edir, şiş ətraf toxumalara sürətlə keçir və terapiyaya daha pis reaksiya verir.
Fibroz (və ya desmoplastik) forma sıx birləşdirici toxumanın yüksək miqdarı ilə fərqlənir. O, nadir hallarda diaqnostika olunur, lakin xüsusilə əlverişsiz gedişata malikdir: yeni törəmə seroz qişalar boyunca sürətlə yayılır və uzun müddət diqqətdən kənarda qalır.
Anatomik lokalizasiyaya görə təsnifat xəstəliyin üç əsas formasını əhatə edir: plevral, peritoneal və perikardial mezotelioma.
Plevra mezoteliomasi — ən geniş yayılmış növdür, bütün diaqnostika olunmuş halların 75–80%-ə qədəri onun payına düşür. Şiş ağciyərləri əhatə edən plevranın səthində inkişaf edir və çox vaxt asbest tozunun tənəffüs edilməsi ilə əlaqədardır. Nəfəsalmanın çətinləşməsi, döş qəfəsində ağrılar və maye toplanması ilə təzahür edir.
Peritoneal mezotelioma qarın boşluğunun daxili səthini örtən qişa olan bağırsaqüstü qişanı (peritonu) zədələyir. Bu forma daha az rast gəlinir (təxminən hallarının 10–15%-i) və qarında ağrılara, assitə, çəki itkisinə və həzm pozğunluqlarına səbəb ola bilər.
Perikardial mezotelioma — şişin ürəyi əhatə edən qişada əmələ gəldiyi nadir bir variantdır. Diaqnostikanın çətinliyi səbəbindən çox vaxt artıq gec mərhələdə aşkar edilir və ürək çatışmazlığının əlamətləri ilə müşayiət olunur: nəfəs darlığı, ödemlər, döş qəfəsində ağrılar.
Mərhələlər
Plevra mezoteliomasının mərhələsinin müəyyən edilməsi şişin ölçülərini və yayılmasını əks etdirən TNM (Tumor–Node–Metastasis) sistemi üzrə aparılır.
- T — törəmənin ölçülərini və onun nüfuzetmə dərinliyini göstərir. Erkən mərhələdə (T1) şiş döş qəfəsinin bir tərəfindəki plevra ilə məhdudlaşır. İrəlilədikdə (T2–T3) o, diafraqmaya, ağciyərə və döş divarına keçir. T4 mərhələsində mediastinal orqanlar və onurğa prosesə cəlb olunur.
- N — limfa düyünlərinin zədələnmə dərəcəsini qiymətləndirir. N0 metastazların olmaması deməkdir; N1–N3 isə regionar düyünlərin zədələndiyini və proqnozun tədricən pisləşdiyini göstərir.
- M — uzaq metastazların olub-olmamasını əks etdirir. M0 — metastaz yoxdur, M1 — digər orqanlarda ikincili ocaqlar var; bu, IV mərhələyə uyğun gəlir.
Mərhələləndirmə müalicə taktikasının seçilməsi və pasiyentin proqnozunun qiymətləndirilməsi üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır. Şiş nə qədər tez aşkarlanarsa, effektiv müalicə və uzunmüddətli yaşama şansı bir o qədər yüksək olur.
Proqnoz
Proqnostik qiymətləndirmə bir çox amildən asılıdır: şişin forması, yayılma dərəcəsi, orqanizmin reaktivliyi və müasir müalicə üsullarının əlçatanlığı. Törəmə plevra qişasının hüdudlarından kənara çıxmadığı erkən aşkarlanma zamanı radikal məqsədli əməliyyatlar mümkündür. Belə hallarda yaşama müddəti 2 il və daha çox ola bilər. Lakin praktikada xəstəlik tez-tez artıq irəliləmiş mərhələlərdə diaqnoz edilir və bu, uğur ehtimalını azaldır.
KT, MRT, PET-KT daxil olmaqla müasir protokolların və genişləndirilmiş müalicə proqramlarının tətbiqi sayəsində həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və orta yaşama müddətinin artırılması mümkün olmuşdur. Bununla belə, son nəticə əsasən şişin fərdi xüsusiyyətlərindən və müalicə üçün mövcud resurslardan asılıdır.
