Ayaq biləyi oynağının sinoviti ayaq biləyi oynağının sinovial qişasının iltihabıdır. Travma, artrit, infeksiya və digər səbəblərlə əlaqəli ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Aşıq-baldır oynağının sinoviti
Xəstəlik haqqında
Sinovial qişa oynağı içəridən örtür. Sinovianın iltihabı ilkin mərhələdə eksudativ xarakter daşıyır ki, bu da aşıq-baldır oynağının boşluğunda maye toplanması ilə müşayiət olunur. Əgər proses xronikləşərsə, xəstəlik birləşdirici toxuma bitişmələrinin əmələ gəlməsi ilə adheziv formaya keçə bilər. Xroniki sinovit həmçinin oynaq boşluğunda maye yığılması ilə müşayiət oluna bilər.
Sinovianın iltihabı posttravmatik təbiətli və ya oynağın ilkin zədələnməsinə cavab olaraq reaktiv mənşəli ola bilər. Reaktiv sinovit artrit, artroz, metabolik pozğunluqlar, hormonal pozğunluqların nəticəsi ola bilər. Əksər hallarda iltihab aseptikdir, yəni hər hansı mikroorqanizmlərlə əlaqədar deyil. Piogen bakteriyaların səbəb olduğu infeksion sinovit isə xeyli az rast gəlinir. Bu forma açıq yaraların nəticəsi və ya infeksiyanın orqanizmdə qan və ya limfa cərəyanı ilə yayılmasının nəticəsi ola bilər.
Əsas simptomlar oynaq üzərindəki ağrılar, şişkinlik və dərinin qızarmasıdır. İltihabi proses səbəbindən ayağın funksiyası pozulur, topallıq yaranır. Diaqnozun təsdiqi əlavə müayinənin aparılmasını tələb edir. Diaqnostika proqramına rentgenoqrafik və ultrasəs skanlaması, oynaq punksiyası, kompüter və maqnit-rezonans tomoqrafiyası daxil ola bilər. Aşıq-baldır oynağının sinovitinin müalicəsi konservativ üsullarla aparılır.
Səbəbləri
Aşıq-baldır oynağı sinovitinin səbəbləri 2 kateqoriyaya bölünür:
- qeyri-infeksion (aseptik iltihab) – müxtəlif amillər tərəfindən sinovianın ikincili qıcıqlanması ilə əlaqədardır;
- infeksion – mikroorqanizmlərin oynaq boşluğuna daxil olması ilə şərtlənir.
Qeyri-infeksion iltihabın amilləri aşağıdakılar ola bilər:
- travmatik zədələnmələr;
- orqanizmin allergik meyilliyi;
- artroz və osteoartrozda qığırdağın degenerativ dəyişiklikləri;
- hormonal pozğunluqlar, xüsusilə şəkərli diabet fonunda;
- neyrogen zədələnmə;
- hemofiliya nəticəsində qanın laxtalanmasının pozulması;
- aşıq-baldır oynağına həddindən artıq yüklənmə;
- oynağın qeyri-sabitliyinə gətirib çıxaran bağ kompartmentinin zəifliyi.
İnfeksion sinovit mikroorqanizmlərin sinovial qişaya kontakt, hematogen və ya limfogen yolla daxil olması nəticəsində inkişaf edə bilər. Törədicilər qeyri-spesifik (stafilokoklar, streptokoklar, bağırsaq çöpü və b.) və spesifik (vərəm mikobakteriyaları) ola bilər. İnfeksion iltihabın risk amilləri bunlardır:
- orqanizmdə xroniki infeksiya ocaqları;
- oynaq nahiyəsində yaralar;
- dərinin və dəri altı toxumanın irinli-iltihabi prosesləri;
- irinləşmiş qansızma;
- immunitetin azalmış fəallığı;
- qanda glükoza səviyyəsinin yüksəlməsi.
Təsnifat
Təsnifata görə, qıçarası oynaq sinovitinin aşağıdakı növləri fərqləndirilir:
- xəstəliyin kəskin gedişi və xroniki gedişi;
- aseptik iltihab və infeksion forma;
- xüsusi variantlar, xüsusən, nodulyar sinovit.
Qıçarası oynağın sinoviti lokallaşmış proses ola bilər və ya ayağın digər oynaqlarını, məsələn, pəncə-falanq oynağını, talus altı oynağı, ayağın baş barmağının oynağını əhatə edə bilər.
Proses ikitərəfli və ya sol yaxud sağ qıçarası oynağın cəlb olunduğu birtərəfli ola bilər.
Klinik mənzərə
Aşıq-baldır oynağı sinovitinin simptomları iltihabi reaksiyanın aktivliyindən asılıdır. Kəskin prosesdə aşağıdakı əlamətlər meydana çıxır:
- ayağın büküldüyü və açıldığı zaman güclənən, aşıq-baldır nahiyəsində diskomfort və ağrılı hisslər;
- oynaqda hərəkət amplitudasının məhdudlaşması;
- daban nahiyəsinə tam dayanmanın mümkün olmaması;
- dəri və dəri altı toxumanın baldırın aşağı üçdə birinə keçən şişkinliyi, bunun nəticəsində oynaq həcmcə böyüyür və büküşlər hamarlaşır;
- həmişə vizual aşkarlanmayan, cüzi dəri hiperemiyası;
- flüktuasiya – oynağa sürətli təzyiq zamanı mayenin cavab dalğası hiss olunur.