Klinik mənzərə
Plevra mezoteliomasi gizli gedişat və qeyri-spesifik simptomlarla fərqlənir, buna görə də o, çox vaxt gec mərhələlərdə aşkar edilir. İlk əlamətlər plevra boşluğunda maye toplanması və ağciyər toxumasının sıxılması ilə əlaqədardır ki, bu da tənəffüs funksiyasını pozur və ağrı sindromuna səbəb olur. Şiş böyüdükcə simptomlar artır və orqanizmin ümumi vəziyyətinə təsir göstərir.
Erkən mərhələdə pasiyentlər fiziki yüklənmə zamanı nəfəs darlığı, döşdə sıxılma hissi, zəiflik və iştahanın azalmasını qeyd edə bilərlər. Sonra böyürdə və ya çiyində dövri ağrılar, bəlğəmli və ya bəlğəmsiz öskürək, habelə izahedilməz çəki itkisi meydana çıxır. Plevra boşluğunda ekssudat toplandıqda çətin nəfəsalma və nəfəsalma zamanı ağrının güclənməsi ilə müşayiət olunan plevrit inkişaf edir. Şiş yuxarı boş vena üzrə qan axınını pozarsa, üz və gövdənin yuxarı hissəsinin ödemləri müşahidə oluna bilər. Çox vaxt simptomlar yavaş-yavaş artır ki, bu da vaxtında diaqnostikanı çətinləşdirir.
Ağrı sindromu
Plevra mezoteliomasında ağrı sindromu bir neçə mexanizmlə şərtlənir. İlk növbədə, şiş kütlələri çoxlu sinir uclarının yerləşdiyi döş qəfəsinin həssas qişalarına və toxumalarına doğru böyüyür. Bu, nəfəsalma, öskürək və ya bədən vəziyyətinin dəyişməsi zamanı güclənən davamlı, bəzən dözülməz ağrılara səbəb olur. Ağrının səbəbi şişin böyüməsinə cavab olaraq yaranan iltihabi reaksiya da ola bilər — onun ətrafında toxumaların sıxılmasını gücləndirən ödem formalaşır.
Tez-tez ağrı çiyinə və ya belə irradiasiya edən lokal xarakter daşıyır ki, bu da səhvən nevralgiya və ya onurğa xəstəliklərinin simptomları kimi qəbul edilə bilər. Pasiyentlərin bir qismində şişin sinir kötüklərinə və qabırğaarası sinirlərə təzyiqi ilə yaranan dövri «atmalar» və döş qəfəsinin «sıxılması» hissi qeyd olunur. Bundan əlavə, plevral eksudat plevranın gərginləşməsini artırır və reseptorları mexaniki olaraq qıcıqlandıraraq diskomfort və ağırlıq hissinə səbəb olur.
Peritoneal mezoteliomanın simptomları
Qarın boşluğunun qişasında yaranan mezoteliomada simptomatika tədricən artır və erkən mərhələlərdə qastroenteroloji xəstəliklərin əlamətləri kimi gizlənə bilər. İlk təzahürlərə qarında diskomfort və ağırlıq, köpmə, iştahanın itməsi, qeyri-müəyyən xarakterli dövri ağrılar aiddir. Bəzi pasiyentlərdə ürəkbulanma, ishal və qəbizliyin növbələşməsi, həzm pozğunluğu qeyd olunur ki, bu da çox vaxt qıcıqlanmış bağırsaq sindromu və ya qastrit kimi səhv diaqnozların qoyulmasına gətirib çıxarır.
Şiş proqressivləşdikcə qarın boşluğunda maye toplanması olan assit inkişaf edir ki, bu da qarının həcminin vizual artmasına, təzyiq hissinə, nəfəsalmanın çətinləşməsinə və hərəkətliliyin məhdudlaşmasına səbəb olur.
Klinik mənzərə son dərəcə qeyri-spesifik olduğundan, yekun diaqnoz yalnız laparoskopiya və ya biopsiya zamanı əldə edilən toxumaların histoloji və sitoloji analizindən sonra qoyulur. Məhz buna görə də mədə-bağırsaq traktından davamlı simptomlar meydana çıxdıqda, xüsusilə yüksək risk qrupuna aid şəxslərdə (asbestlə işləmiş), mümkün qədər tez həkimə müraciət edib müayinədən keçmək lazımdır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Plevra mezoteliomasının aşkarlanması yüksək dəqiqlikli texnologiyaların tətbiqini və mütəxəssislərin diqqətli yanaşmasını tələb edən uzun və çoxpilləli prosesdir. Xəstəlik tez-tez döş qəfəsi orqanlarının digər patologiyaları kimi gizlənir ki, bu da diaqnozun qoyulmasını xüsusilə çətinləşdirir.
İlkin mərhələdə həkim klinik mənzərəyə və risk amillərinə diqqət yetirir. Pasiyentlə mütləq söhbət aparılır, bu zaman onun asbestlə təmasda olub-olmaması, xroniki öskürəkdən, nəfəs darlığından, döş qəfəsində ağrılardan və ya tez yaranan yorğunluqdan əziyyət çəkib-çəkmədiyi dəqiqləşdirilir. İlkin müayinə zamanı mütəxəssis patologiyanın xarici və funksional əlamətlərini aşkar edir. Həkim döş qəfəsinin hərəkətlərinin simmetrikliyini qiymətləndirir, nəfəsi dinləyir, plevranın sürtünmə küyünün olub-olmadığını və ağciyərin ventilyasiyasının zəifləməsini müəyyən edir.
Kompüter tomoqrafiyası (KT) orqanların qat-qat təsvirini əldə etməyin ən dəqiq üsullarından biridir. Onun köməyi ilə hətta kiçik plevral qalınlaşma sahələrini aşkar etmək, prosesin yayılma dərəcəsini və metastazların olub-olmadığını müəyyən etmək mümkündür. Bu, xüsusilə müalicə taktikasının planlaşdırılmasında əsas mərhələdir.
Maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) KT məlumatlarını tamamlayır və şişin qonşu orqanlara keçməsindən şübhələnildikdə zəruridir. MRT yumşaq toxumaların tədqiqində daha informativdir. Ən etibarlı təsdiqləmə üsulu toxuma nümunəsinin götürüldüyü plevra biopsiyasıdır.
Müalicə
Mezoteliomanın müalicəsi xəstəliyin mərhələsindən və şişin tipindən tutmuş pasiyentin yaşına və müşayiətedici patologiyaların olmasına qədər çoxlu parametrin nəzərə alınmasını tələb edir. Müalicə taktikasını müəyyən edərkən həkimlər həm radikal, həm də palliativ üsullardan istifadə edərək təkcə pasiyentin ömrünü uzatmağa deyil, həm də onun keyfiyyətini qorumağa çalışırlar.
Ekstraplevral pnevmonektomiya şişin plevra boşluğu ilə məhdudlaşdığı hallarda tətbiq olunur, mürəkkəb, lakin potensial xilasedici əməliyyatın — zədələnmiş ağciyərin ətraf strukturlarla (plevra, perikardın bir hissəsi, diafraqma) birlikdə çıxarılmasının yerinə yetirilməsi mümkündür. Bu yanaşma yalnız yaxşı funksional göstəricilərə malik seçilmiş pasiyentlərdə müzakirə olunur. Hazırda ağciyəri saxlayan əməliyyata — plevrektomiya və dekortikasiyaya daha çox üstünlük verilir, çünki ekstraplevral pnevmonektomiyanın yaşama müddətinə üstünlüyü sübut olunmayıb. Lakin yüksək travmatiklik və uzun sağalma dövrü müdaxiləyə namizədlərin diqqətlə seçilməsini tələb edir.