Xroniki xəstəlik dalğavari gedişat keçirir – kəskinləşmə dövrü remissiya dövrü ilə əvəz olunur. Residiv nə qədər qısa və nadir olarsa, proqnoz bir o qədər yaxşı olur. Residivlərarası dövrdə simptomatika ya tamamilə yoxdur, ya da minimaldır. Kəskin dövrdə oynaq funksiyasının pozulması nəticəsində ağrılar, şişkinlik, yüngül qızartı və topallıq meydana çıxır.
Əgər sinovit infeksion xarakter daşıyırsa, klinik təzahürlər xüsusilə parlaq ifadə olunur:
- orta dərəcədən ifadəli xarakterə qədər ağrılar;
- əhəmiyyətli qızarma;
- daban üzərinə basmağın mümkün olmaması;
- dəri yarasında irinli ifrazat (əgər varsa);
- şişkinlik və lokal temperaturun yüksəlməsi;
- hərarət (qızdırma);
- zəiflik və digər intoksikasiya simptomları;
- ümumi qan analizində leykosit səviyyəsinin yüksəlməsi.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Sinovitin diaqnozu müayinə nəticələrinə, anamnezə və xəstənin şikayətlərinə əsaslanır. Prosesin ağırlıq dərəcəsini və yayılmasını qiymətləndirmək, müşayiət edən patologiyanı istisna etmək üçün əlavə diaqnostika göstərişdir. Müayinə proqramına aşağıdakı üsullar daxil edilə bilər:
- ultrasəs skanlaması – oynaq boşluğunda maye aşkar edir və oynaq kapsulunun vəziyyətini qiymətləndirir;
- rentgenoqrafik müayinə – sümük toxumasının patologiyasını istisna etməyə imkan verir;
- kompüter tomoqrafiyası, zamanı ayaq biləyi oynaqlarını təşkil edən sümüklərin qarşılıqlı vəziyyətinin qorunub-qorunmadığı aşkar edilir;
- maqnit-rezonans tomoqrafiyası – oynağın yumşaq toxuma kompartmentinin vəziyyətini ətraflı qiymətləndirməyə kömək edir;
- alınan mayenin sonrakı sitoloji tədqiqi ilə oynaq punksiyası – sinovit zamanı leykositlərin səviyyəsinin yüksəldiyi müəyyən edilir.
Xəstəliyin ikincili forması olan xəstələrə profil mütəxəssisin konsultasiyası göstərişdir. Belə ki, şəkərli diabet fonunda sinovitin inkişafı endokrinoloqun, hemofiliya fonunda isə hematoloqun konsultasiyası üçün göstərişdir və s.
Müalicə
Xəstəliyin müalicəsi medikamentoz və qeyri-medikamentoz üsullarla aparılır. Xronik sinovitin bəzi növlərində əməliyyatlar tövsiyə olunur.
Konservativ müalicə proqramına aşağıdakılar daxildir:
- ətrafın funksional istirahətinin təmin edilməsi – kəskin dövrdə qoltuqdəyənəklə yerimə, gips longetin qoyulması;
- qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələrin qəbulu;
- qeyri-steroidlərin təsirsizliyi zamanı kortikosteroidlərin lokal yeridilməsi;
- fizioprosedurlar – ağrı sindromu sakitləşdikcə qoşulur;
- antibiotiklər – sinovitin infeksion formasında göstərişdir.
Yığılmış mayenin böyük həcmində müalicəvi punksiya və onun sonrakı evakuasiyası aparılır.
Cərrahi müalicə bir neçə halda göstəriş ola bilər:
- sinovitin nodulyar forması – patoloji törəmənin eksiziyası aparılır;
- adheziv forma – yapışmaların kəsilməsi və plastik rekonstruksiya.
Əməliyyatlar artroskopik üsulla yerinə yetirilir.
Reabilitasiya
Cərrahi müalicədən sonra kompleks reabilitasiya tələb olunur. Oynağın işlədilməsi üçün müalicəvi bədən tərbiyəsi və masaj göstərişdir. Fizioprosedurlar toxumalarda mikrosirkulyasiyanı, maddələr mübadiləsini və regenerasiya proseslərini yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Profilaktika
Xəstəliyin profilaktikası travmatizmin qarşısının alınmasına, meylli patologiyaların vaxtında aşkarlanması və müalicəsinə, oynağa dozalanmış yükün təmin edilməsinə, mütəmadi idmanla məşğul olmağa yönəlmişdir. Bu, qıçarası oynağın əzələ-vətər kompleksini möhkəmləndirməyə imkan verir.
Yadda saxla!
Nodulyar sinovit əlverişli proqnozlu nadir patologiyalara aiddir. Xəstəlik üçün sinoviositlərin aktiv hüceyrə bölünməsi, hemosiderinin lokal toplanması, villyoz və qranulyasion artıqlaşmaların meydana gəlməsi xarakterikdir. Nodulyar sinovit ağrı, diskomfort, blokada, kələ-kötür şişin əmələ gəlməsi və ayaq biləyi oynağının ödemi ilə təzahür edir, lakin çoxsaylı formaları da rast gəlinir. Xəstəlik ən çox 30-60 yaş arası qadınlarda rast gəlinir. Nodulyar sinovitin orta müddəti 1 ildən 4 ilə qədərdir, lakin tez-tez 10, hətta 20 il də çəkir. Müalicə cərrahi yolla aparılır – şişəbənzər törəmənin üzərində dəri, dəri altı piy toxuması kəsilir. Törəmə kəskin yolla eksiziya edilərək çıxarılır. Yaranın drenajı və qat-qat tikilməsi həyata keçirilir.
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, səbəb və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