Şüa terapiyası – üsul həm müstəqil şəkildə, həm də digər yanaşmalarla birlikdə tətbiq olunur. Şüa terapiyası ağrı sindromunu azaltmağa, şişin ölçülərini kiçiltməyə, residivin qarşısını almağa imkan verir. IMRT kimi müasir texnologiyalar dozanın dəqiq yönləndirilməsini təmin edərək sağlam toxumalara təsiri minimuma endirir. Bir sıra hallarda radioterapiya əməliyyatdan sonra və ya ona hazırlıq kimi təyin edilir.
Plevra boşluğunun şuntlanması – maye toplanması kritik həddə çatıb tənəffüs funksiyasını pozduqda, eksudatı xaric edən drenaj kanalının yaradılması olan şuntlama üsulu tətbiq olunur. Bu prosedur pasiyentin vəziyyətini tez bir zamanda yüngülləşdirməyə imkan verir, lakin xəstəliyin gedişatına təsir göstərmir. O, kəskinləşmiş hallarda palliativ tədbir kimi istifadə olunur.
Kimyaterapiya – sitostatiklərin sistemli tətbiqi bədxassəli mezoteliomada terapiyanın əsas üsullarından biridir. Standart sxemlərdə ən çox pemetreksedlə kombinasiyada sisplatindən istifadə olunur. Bu preparatlar şişin hüceyrə bölünməsinə təsir edərək onun artımını ləngidir. Məqsəddən asılı olaraq, kimyaterapiya neoadjuvant (əməliyyatdan əvvəl) və ya adjuvant (cərrahi müdaxilədən sonra) ola bilər.
Kombinə edilmiş müalicədə cərrahi üsulları, kimyaterapiyanı və şüalanmanı birləşdirən multidissiplinar terapiya ən perspektivli hesab olunur. Kompleks yanaşma şişə müxtəlif tərəflərdən təsir etməyə kömək edir və uzunmüddətli remissiya şansını artırır. Son illər immun yoxlama nöqtəsi inhibitorları ilə immunoterapiya plevra mezoteliomasında birinci sıra müalicə variantlarından birinə çevrilib; həmçinin orqanizmin təbii immun cavabını gücləndirməyə və spesifik molekulyar hədəflərə malik şiş hüceyrələrinə seçici təsir göstərməyə yönəlmiş üsullar olan immunoterapiya və hədəfli müalicə fəal şəkildə tətbiq edilir.
Reabilitasiya
Plevra mezoteliomasının müalicəsindən sonra reabilitasiya tənəffüs sisteminin funksiyalarının və ümumi fiziki vəziyyətin bərpasına yönəlmiş pasiyentlərə kompleks yardımın məcburi mərhələsidir. İlk növbədə, əməliyyatdan və kimya-şüa terapiyasından sonrakı dövrdə ağciyərlərin həcmini bərpa etməyə, ventilyasiyanı yaxşılaşdırmağa və pnevmoniya ilə digər ağırlaşmaların inkişafının qarşısını almağa kömək edən tənəffüs gimnastikası vacibdir. Mütəxəssislər tənəffüs məşqlərinin xüsusi trenajorlardan istifadə etməklə fizioterapevtlərin nəzarəti altında aparılmasını tövsiyə edirlər.
Həmçinin pasiyentlər üçün əzələ korsetinin möhkəmləndirilməsinə və ümumi dözümlülüyün artırılmasına yönəlmiş tədricən fiziki aktivlik vacibdir. Bərpanın psixoloji aspekti də az əhəmiyyət kəsb etmir.
Reabilitasiya prosesində ağrıkəsici vasitələr və tənəffüs funksiyasını yaxşılaşdıran preparatlar kimi simptomların yüngülləşdirilməsinə və ağırlaşmaların qarşısının alınmasına yönəlmiş dərman preparatlarından da istifadə olunur.
Mezoteliomanın müalicəsindən sonra reabilitasiyaya kompleks yanaşma pasiyentlərin həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır, funksiyaların bərpasına kömək edir və tənəffüs sistemi xəstəliklərinin təkrar inkişaf riskini azaldır.
Profilaktika
Mezoteliomanın profilaktikası asbest və digər kanserogen liflərlə təmasın minimuma endirilməsinə və mümkün risk zamanı sağlamlıq vəziyyətinin vaxtında nəzarətinə əsaslanır. İlk növbədə müvafiq mühafizə olmadan tərkibində asbest olan materiallarla işləməkdən qaçmaq lazımdır. Respirator və qoruyucu geyim kimi müasir fərdi mühafizə vasitələrindən istifadə plevra mezoteliomasının inkişafının əsas mənbəyi olan asbest liflərinin tənəffüs edilməsi riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Evdə və ya köhnə binalarda asbest tərkibli materiallar (dam örtüyü, boru izolyasiyası, köhnə lövhələr) varsa, onları özünüz sökməyin, kəsməyin və ya zımparalamayın — bu işi xüsusi mühafizə vasitələri olan mütəxəssislər görməlidir. Asbestlə işləyənlərin iş paltarı evə aparılmamalı və iş yerində yuyulmalıdır.
İş yerində mühafizədən əlavə, əvvəllər asbest təsirinə məruz qalmış insanlar üçün həkim müşahidəsi vacibdir. Mezoteliomanın effektivliyi sübut olunmuş skrininq proqramı yoxdur, buna görə asbestlə təmasınız olubsa, bunu həkiminizə bildirin və təngnəfəslik, döş qəfəsində ağrı, davamlı öskürək və ya səbəbsiz arıqlama yarandıqda gecikmədən müayinədən keçin. Siqaretdən imtina asbest təsirinə məruz qalmış insanlarda ağciyər xərçəngi riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Beləliklə, mezoteliomanın profilaktikası kanserogenlərlə təmasın azaldılmasına, vaxtında diaqnostikaya və istehsalatda təhlükəsizlik tədbirlərinə əməl edilməsinə gətirib çıxarır ki, bu da xəstələnmə səviyyəsinin azalmasına və uzun illər ərzində həyat keyfiyyətinin yüksəlməsinə kömək edir.
Yadda saxla!
«Plevra mezoteliomasi inkişafı asbestin uzunmüddətli təsiri ilə sıx bağlı olan nadir və aqressiv onkoloji xəstəlikdir. Müalicədə əsas məqam müasir vizualizasiya və morfoloji analiz üsullarından istifadə edərək erkən diaqnostikadır ki, bu da kompleks terapiyaya ən erkən mərhələlərdə başlamağa imkan verir.
Praktikada cərrahi müalicəni, kimya- və şüa terapiyasını, habelə yeni immunoterapevtik üsulları birləşdirərək fərdi yanaşma tətbiq etmək vacibdir. Bununla yanaşı, kanserogenlərlə təmasda olan şəxslərdə profilaktika və müntəzəm tibbi müşahidə əlverişli nəticə şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.»
Mövzu üzrə məqalələr
Süd vəzi onkomarkerləri: niyə “xərçəng yoxlaması” sayılmır?
CA 15-3 və CEA kimi qan göstəriciləri sağlam qadınlarda adi süd vəzi skrininqinin əvəzi deyil. Müalicə biomarkerləri və…
İstiqamət: Mammologiya / Onkologiya
Klinikanın onkokonsiliumu iş başında: həkimlər onkoloji pasiyentdə yuxarı boş venanın stentlənməsini apardılar
İlk növbədə ürək-damar sisteminin patologiyaları ilə bağlı olan sivilizasiya xəstəlikləri inkişaf etmiş ölkələrdə əlilliyə və ölümə görə birinci…
İstiqamət: Ürək-damar cərrahiyyəsi / Onkologiya
Sümük şişləri
Sümük şişləri - çıxılmaz vəziyyətdir? Ondan çıxış yolu varmı? Bir çox pasiyent üçün çox kəskin şəkildə sual yaranır:…
İstiqamət: Onkologiya
Xərçəngönü vəziyyət (prekanser)
Xərçəngönü vəziyyət — toxumalarda baş verən patoloji dəyişikliklərdir və bu zaman onların zaman keçdikcə bədxassəli şişə çevrilmə riski…
İstiqamət: Onkologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
